Paralaks

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Isang pinasimpleng ilustrasyon ng paralaks ng isang bagay.

Ang parallax (maaring baybayin na "paralaks"; Espanyol: paralaje) ay isang pagbabago ng malawak na posisyon ng isang bagay na nakikita sa dalawang linya ng paningin, at nasusukat sa pamamagitan ng anggulo o semi-anggulo ng inklinasyon sa pagitan ng dalawang linya.[1][2] Nagmula ang termino mula sa Griyegong παράλλαξις (parallaxis), na may kahulugang "alterasyon". May malaking paralaks ang mga malalapit na bagay kaysa sa mga malalayong bagay kapag tiningnan sa magkaibang posisyon, kaya nagagamit ang paralak sa pagalam sa layo ng isang bagay.

Ginagamit ng mga Astronomer ang prinsipyo ng paralak para malaman ang layo ng mga bagay sa kalawakan kasama na ang Buwan, ang Araw, at ang mga bituin na nasa labas na ng Sistemang Solar. Halimbawa, ang satelayt ng Hipparcos ay kumukuha ng mga sukatan sa humigit kumulang 100,000 malalapit na bituin. Nagbibigay ito ng batayan para sa iba pang malalayong sukatan sa astronomiya, ang hagdanan ng layo sa kalawakan. Dito, ang terminong "paralaks" ay isang anggulo o semi-anggulo ng inklinasyon sa pagitan ng dalawang bahagyang linya papunta sa bituin.

Naaapektuhan rin ng paralaks ang ilang instrumentong pangmata tulad na lamang ng teleskopyo ng riple, largabista, mikroskopyo, at iba pa na tinitignan ang mga bagay sa bahagyang ibang anggulo. Mayroong dalawang mata ang maraming hayop, tulad ng mga tao, na may magkasanob na nakikitang parang na gumagamit ng paralaks para makakuha ng lalalimang persepsiyon; kilala ang prosesong ito bilang stereopsis. Sa paningin ng kompyuter, ginagamit ang epektong ito sa esteryong paningin ng kompyuter, at mayroong gamit na tinatawag na parallax rangefinder na ginagamit para mahanap ang ranggo, at ang ilang baryasyon tulad ng altitud sa puntirya.

Talababa[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Parallax". Shorter Oxford English Dictionary. (1968).
  2. "Parallax". Oxford English Dictionary (Second Edition). (1989).
  • Hirshfeld, Alan w. (2001). Parallax: The Race to Measure the Cosmos. New York: W. H. Freeman. ISBN 0-7167-3711-6 
  • Whipple, Fred L. (2007). Earth Moon and Planets. Read Books. ISBN 1-4067-6413-2 .
  • Zeilik, Michael A.; Gregory, Stephan A. (1998). Introductory Astronomy & Astrophysics (4th ed.). Saunders College Publishing. ISBN 0-03-006228-4 .

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]