Dap-ag
| Dap-ag | |
|---|---|
 | |
Pag-uuring siyentipiko  | |
| Dominyo: | Eukaryota |
| Kaharian: | Animalia |
| Pilo: | Echinodermata |
| Klase: | Asteroidea |
| Orden: | Valvatida |
| Pamilya: | Acanthasteridae |
| Henero: | Acanthaster |
| Espesye: | A. planci |
| Pangalang dalawahan | |
| Acanthaster planci | |
Ang dap-ag o lapa-lapa (Ingles: crown-of-thorns starfish o COTS),[1] Acanthaster planci, ay isang malaking bituing-dagat na naninila ng mga polipo ng matitigas o mabatong mga sagay (Scleractinia). Sa wikang Ingles, nagmula ang pangalan nito sa mga makamandag na tinik na tumatakip sa itaas na ibabaw ng katawan nito, na kahawig ng koronang tinik na binabanggit sa Bibliya. Isa ito sa pinakamalalaking bituing-dagat sa mundo.
Ang A. planci ay may napakalawak na distribusyon sa rehiyong Indo-Pasipiko. Marahil ito ang pinakakaraniwan sa paligid ng Australya, ngunit maaari rin itong matagpuan sa mga tropikal at subtropikal na latitud mula sa Dagat Pula at baybayin ng Silangang Aprika, patawid ng Karagatang Indiyo, at sa buong Karagatang Pasipiko hanggang sa kanlurang baybayin ng Gitnang Amerika. Matatagpuan ito sa mga lugar na may mga bahura ng sagay o mga komunidad ng matitigas na sagay sa rehiyon.
Paglalarawan
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Ang anyo ng katawan ng dap-ag ay sa panimula ay kapareho ng sa isang karaniwang bituing-dagat, na may gitnang disko at mga nakapaligid na braso. Subalit kabilang sa mga natatanging katangian nito ang pagiging hugis-disko, pagkakaroon ng maraming braso, kakayahang mabaluktot, kakayahang dumakma, pagiging labis na matinik, at pagkakaroon ng malaking proporsyon ng ibabaw ng tiyan kumpara sa masa ng katawan.[2] Ang kakayahan nitong dumakma ay nagmumula sa dalawang hanay ng maraming paang-tubo na umaabot hanggang sa dulo ng bawat braso. Dahil sa pagkakaroon ng maraming braso, nawawala sa kanya ang limang-tiklop na simetriya (pentamerismo) na karaniwan sa mga bituing-dagat, bagama’t sinisimulan nito ang siklo ng buhay sa simetriyang ito. May kakayahan ang hayop sa paninging bumubuo ng imahe.[3]
Ang dap-ag ay karaniwang may sukat na mula 25 hanggang 35 cm (10 hanggang 14 in) at maaaring magkaroon ng hanggang 21 braso.[3][4][5] Bagama’t ang katawan nito ay may matigas na anyo, nagagawa nitong yumuko at umikot upang umangkop sa mga tabas ng mga korales na pinanggagalingan ng pagkain nito. Ang ilalim ng bawat braso ay may hanay ng magkakadikit na mga plato na bumubuo ng isang uka at nakaayos sa mga hilera patungo sa bibig.[6] Depende sa diyeta o heograpikong rehiyon, maaaring maging lila, bughaw-lila, mapulang abo o kayumanggi na may pulang dulo ng mga tinik, o berde na may dilaw na dulo ng mga tinik ang mga indibidwal.[7]
Ang mahahaba at matutulis na tinik sa mga gilid ng mga braso at sa itaas (aboral) na ibabaw ng bituing-dagat ay kahawig ng mga tinik at lumilikha ng hugis na parang korona. Ang mga tinik ay may habang 4 hanggang 5 cm at matigas, napakatalas, at madaling tumagos sa malalambot na rabaw.[8] Sa kabila ng maraming matutulis na tinik sa aboral na rabaw at mga mapurol na tinik sa oral na rabaw, ang pangkalahatang ibabaw ng katawan ng dap-ag ay may lamad at malambot. Kapag inalis sa tubig ang bituing-dagat, nabibiyak ang ibabaw ng katawan at tumatagas palabas ang likidong pangkatawan, kaya bumabagsak at napapatag ang katawan. Yumuyuko at napapatag din ang mga tinik. Muli nilang nababawi ang kanilang hugis kapag ibinalik sa tubig, kung sila ay buhay pa.[9]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Crown of Thorns Starfish" [Dap-ag]. Great Barrier Reef Foundation (sa Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 2023-07-07. Nakuha noong 2022-09-06.
- ↑ Birkeland, C.; Lucas, J.S. (1990). Acanthaster planci: Major Management Problem of Coral Reefs [Acanthaster planci: Pangunahing Problema sa Pamamahala ng mga Bahura] (sa Ingles). Boca Raton, FL: CRC Press. ISBN 978-0-8493-6599-7.
- 1 2 Petie, R.; Garm, A. & Hall, M.R. (2016). "Crown of Thorns have True Image Forming Vision" [May Paninging Bumubuo ng Imahe Ang Dap-ag]. Frontiers in Zoology (sa Ingles). 13 (1). 41. doi:10.1186/s12983-016-0174-9. PMC 5013567. PMID 27605999.
- ↑ Carpenter, R.C. (1997) Invertebrate Predators and Grazers" [Mga Mandaragit at Manginginain na Inbertebrado] (sa wikang Ingles). Naka-arkibo 2012-05-01 sa Wayback Machine. In: C. Birkeland, Life and death of coral reefs, Springer. ISBN 978-0-412-03541-8.
- ↑ Caso, M.J. (1974). "External morphology of Acanthaster planci (Linnaeus)" [Panlabas na morpolohiya ng Acanthaster planci (Linnaeus)]. Journal of the Marine Biological Association of India (sa Ingles). 16 (1): 83–93.
- ↑ "Crown of Thorns Starfish (Acanthaster Planci). [Dap-ag (Acanthaster Planci)]" Crown of Thorns Starfish Videos, Photos and Facts (sa wikang Ingles). Web. 5 Nobyembre 2014. <http://www.arkive.org/crown-of-thorns-starfish/acanthaster-planci/ Naka-arkibo 2014-11-06 sa Wayback Machine.>.
- ↑ Lawrence, John M. (2013). Starfish: Biology and Ecology of the Asteroidea [Bituing-dagat: Biyolohiya at Ekolohiya ng Asteroidea] (sa Ingles). JHU Press. p. 132. ISBN 978-1-4214-0787-6.
- ↑ Lawrence, John M. (2013). Starfish: Biology and Ecology of the Asteroidea [Bituing-Dagat: Biyolohiya at Ekolohiya ng Asteroidea] (sa Ingles). JHU Press. ISBN 978-1-4214-0787-6.[pahina kailangan]
- ↑ Lucas, J. S.; Jones, M. M. (1976). "Hybrid crown-of-thorns starfish (Acanthaster planci x A. Brevispinus) reared to maturity in the laboratory" [Hibridong dap-ag (Acanthaster planci x A. Brevispinus) pinalaki hanggang sa ganap na gulang sa laboratoryo]. Nature (sa Ingles). 263 (5576): 409–12. Bibcode:1976Natur.263..409L. doi:10.1038/263409a0. PMID 972678. S2CID 4218030.