Talatuntunan ng Kaunlaran ng Tao

Ang Talatuntunan ng Kaunlaran ng Tao o Human Development Index (HDI) sa Ingles ay isang talatuntunan o indeks na ginagamit upang ihanay o iranggo ang mga bansa ayon sa antas ng "kaunlaran ng tao", na karaniwang nagpapahiwatig din kung ang isang bansa ay maunlad, umuunlad, o kulang sa pag-unlad.

Mapa ng Mundo kung saan nakatala ang HDI (base sa 2007 pag-aaral, inilimbag noong Oktubre 5, 2009)

██ 0.950 and Over ██ 0.900–0.949 ██ 0.850–0.899 ██ 0.800–0.849 ██ 0.750–0.799

██ 0.700–0.749 ██ 0.650–0.699 ██ 0.600–0.649 ██ 0.550–0.599 ██ 0.500–0.549

██ 0.450–0.499 ██ 0.400–0.449 ██ 0.350–0.399 ██ under 0.350 ██ not available

Ang Human Development Index ay isang sukatan para malaman ang lakas paggawa ng isang bansa. Tinutukoy din nito ang gaano kaaktibo ang mamamayan sa mga gawaing industriyal o sa mga hanap-buhay. Sinusukat din nito kung ang isang bansa ay maunlad, papaunlad at kailangan pa ng maayos na kalagayan o hindi maunlad. (Color-blind compliant map) For red-green color vision problems.

[baguhin] Sukatan

Life expectancy at birth, talaan ng populasyon ng bansa na tumatagal ng 100 taon pataas.
Antas ng kaalaman ng mga mamamayan na nakatira sa isang bansa.
Antas ng kalagayang pamumuhay batay sa per kapita Gross Domestic Product

[baguhin] Pamamaraan ng Pagkalkula

Sa katunayan, para mabago ang raw Bariabelo, sinasabing $x$ , sa isang unit-free index sa pagitan ng 0 at 1 (na pinapayagan ang magkaibang indices na dapat pagsamahin ang dalawa), ang sumusunod na formula ang ginamit:

$x$ -index = $\frac{x - \min\left(x\right)}{\max\left(x\right)-\min\left(x\right)}$

kung saan $\min\left(x\right)$ at $\max\left(x\right)$ ang mga pinakamababa at pinakamataas na balyu, ang bariabelo $x$ ang maaaring mag-attain.

HDI trends between 1975 and 2004

██ OECD ██ Central and eastern Europe, and the CIS ██ Latin America and the Caribbean ██ East Asia

██ Arab States ██ South Asia ██ Sub-Saharan Africa

Ang HDI kung saan inererepresenta ang tatlong sukatan.

Life Expectancy Index = $\frac{LE - 25} {85-25}$
Education Index =
- Adult Literacy Index (ALI) = $\frac{ALR - 0} {100 - 0}$
- Gross Enrollment Index (GEI) = $\frac{CGER - 0} {100 - 0}$
GDP = $\frac{\log\left(GDPpc\right) - \log\left(100\right)} {\log\left(40000\right) - \log\left(100\right)}$