Epimeteo (buwan)

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Epimetheus
PIA09813 Epimetheus S. polar region.jpg
Kuha ng Cassini noong Disyembre 3, 2007
Pagkakatuklas
Natuklasan ni Richard Walker
Natuklasan noong December 18, 1966
Epoch 31 December 2003 (JD 2453005.5)
Semi-major axis 151 410 ± 10 km
Eccentricity 0.0098
Orbital period 0.694 333 517 d
Inclination 0.351 ± 0.004° to Saturn's equator
Satellite of Saturn
Physical characteristics
Dimensions 135 × 108 × 105 km[2]
Mean radius 56.7 ± 3.1 km[2]
Surface area ~40 000 km²
Volume ~760 000 km³
Mass 5.304 ± 0.013 ×1017 kg[1]
Mean density 0.69 ± 0.11 g/cm³
Equatorial surface gravity ~0.0078 m/s2
Escape velocity ~0.032 km/s
Rotation period synchronous
Axial tilt zero
Albedo 0.73 ± 0.03 (geometric)[3]
Temperature ~78 K

Ang Epimeteo ay isang panloob na buwan ng Saturno. Kilala rin ito sa ngalang Saturno XI. Ito ay ipinangalan mula sa tauhang pangmitolohiyang si Epimeteo, kuya ni Prometeo.

Pagkakatuklas[baguhin | baguhin ang batayan]

Epemeteo

Ang Epimetheus ay nakikibahagi sa orbit ng buwang Janus. Dating pinaniniwalaan ng mga astronomo na may iisang bagay lamang sa orbit at nagkaroon ng kahirapan sa pagtukoy sa katangian sa orbit. Ang mga pagsisiyasat ay larawanin at hiniwalay sa malawak na agwat ng oras na nagpapakita na ang pagpapakita ng dalawang bagay ay hindi halata at ang mga pagmamatyag ay mahirap na papagkasunduin sa isang makatwiran na orbit.

Pinagmatyag ni Audouin Dollfus noong Disyembre 15, 1966 [4] na iminungkahi niyang tawaganing "Janus" [5] Noong Disyembre 18, nagkaroon ng kaparehong pagmamatyag si Richard Walker na ngayo'y kinararangalan sa pagtuklas ng Epimeteo.[6] Ngunit nang mga panahong iyon, pinaniniwalaan na may iisang buwan lamang ito na may pangalang 'di-opisyal na "Janus" sa nasabing orbit.

Labindalawang tanong makalipas, noong Oktubre 1978, naunawaan nila Stephen M. Larson at John W. Fountain na ang mga paglalarawan noong 1966 ay mapaliliwanag nang pinakamaayos ng dalawang bagay (Janus at Epimeteo) na nakikibahagi sa parehong mga orbit.[7] Ito ay pinatunayan noong 1980 ng Voyager 1, at naging opisyal na ang pagkakatuklas ng Epemeteo nila Larson at Fountain kay Walker.

Natanggap ng Epemeteo ang pangalan nito noong 1983.[8] SA pagkakapangalan, ang pangalang Janus ay pinagtibay ng IAU ngunit ang pangalan ay nagamit na 'di-pormal simula nang pagmungkashi ni Dollfus ang pangalan sa pagkakatuklas niya noong 1966.

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 Spitale, J. N.; et al. (2006). "The orbits of Saturn's small satellites derived from combined historic and Cassini imaging observations". The Astronomical Journal 132 (2): 692–710. doi:10.1086/505206. http://www.iop.org/EJ/article/1538-3881/132/2/692/205235.html. 
  2. 2.0 2.1 Porco, C. C.; et al. (2006). "Physical Characteristics and Possible Accretionary Origins for Saturn's Small Satellites". Bulletin of the American Astronomical Society 37: 768. http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2006/pdf/2289.pdf. 
  3. Verbiscer, A.; French, R.; Showalter, M.; and Helfenstein, P.; Enceladus: Cosmic Graffiti Artist Caught in the Act, Science, Vol. 315, No. 5813 (February 9, 2007), p. 815 (supporting online material, table S1)
  4. IAUC 1987: Probable New Satellite of Saturn January 3, 1967 (discovery)
  5. IAUC 1995: Saturn X (Janus) February 1, 1967 (naming Janus)
  6. IAUC 1991: Possible New Satellite of Saturn January 6, 1967
  7. Fountain, J. W.; and Larson, S. M.; Saturn's ring and nearby faint satellites, Icarus, Vol. 36 (October 1978), pp. 92–106
  8. Transactions of the International Astronomical Union, Vol. XVIIIA, 1982 (confirms Janus, names Epimetheus, Telesto, Calypso) (mentioned in IAUC 3872: Satellites of Jupiter and Saturn 1983 September 30)