Alejandro I ng Rusya
| Alejandro I Pavlovich Александр I Павлович (Ruso) Aleksandr I Pavlovich | |
|---|---|
_(cropped).jpg) | |
| Litratong pintura ni George Dawe kay Alejandro I, nilikha taong 1826. | |
  Ika-10 Emperador ng Rusya | |
| Panahon | 23 March 1801 – 1 Disyembre 1825 |
| Koronasyon | 15 Setyembre 1801 |
| Sinundan | Pablo I |
| Sumunod | Nicolas I |
 Ika-20 Dukadong Maringal ng Pinlandiya | |
| Panahon | 29 Marso 1809 – 1 December 1825 |
| Sinundan | Gustavo IV Adolfo ng Suwesya |
| Sumunod | Nicolas I ng Rusya |
 Ika-1 Hari ng Kongresong Polonya | |
| Panahon | 9 Hunyo 1815 – 1 Disyembre 1825 |
| Sinundan | Frederick Augustus I of Saxony (bilang Dukado ng Varsovia) |
| Sumunod | Nicolas I ng Rusya |
| Asawa | Louise of Baden (k. 1793) |
| Anak | Grand Duchess Maria Grand Duchess Elizabeth Nikolai Lukash (illegitimate) |
| Buong pangalan | |
| Alexander Pavlovich Romanov | |
| Lalad | Holstein-Gottorp-Romanov |
| Ama | Paul I of Russia |
| Ina | Sophie Dorothea of Württemberg |
| Kapanganakan | 23 Disyembre 1777 Winter Palace, Saint Petersburg, Russia |
| Kamatayan | 1 Disyembre 1825 (47 taong gulang) Alexander I Palace, Taganrog, Russia |
| Libingan | 13 March 1826 Saints Peter and Paul Cathedral, Saint Petersburg |
| Lagda |  |
| Pananampalataya | Russian Orthodox |
Si Alejandro I ng Rusya (Disyembre 23, 1777 – Disyembre 1, 1825), binansagang “ang Pinagpala”, ay isang Rusong monarko na naghari bilang Emperador ng Rusya mula 1801 hanggang 1825, ang unang Hari ng Kongresong Polonya mula 1815, at ang Dakilang Duke ng Finland mula 1809 hanggang sa kaniyang kamatayan. Pinamunuan niya ang Rusya sa panahon ng magulong Digmaang Napoleoniko.
Bilang panganay na anak ni Pablo I ng Rusya at ni Sophie Dorothea ng Württemberg, umupo si Alejandro sa trono matapos mapatay ang kaniyang ama. Bilang prinsipe at sa mga unang taon ng kaniyang paghahari, madalas siyang gumamit ng liberal na pananalita, ngunit sa pagsasagawa ay ipinagpatuloy niya ang absolutistang mga patakaran ng Rusya. Sa mga unang taon ng kaniyang pamumuno, nagsagawa siya ng ilang limitadong repormang panlipunan at malalaking repormang pang-edukasyon, kabilang ang pagtatatag ng mas maraming pamantasan. Itinalaga niya si Mikhail Speransky, anak ng isang paring pangnayon, bilang isa sa kaniyang pinakamalapit na tagapayo. Inalis ang mga lumang Collegium at pinalitan ng Komite ng mga Ministro, Konseho ng Estado, at Kataas-taasang Hukuman upang mapabuti ang sistemang legal. Gumawa rin siya ng mga plano para sa isang parlamento at isang saligang batas, ngunit hindi ito naisakatuparan. Hindi tulad ng mga naunang pinunong nagsulong ng Kanluranisasyon, gaya ni Pedro ang Dakila, si Alejandro ay isang nasyonalistang Ruso at Slavophile na nagnanais na umunlad ang Rusya batay sa kulturang Ruso sa halip na sa impluwensiyang Europeo.
Sa larangan ng ugnayang panlabas, apat na beses niyang binago ang tindig ng Rusya laban sa Pransiya sa pagitan ng 1804 at 1812, na nagpapalipat-lipat sa neutralidad, pagsalungat, at pakikipag-alyansa. Noong 1805, nakisama siya sa Britanya sa Digmaan ng Ikatlong Koalisyon laban kay Napoleon, ngunit matapos ang mabibigat na pagkatalo sa mga Labanan sa Austerlitz at Friedland, nakipagkasundo siya kay Napoleon sa Kasunduan ng Tilsit noong 1807 at sumali sa Sistemang Kontinental. Nakipagdigma rin siya sa Britanya sa isang limitadong digmaang pandagat mula 1807 hanggang 1812 at inagaw ang Finland mula sa Suwesya noong 1809 matapos tumanggi ang Suwesya na lumahok sa Sistemang Kontinental.
Hindi nagtagal ay lumamig ang relasyon nina Alejandro at Napoleon, lalo na hinggil sa usapin ng Polonya, at tuluyang bumagsak ang kanilang alyansa pagsapit ng 1810. Ang pinakamalaking tagumpay ni Alejandro ay dumating noong 1812 nang mauwi sa sakuna para sa mga Pranses ang pananakop ni Napoleon sa Rusya. Bilang bahagi ng nagwaging koalisyon laban kay Napoleon, nakakuha siya ng mga teritoryo sa Polonya. Itinatag din niya ang Banal na Alyansa upang supilin ang mga rebolusyonaryong kilusan sa Europa, na kaniyang itinuturing na banta sa mga lehitimong monarkiyang Kristiyano.
Sa ikalawang kalahati ng kaniyang paghahari, naging higit siyang awtoritaryan, konserbatibo, at mapaghinala sa mga sabwatan laban sa kaniya. Dahil dito, marami sa mga repormang ipinatupad niya noong una ay kaniyang binawi. Inalis niya ang maraming gurong dayuhan sa mga paaralan at ginawang higit na nakasandig sa relihiyon at konserbatibong pulitika ang edukasyon. Pinalitan din si Speransky bilang pangunahing tagapayo ni Aleksey Arakcheyev, isang mahigpit na inspektor ng artileriya na nangasiwa sa pagtatatag ng mga pamayanang militar.
Namatay si Alejandro dahil sa tipus noong Disyembre 1825 habang naglalakbay sa timog ng Rusya. Wala siyang iniwang lehitimong anak, sapagkat kapwa namatay sa murang edad ang kaniyang dalawang anak na babae. Wala ring nais sa kaniyang mga kapatid na umupo sa trono. Matapos ang isang panahon ng malaking kalituhan—na naging hudyat ng nabigong Pag-aalsa ng mga Dekabrista ng mga liberal na opisyal ng hukbo ilang linggo matapos ang kaniyang kamatayan—siya ay hinalinhan ng kaniyang nakababatang kapatid na si Nicolas I ng Rusya.