Beganismo

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Ang beganismo (Ingles: veganism) ay isang pilosopiya at gawi ng pamumuhay na ang mga tagasunod ay naglalayong huwag isama ang paggamit ng mga hayop bilang pagkain, damit, o para sa anumang mga layunin.[1][2] Nagpupursigi ang mga begano (lalaki) o begana (babae) (mga vegan sa Ingles) na hindi gumamit o kumonsumo ng anumang uri ng mga produktong hayop.[3] Pinaka pangkaraniwang mga dahilan sa pagiging isang begano ang kalusugang pangtao, paninindigang maka-etika o matibay at matatag na paniniwala hinggil sa mga karapatan ng hayop o kapakanan, ang kapaligiran, at mga malasakit na pangkaluluwa o pangpananampalataya.[2][4][5] Isa sa tiyak alintana para sa mga begano ang mga gawaing kinasasangkutan ng pagsasakang pampabrika at pagsubok ng mga hayop, at ang masugid na paggamit ng lupain at iba pang mga pangangailangan para sa paghahayupan.

Ang tamang pinlanong mga diyetang pangbegano ay makapangkalusugan at natuklasang nakakaabot sa mga pangangailangang pangnutrisyon, at maaaring maglaan ng proteksiyon laban sa sakit sa puso, kanser, at iba pang mga karamdaman.[6] Ang hindi planadong mga diyetang pangbegano ay maaaring may mababang antas ng kalsyo, iyodo, [[bitamina B12|bitamin BPadron:Ssub]], yero[7][8] at bitamina D. Samu't saring mga pagtatanung-tanong sa mga tao ang nag-ulat na ang mga begano ay nasa pagitan ng 0.2%[4] at 1.3%[9] ng populasyon ng Estados Unidos, at nasa pagitan ng 0.25%[5] a 0.4%[10] ng populasyon ng Nagkakaisang Kaharian.

Mga sanggunian[baguhin]

  1. "Memorandum of Association of the Vegan Society" (PDF). About Us. Vegan Society. 1979-11-20. pp. 1. http://www.vegansociety.com/uploadedFiles/About_Us/Articles-of-Association-Nov-09.pdf. Hinango noong 2009-11-28. 
  2. 2.0 2.1 Stepaniak, Joanne (2000). Being Vegan. McGraw-Hill Contemporary. pp. 2,6,17,148–150. ISBN 978-0737303230.
  3. "Criteria for Vegan food". Vegan Society. http://www.vegansociety.com/Lifestyle-And-Nutrition/Food/Criteria-for-Vegan-Food.aspx. Hinango noong 2009-11-28. 
  4. 4.0 4.1 "Time/CNN Poll: Do you consider yourself a vegetarian?". Time Magazine. 2002-07-07. Archived from the original noong 2004-10-22. http://web.archive.org/web/20041022220827/http://www.time.com/time/covers/1101020715/poll/. Hinango noong 2006-10-30. "
    • Itinuturing mo ba ang sarili mo bilang isang behetaryano? Hindi 96% Oo 4%
    • Nalalaman mo na, na may iba't ibang mga uri ng mga behetaryano. Ano ang pinaka makapaglalarawan sa iyo? Medyo behetaryano 57% Behetaryanong kumakain ng itlog at umiinom ng gatas 36% Begano 5% Iba pa 2%" 
  5. 5.0 5.1 "Types and quantities of food consumed: Vegetarian/vegan" (PDF). National Diet & Nutrition Survey: Adults aged 19 to 64, Volume 1 2002. Food Standards Agency. pp. 11, 23. http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/ndnsprintedreport.pdf. Hinango noong 2006-10-30. 
  6. American Dietetic, Association; Dietitians Of, Canada (June 2003). "Position of the American Dietetic Association and Dietitians of Canada: Vegetarian diets". J Am Diet Assoc 103 (6): 748–65. doi:10.1053/jada.2003.50142. PMID 12778049. http://www.adajournal.org/article/PIIS0002822303002943/fulltext. 
  7. Iron deficiency - adults. Better Health Channel (Pamahalaang Biktoryano). http://www.betterhealth.vic.gov.au/bhcv2/bhcarticles.nsf/pages/iron_deficiency_adults?open. 
  8. John Murtagh (2007). General Practice (ika-4 na edisyon). McGraw Hill Australia. pp. 211–212. ISBN 9780070135963. 
  9. "How Many Adults Are Vegetarian?". Vegetarian Journal. Vegetarian Resource Group. http://www.vrg.org/journal/vj2006issue4/vj2006issue4poll.htm. Hinango noong 2007-03-18. 
  10. "Donald Watson". Times Online. Times Newspapers Ltd.. 2005-11-16. http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article754304.ece. Hinango noong 2006-09-15.