Pulmonya
Ang pulmonya o pamamaga ng baga (Ingles: pneumonia)[1][2], binabaybay ding pulmunia o pulmuniya,[2] baga o karamdaman ng baga at ng sistemang respiratoryo. Ang baga ay naglalaman ng maraming maliliit na mga bulbo, mga bumbilya, o mga sako na tinatawag na mga alveolus (isahan) o alveoli (maramihan). Nakakatulong ito sa pag-alis ng oksiheno mula sa hangin. Sa kaso ng pulmonya, ang mga sako ay nagiging maga. Napupuno sila ng mga pluwido, at hindi makasipsip ng sapat na oksiheno, hindi katulad ng dati. Maaaring dulot ang pulmonya ng bakterya, birus, punggus, o parasito. Maaari rin itong sanhi ng kimikal o pisikal na pinsalang nagawa sa mga baga. Maaari ring magresulta sa pulmonya ang ibang mga karamdaman, katulad ng pag-abuso sa alak o alkohol o kanser sa baga. Ang mga taong may pulmonya ay karaniwang nahihirapan sa paghinga. Maaari rin silang umuubo, o may nararamdamang hapdi sa lugar ng dibdib. Ang paglulunas ng pulmonya ay naaayon sa kung ano ang sanhi ng karamdaman. Kapag dulot ng bakterya, magagamit ang antibiyotiko upang gamutin ito.
Klasipikasyon[baguhin]
Pangunahing lathalain: Ang salitang Ingles na pneumonitis ay tumutukoy sa pamamaga (inplamasyon) ng baga; ang pulmonya ay tumutukoy sa pamamaga ng baga, kadalasang dahil sa impeksiyon subalit minsang hindi nakakaimpeksiyon, na may karagdagang tampok ng konsolidasyon pulmonaryo (konsolidasyong pambaga).[3] Ang pulmonya ay maaaring uri-uriin sa maraming mga pamamaraan. Pinaka pangkaraniwang ikinaklasipika ito ayon sa kung saan o kung paano ito nakuha (pulmonyang nakuha sa pamayanan, pulmonya dahil sa aspirasyon, pulmonyang kaugnay ng pangangalagang pangkalusugan, pulmonyang nakuha mula sa ospital, at pulmonyang may kaugnayan sa bentilador),[4] ngunit maaari ring iklasipika ayon sa nasasakop na pook ng baga na apektado (pulmonyang panglobo, pulmonyang bronkiyal at malubhang pulmonyang interstisyal),[4] o dahil sa nagsasanhing organismo.[5] Ang pulmonya sa mga bata ay maaaring makapagdagdag ng klasipikasyon ayon sa mga tanda at mga sintomas bilang hindi malubha (hindi grabe), malubha (grabe), o napakalubha (napakagrabe).[6]
Mga sanggunian[baguhin]
- ↑ Gaboy, Luciano L.. "Pneumonia, pulmonya, pamamaga ng baga". Gabby's Dictionary, Praktikal na Talahuluganang Ingles-Filipino ni Gabby/Gabby's Practical English-Filipino Dictionary, GabbyDictionary.com.
- ↑ 2.0 2.1 Blake, Matthew. (2008). "Pneumonia, pulmunia, pulminiya, pamamagâ ng bagà". Tagalog English Dictionary-English Tagalog Dictionary. Bansa.org.
- ↑ Stedman's medical dictionary. (ika-28 ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. 2006. ISBN 9780781764506.
- ↑ 4.0 4.1 Sharma, S; Maycher, B, Eschun, G (2007 Mayo). "Radiological imaging in pneumonia: recent innovations". Current opinion in pulmonary medicine 13 (3): 159–69. doi:10.1097/MCP.0b013e3280f3bff4. PMID 17414122.
- ↑ Dunn, L (2005 Hunyo 29-Hulyo 5). "Pneumonia: classification, diagnosis and nursing management". Nursing standard (Royal na Kolehiyo ng Narsing (Dakilang Britanya) : 1987) 19 (42): 50–4. PMID 16013205.
- ↑ organization, World health (2005). Pocket book of hospital care for children : guidelines for the management of common illnesses with limited resources.. Hinebra: World Health Organization. p. 72. ISBN 9789241546706. http://books.google.com/books?id=xbkbRG5XYxsC&pg=PA72.
Ang lathalaing ito na tungkol sa Panggagamot ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
