African trypanosomiasis

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
African trypanosomiasis
Klasipikasyon at panlabas na mga napagkunan
Trypanosoma forms in a blood smear
ICD-10 B56.
ICD-9 086.5
DiseasesDB 29277 13400
MedlinePlus 001362
eMedicine med/2140
MeSH D014353

African trypanosomiasis o sleeping sickness[1] ay isang karamdaman na dulot ng parasite sa tao at ibang hayop. Ito ay dulot ng parasite na Trypanosoma brucei.[2] May dalawang uri ang nagdudulot sa mga tao,ang Trypanosoma brucei gambiense (T.b.g) at ang Trypanosoma brucei rhodesiense (T.b.r.).[1] T.b.g na sanhi ng mahigit sa 98% ng mga naitalang kaso.[1] Ang dalawa ay karaniwang ihinahawa sa pamamagitan ng kagat ng mga may impeksiyon natsetse fly at pinakakaraniwang sa mga lugar sa probinsiya.[1]

Sa umpisa, sa unang yugto ng karamdaman, may mga lagnat, pananakit ng ulo, pangangati, at pananakit ng kasu-kasuan.[1] Ito ay nagsisimuka sa isa hanggang tatlong linggo pagkalipas ng kagat.[3] Pagkalipas ng mga linggo hanggang mga buwan, ang pangalawang yugto ay magsisimula sa pagkalito, di magandang koordinasyon,pamamanhid at hirap sa pagtulog.[1][3] Ang pagkakatukoy ng sakit ay sa pamamagitan ng pagkakatuklas ng parasite sa blood smear o sa likido sa kulani.[3] Ang lumbar puncture ay madalas na kinakailangan para matukoy ang kaibhan sa pagitan ng una at pangalawang yugto ng karamdaman.[3]

Ang pag-iwas sa paglala ng karamdaman ay may kinalaman sa screening (o pagpapasuri)ng populasyon na nanganganib sa pamamagitan ng mga pagsusuri ng dugo para sa T.b.g.[1] Ang pagkakagamot ay madali kapag ang karamdaman ay natukoy nang maaga at bago magkaroon ng mga sintomas sa mga nerbiyo.[1] Ang paggamot ng unang yugto ay paggamot ng pentamidine o suramin.[1] Ang paggamot ng ikalwang yugto ay sa pamamagitan ng eflornithine o ang kumbinasyon ng nifurtimox at eflornithine para sa T.b.g.[3] Kahit na ang melarsoprol ay mabisa para sa dalawa, ito ay karaniwang ginagamit lamang para sa T.b.r. dahil sa malulubhang di inaasahang nakakapinsalang epekto ng gamot.[1]

Regular na nagaganap ang karamdaman sa ilang rehiyon ng Sub-Saharan Africa, na may populasyon na nanganganib na humigit-kumulang na 70 milyon sa 36 na bansa.[4] Hanggang noong 2010, nagdulot na ito ng 9,000 na kamatayan, bumaba mula 34,000 noong 1990.[5] Ang tinatayang 30,000 na katao ay kasalukuyang may impeksiyon, na may 7000 na mga bagong impeksiyon noong 2012.[1] Ang mahigit sa 80% ng mga kasong ito ay nasa Democratic Republic of the Congo.[1] May tatlong malagap na outbreak ang naganap sa kasaysayan: isa ay mula 1896 hanggang 1906 na pangunahin ay sa Uganda at ang Congo Basin, at ang ikalawa ay noong 1920 at 1970 sa mga ilang African a bansa.[1] Ang mga ibang hayop, na tulad ng mga baka, ay maaaring nagdala ng karamdaman at nagkaimpeksiyon.[1]

Mga Sanggunian[baguhin]

  1. 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 WHO Media centre (June 2013). Fact sheet N°259: Trypanosomiasis, Human African (sleeping sickness). http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs259/en/. 
  2. MedlinePlus Encyclopedia Sleeping sickness
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 Kennedy, PG (2013 Feb). "Clinical features, diagnosis, and treatment of human African trypanosomiasis (sleeping sickness).". Lancet neurology 12 (2): 186-94. PMID 23260189. 
  4. Simarro PP, Cecchi G, Franco JR, Paone M, Diarra A, Ruiz-Postigo JA, Fèvre EM, Mattioli RC, Jannin JG (2012). "Estimating and Mapping the Population at Risk of Sleeping Sickness". PLoS Negl Trop Dis 6 (10): e1859. doi:10.1371/journal.pntd.0001859. 
  5. Lozano, R (Dec 15, 2012). "Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010.". Lancet 380 (9859): 2095–128. doi:10.1016/S0140-6736(12)61728-0. PMID 23245604.