Wikang Sebwano
| Sebwano | |
|---|---|
| Bisaya, Sinugbuanon | |
| Sinasalitang katutubo sa | Pilipinas |
| Region | Gitnang Kabisayaan at Mindanao |
| Ethnicity | Mga Sebwano |
| Mga katutubong tagapagsalita |
21 millyon (2007)[1] Ikalawang pinakasinasalitang wika sa Pilipinas |
| Pamilyang wika |
Awstronesyo
|
| Mga dialekto |
Pamantayang Sebwano (diyalekto sa Lungsod ng Cebu)
Leyteño (Kana)
Mindanao Cebuano (Bisaya)
|
| Sistema ng pagsulat | Latin (Cebuano alphabet) |
| Opisyal na katayuan | |
| Opisyal na wika sa | Regional language in the Philippines |
| Regulated by | Visayan Academy of Arts and Letters |
| Mga kodigo ng wika | |
| ISO 639-2 | ceb |
| ISO 639-3 | ceb |
Mga pook sa Pilipinas na sinasalita ang wikang Sebwano bilang katutubong wika
|
|
Ang wikang Sebwano (Sebwano: Sinugboanon; Kastila: idioma cebuano) ay isang wikang Awstronesyo na sinasalita sa Pilipinas ng humigit kumulang 33 milyong tao at nasa ilalim o kasapi ng pangkat ng mga wikang Bisaya. Ito ang may pinakamalaking bilang ng katutubong mananalita sa Pilipinas, kahit na ito ay hindi pormal na itinuturo sa mga paaralan at mga pamantasan.[2] Ito ang katutubong wika sa Gitnang Kabisayaan at sa ilang bahagi ng Mindanao. Nanggaling ang pangalan ng wika mula sa pulo ng Pilipinas ng Cebu, na hinulapi ng Kastilang -ano (nangangahulugang likas, o isang lugar). May tatlong letrang kodigo ito sa ISO 639-2 na ceb, ngunit walang ISO 639-1 na dalawang letrang kodigo.
Mga nilalaman |
Balarila [baguhin]
Pangunahing lathalain: Mga panghalip [baguhin]
| Palagyo | Paari1 | Paari2 | Palayon | |
|---|---|---|---|---|
| Pang-isahang ika-1 tao | ako, ko (Tagalog: ako) | nako, ko (ko) | ako, akoa (aking) | kanako, nako (sa akin) |
| Pang-isahang ika-2 tao | ikaw, ka (ikaw) | nimo, mo (mo) | imo, imoha (iyong) | kanimo, nimo (sa iyo) |
| Pang-isahang ika-3 tao | siya | niya | iya, iyaha (kaniyang) | kaniya, niya (sa kaniya) |
| Pangmaramihang kabilang ang ika-1 tao | kita, ta (tayo) | nato (natin) | ato, atoa (ating) | kanato, nato (sa atin) |
| Pangmaramihang di-kabilang ang ika-1 tao | kami, mi (kami) | namo (namin) | amo, amoa (aming) | kanamo, namo (sa amin) |
| Pangmaramihang ika-2 tao | kamo, mo (kayo) | ninyo | inyo, inyoha | kaninyo, ninyo (sa inyo) |
| Pammaramihang ika-3 tao | sila | nila | ila, ilaha (kanilang) | kanila, nila (sa kanila) |
Talasalitaan at hiniram na salita [baguhin]
Ang Sebwano ay maraming salitang hango sa wikang Kastila, tulad ng krus [cruz], swerte [suerte] at brilyante [brillante]. Marami rin itong nahiram na salita sa Ingles. Mayroon din na galing sa salitang Arabo.
Pamamahaging heograpikal [baguhin]
Ang Sebwano ay katutubong sinasalita ng mga naninirahan sa Cebu, Bohol, Negros Oriental at sa ilang bahagi ng Leyte at Samar at sa kabuuan ng Mindanao. Ito ay sinasalita rin sa iilang bayan at isila ng Samar. At hanggang 1975, nalagpasan ng Sebwano ang Wikang Tagalog sa dami ng katutubong nagsasalita nito. Ang ibang wikain ng Sebwano ay nabibigyan ng iba't ibang pangalan ang wika. Ang mga naninirahan sa Bohol ay tinatawag itong Bol-anon samantalang sa mga tapagsalita ng Sebwano sa Leyte ay tinatawag naman itong Kana.
Mga salita at parirala [baguhin]
Mga bilang [baguhin]
| Kardinal | Ordinal | |
|---|---|---|
| 1 | usà | isa |
| 2 | duhà | dalawa |
| 3 | tulò | tatlo |
| 4 | upàt | apat |
| 5 | limà | lima |
| 6 | unòm | anim |
| 7 | pitò | pito |
| 8 | walò | walò |
| 9 | siyàm | siyàm |
| 10 | napú'ô | sampu |
Mga sanggunian [baguhin]
- ↑ Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000
- ↑ Ulrich Ammon, Norbert Dittmar, & Klaus J. Mattheier (2006). Sociolinguistics: an international handbook of the science of language and society. Volume 3. Walter de Gruyter. p. 2018. ISBN 978-3-11-018418-1. http://books.google.com/books?id=LMZm0w0k1c4C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false.
Mga panlabas na kawing [baguhin]
Mga kurso sa web [baguhin]
- Kurso mula sa Language Links
- Kurso mula sa The Cebu Website
- Cebuano Study Notes, ni Tom Markingt4r
Balarila [baguhin]
Mga talahulugan [baguhin]
- A Dictionary of Cebuano Visayan, talahulugang Sebwano–Inggles ni John U. Wolff
- Bidirectional English-Cebuano Dictionary, mula sa Foreignword
- Philippine Online Dictionary, mula sa Bohol.ph
- German-Tagalog-Cebuano-English Dictionary, ni Richard Tschumpel
- English-Cebuano Glossary, mula sa Language Links
Mga tekstong pangmag-aaral [baguhin]
|
|||||||||||||||||
