Wikang Hiligaynon

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Hiligaynon
Ilonggo
Ginagamit sa Pilipinas


Bisayas
Bilang ng mga tagapagsalita 11 million total (first language: 7 million, second language: 4 million (est.))
Pamilya ng wika Austronesian
Sistema ng pagsulat Latin (Anyong Pilipino);
Naunang naisulat sa Baybayin
Opisyal na Katayuan
Opisyal na Wika sa Wikang Rehiyonal ng Pilipinas
Pinamamahalaan ng Komisyon sa Wikang Filipino
(Commission on the Filipino Language)
Mga kodigong panwika
ISO 639-1 None
ISO 639-2 hil
ISO 639-3 hil
Lingwaspero

Ang Wikang Ilonggo ay tumutukoy sa wika at kultura na may kaugnayan sa Negros Occidental, Bacolod, Iloilo at Capiz. Kilala rin sa tawag na Wikang Hiligaynon. Ginagamit rin ito sa mga grupo ng isla sa Panay, at probinsiya na rin tulad ng Capiz, Antique, Aklan, Guimaras, at mga parte ng Mindanao tulad ng Koronadal, Timog Cotabato, Sultan Kudarat at gayundin ang malalaking parte ng Hilagang Cotabato. Meron itong mahigit 7,000,000 katao sa loob at maging sa labas ng Pilipinas na bihasa sa wikang Hiligaynon, at ang karagdagang 4,000,000 katao naman na marunong nito at karagdagan lang sa kanilang lingua franca. Kabilang ito sa pamilya ng Wikang Bisaya na kung saan ay kabilang din ito sa mga pangunahing diyalekto ng Pilipinas.

Gamit[baguhin]

Maraming salitang Kastila sa Ilonggo, mas marami kaysa Tagalog, bagaman sa kolokyal na pananalita madalas gamitin sa Tagalog ang mga salitang Kastila.

Kadalasang "Ilonggo" ang tawag sa Wikang Hiligaynon sa Iloilo at Negros Occidental. Kung tutuusin, ang Ilonggo ay isang pangkat ng ethnolinggwistiko na tumutukoy sa mga mamamayan ng Iloilo at gayundin ang kulturang Hiligaynon. Ang pagitan ng diyalektong Ilonggo at ang katawagang Hiligaynon ay hindi matukoy sa kadahilangang maaaring ang isa ay pwedeng tumukoy sa wika at ang isa naman ay sa tao.

Ang Hiligaynon ay maraming hiram na salita mula sa wikang Espanyol mula samga pangngalan (hal., santo mula sa santo), pantukoy (hal., berde mula sa verde, luntian), pang-ukol (e.g., antes mula sa antes, bago), at pangatnig (hal. pero mula sa pero). Gayumpaman, marami pa ring wikang Espanyol ang hiniram ng wikang Hiligaynon tulad ng barko (barco), sapatos (zapatos), kutsilyo (cuchillo), kutsara (cuchara), tenedor, plato (plato), kamiseta (camiseta), and kambiyo (cambio).

Mga halimbawa[baguhin]

Mga pangungusap[baguhin]

Maayong aga/gab-i
Magandang umaga/gabi

Tagbalay
Tao po

Malakat ka na
Aalis ka na

Karon na lang
ngayon na lang

Ihatag mo ini sa iya palihog
Pakibigay mo ito sa kaniya

Nagakadlaw na siya
Tumatawa na siya

Kaon ka na sang kan-on
Kumain ka ng kanin!

Nakaka-on na ako sang kan-on
Kumain na ako ng kanin

Nagaka-on ako sang kan-on
Kumakain ako ng kanin

Karon, maka-on ako sang kan-on
unya, kakain ako ng kanin

Diin ka makadto
Saan ka pupunta

Bakal!
Pabili

Tagpila ini
Magkano ito

Palangga ta ka
Mahal kita

Palangga ta man ka
Mahal din kita

Siraduhi palihog ang pirtahan
Pakisara ang pintuan

Palihog trapuhi ang lamesa
Pakipunasan ang mesa

Mga salita[baguhin]

Tagalog Ilonggo
bahay balay
ito ini
iyan ina
iyon ato
dito diri
diyan dira
doon didto
at kag
masarap manamit

mga panghalip[baguhin]

Tagalog ang ng sa
ako ako ko akon
ikaw ikaw / ika mo imo
ka ikaw / ika mo imo
siya siya niya iya
tayo kita naton aton
kami kami namon amon
sila sila nila inyo
kayo kamo ninyo ila