Lumang Tagalog
 |
Pinagdududahan ang 'di-pagpanig ng artikulong ito. Mangyaring tingnan ang usapan. |
- Tumuturo rito ang Lumang Tagalog, para sa mas nauna pang anyo ng wikang Tagalog pumunta sa Sinaunang Tagalog, na kilala rin bilang abyang.
Ang Lumang Tagalog ay ginamit bago ang paggamit ng Filipino noong 1973. Ito ay kinabibilangan ng mga sinaunang anyo ng tagalog gayundin ng mga salitang inimbento ng mga purista na tila hindi na gaanong ginagamit sa kasalukuyang panahon.
Mga nilalaman |
[baguhin] Sinaunang Tagalog
Ang sinaunang Tagalog ang anyo ng Tagalog na ginamit noong sinaunang panahon. Kabilang dito ang makikita sa Sulat ng Platong Tanso ng Laguna.
[baguhin] Pagkakahirang ng Tagalog bilang pambansang wika
Bagaman ang Cebuano ay sinasalita ng 40% sa bansa sa katimugan nito, ang Tagalog ay hinirang na pambansang wika noong 1939. Ang Tagalog ay tinawag na Pilipino noong 1959, ngunit ito ay itinuturing na Tagalog pa rin. Sa mga dekada 1950 hanggang 1960, may mga hindi matagumpay na demanda na dinala sa mga korte upang pigilan ang pagtuturo ng nakasalig sa Tagalog na "Pilipino". Gayunpaman, kahit walang suporta sa mga paaralan sa Kabisayaan, ang pang-kalyeng Tagalog ay madaling natutunan sa pamamagitan ng mga komiks, telebisyon, radyo at mga pelikula. Bilang resulta, ang Tagalog ay kumalat kahit sa mga sentrong panlunsod na nagsasalita ng mga Cebuano kahit pa may pagtutol ang mga lokal na politiko dito. Noong mga 1970, 55.3 ng populasyon ay kahit papaano nakagagamit ng pang-kalyeng Tagalog.
[baguhin] Puristang Tagalog
Ito ay inimbento noong mga dekada 1950 hanggang 1960 ng Surian ng Wikang Pambansa na pinanaigan ng mga purista. [1]
[baguhin] Mga halimbawa
 |
Ang artikulong ito ay hindi sumisipi ng anumang sanggunian o pinagmulan. Tumulong sa pagpaganda ng artikulo sa pagdagdag ng mga sipi sa mga makakatiwalaang pinagmulan. Ang hindi matiyak na nilalaman ay maaaring mapagdudahan at matanggal. |
Narito ang ilang mga halimbawa pati ang katumbas ng mga ito sa Ingles:
- agapayang kabit — parallel connection
- agimatan - economics
- aligin – variable
- alunig — resonance
- awanggan — infinity
- awanging tubo — vacuum tube
- bahagimbilang fraction
- balikhaan regeneration
- balisuplingan reproduction
- balnian - magnetics
- basisig — centrifugal force
- bathalaan - theology
- bilnuran — arithmetic
- buhagsigwasan – pneumatics
- buumbilang - integer
- buturan - nucleonics
- dagibalniing liboy — electromagnetic waves
- dagikapnayan — electrochemistry
- dagindas — electrode
- dagisik — electron
- dagisikan — electronics
- dagitab — electricity
- dagsa — momentum
- dagsin — gravity
- dalas — frequency
- dalubbanwahan - political science
- dalubbatasan - science of law
- dalubhalmanan - botany
- dalubhayupan - zoology
- dalub-isipan - psychology
- dalublahian - ethnology
- dalubtalaan - astronomy
- dalub-ulnungan - sociology
- dalubtauhan - anthropology
- dalubwikaan - linguistics
- damikay — polynomial
- dantay — impulse
- danumsigwasan – hydraulics
- dawit — inductance
- dihaying — inorganic chemistry
- disaluyan — nonconductor
- duhakay — binomial
- duhandas — diode
- duyog — ellipse
- gilis — hypotenuse
- gitisig — centripetal force
- habyog — torque
- hambinging bigat — specific weight
- hatinig — telephone
- haying — organic chemistry
- haykapnayan — biochemistry
- hayliknayan - biophysics
- haynayanon - biologist
- haynayan — biology (buhay-hanayan)
- ibutod - nucleolus
- initan - beat
- initsigan - thermodynamics
- isakay — monomial
- isigan - dynamics
- kaalkahan - alkalinity
- kaasdan - acidity
- kabatas — law enforcer
- kabtol — switch
- kapnayan — chemistry (sangkap-hanayan)
- kapnayang kayarian - chemical structure
- kapnayanon - chemist
- kasagwilan — resistivity
- katiktik — detective
- kuntadurya - accounting
- lahatan — general chemistry
- laktod — short circuit
- lapya — plane
- larang — equilibrium
- laumin – integral
- liboy — wave
- libuyhaba — wavelength
- liknayan — physics (likas-haynayan)
- lulan — capacitance
- lulos — bypass
- lunduyang-saliksik - research center
- malabuntala - planetoid
- malasaluyan — semiconductor
- mikhay, dapaw (Sanskrit) - microbe
- mikhaynayan - microbiology
- miktinig — microphone
- mulapik - molecule (mulaang-butil)
- mulsakitin - pathogenic
- natimbutod - mitosis
- palaasalan - ethics
- paladutaan - geology
- palasantingan - aesthetics
- palasihayan - cytology
- palasigmuan - mechanism
- palatangkasan — set algebra, theory of sets
- palatumbasan - theory of equations
- palautatan — statistics
- pamahagi — denominator
- pamilang - numeral
- panakda — numerator
- panakwil — resistor
- panandaan — algebra
- panawit — inductor
- panghadlang — insulator
- pangibayo — amplifier
- panlulan — capacitor
- panulatan - writing
- pariugat – square root
- sabansain - nationalize
- sakwil — resistance
- saliding saloy — alternating current
- saligwil — transistor
- salikop — circuit
- salipawpaw - airplane
- saloy — current
- salumpuwit - chair
- saluyan — conductor
- sanyo — variable
- sayad — ground
- sigwasan – mechanics
- siksin — solid
- sipnayan — mathematics
- sugaan - optics
- suglamuman - photosynthesis
- sukatan — quantitative chemistry (sukating kapnayan)
- sukgisan — geometry
- sulatroniko - email
- sunurang kabit — series connection
- tablay — electric charge
- tadlong — perpendicular
- talukay — trinomial
- talundas — triode
- tatsihan — trigonometry
- tayahan — calculus
- tigal — intertia
- tigilan - statics
- tikop — circumference
- timbulog — spherical
- tingirin – differential
- tugoy — oscillation
- tugoysipat — oscilloscope
- tumbasan — equation
- tunugan - acoustics
- tuwirang saloy — direct current
- urian — qualitative chemistry (uriing kapnayan)
- kasalukuyan - digmaan at prediksyong (genesis 1:1-2)
[baguhin] Modernong Filipino
Noong 1973, ang Pilipino ay pinalitan ng "Filipino" upang ang pambansang wika ay kumatawan sa lahat ng mga Pilipino at hindi lamang ng mga nagsasalita ng Tagalog na walang tunog na "f". Ang pagpapangalang ito ay naghudyat rin ng bagong saloobin sa pagbuo ng pambansang wika. Ito ay wala na sa kamay ng mga "purista". Ang mga salita at tunog mula sa ibang wika ay maaari nang gamitin kabilang ang Ingles at Kastila.[1] Sa mga praktikal na termino, ang Filipino ang pormal na pangalan ng Tagalog o ka-magkasingkahulugan nito.
[baguhin] Mga halimbawa ng panitikang gumamit ng Lumang Tagalog
[baguhin] Mga sanggunian
dinasaur
