Ang mga Apat na Maharlikang Katotohanan

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Mga salin ng

Four Noble Truths

Pali: cattāri ariyasaccāni
Sanskrit: चत्वारि आर्यसत्यानि
(catvāri āryasatyāni)
Burmese: သစ္စာလေးပါး
(IPA: [θɪʔsà lé bá])
Tsino: 四聖諦(T) / 四圣谛(S)
(pinyinsìshèngdì)
Hapones: 四諦
(rōmaji: shitai)
Koreano: 사성제
(sa-seong-je)
Mongolian: Хутагт дөрвөн үнэн
(Khutagt durvun unen)
Sinhala: චතුරාර්ය සත්‍ය
Tibetan: འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་
(Wylie: 'phags pa'i bden pa bzhi
THL: pakpé denpa shyi
)
Thai: อริยสัจสี่
(ariyasaj sii)
Vietnamese: Tứ Diệu Đế
Glossary of Buddhism

Ang Mga Apat na Maharlikang Katotohanan (Sanskrit: catvāri āryasatyāni; Pali: cattāri ariyasaccāni) ang itinuturing na sentral na doktrina ng Budismo. Ito ay sinasabing nagbibigay ng balangkas na pangkonsepto sa lahat lahat ng mga kaisipang Budista. Ang mga apat na maharlikang katotohanang ito ay nagpapaliwanag ng kalikasan ng dukkha (Pali; na karaniwang isinasalin na "pagdurusa", "kabalisaan", "stress", "kawalang satispaksiyon"), ang mga sanhi nito at kung paano ito malalabanan. Ayon sa tradisyong Budista, unang itinuro ni Gautama Buddha ang mga apat na maharlikang katotohanan sa napakaunang katuruang kanyang ibinigay pagkatapos niyang makamit ang Kaliwanagan.

Ang mga apat na katotohanan ang:

  1. Ang katotohanan ng dukkha (pagdurusa, kabalisaan, kawalang satipaksiyon)
  2. Ang katotohanan ng pinagmulan ng dukkha
  3. Ang katotohanan ng pagtigil ngdukkha
  4. Ang katotohanan ng landas tungo sa pagtigil ngdukkha

Ang unang katotohanan ay nagpapaliwanag ng kalikasan ng dukkha na karaniwang isinasalin na pagdurusa, kabalisaan, kawalang satipaksiyon etc., at sinasabing may mga susumunod na tatlong aspeto:

  • Ang halatang pagdurusa ng karamdamang pisikal at pangkaisipan, pagtanda at pagkamatay
  • Ang kabalisaan o stree ng pagtatangkang kumapit sa mga bagay na patuloy na nagbabago at
  • isang kawalang satipaksiyon na laganap sa lahat ng mga anyo ng buhay sanhi ng katotohanan na ang lahat ng mga anyo ng buhay ay hindi permanente at patuloy na nagbabago

Ang ikalawang katotohanan ay ang pinagmulan ng dukkha ay malalaman. Sa loob ng konteksto ng apat na maharlikang katotohan, ang pinagmulan ng dukkha ay karaniwang pinapaliwanag bilang pagnanasa (Pali: tanha) na kinondisyon sa kamangmangan (Pali: avijja).Sa isang mas malalim na antas, ang ugat na sanhi ng dukkha ay tinukoy na kamangmangan (Pali: avijja) ng tunay na kalikasan ng mga bagay. Ang ikatlong maharlkang katotohanan ay ang kumpletong pagtigil ng dukkha ay posible at ang ikaapat na katotohanan ay tumutukoy sa isang landas sa pagtigil na ito. Ang landas na ito ang Maharlikang Makawalong Landas. Ang walong mga ito ang: tamang pananaw o pagkaunawa, tamang layuini o tamang pag-iisip, tamang pananalita, tamang aksiyon, tamang pamumuhay, tamang pagsisikap, tamang kamatyagan, at tamang konsentrasyon.