Tunog (ponetika)

Voiceless
Voiceless
◌̥
Pag-encode
Entidad (desimal)	̥
Unicode (hex)	U+0325

Voiced
Voiced
◌̬
Pag-encode
Entidad (desimal)	̬
Unicode (hex)	U+032C

Naglalaman po ang artikulong ito ng mga ponetikong simbolo ng PPA. Maaari po kayong makakita ng mga tandang pananong, kahon, o iba pang mga simbolo sa halip ng mga mga karakter ng Unicode kung hindi po suportado ang pag-render sa mga ito.

Sa ponetika at ponolohiya, tumutukoy ang tunog o boses (Ingles: voice o voicing) sa katangian ng mga tunog sa pagsasalita na kalimitang ginagamit para sa mga katinig. Maaari itong masabing matunog (voiced) o walang tunog (voiceless).^[1]^[2]

Ginagamit ang katagang ito para tumukoy sa dalawang magkaibang konsepto: maaari itong tumukoy sa proseso ng artikulasyon kung saan nanginginig ang mga kuwerdas sa lalamunan upang makagawa ng boses, samantalang ginagamit rin ito bilang isang paraan sa paggugrupo sa mga ponema sa ponolohiya.

Notasyon

Gumagamit ng mga sari-sariling titik ang Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto (IPA) para sa marami sa mga pares ng katinig na matunog at walang tunog kagaya ng [p b], [t d], [k ɡ], [q ɢ]. Bukod sa mga ito, meron ding tuldik para sa tunog, ⟨◌̬⟩, na madalas ginagamit para sa mga titik na karaniwang ay walang tunog. Sa Unicode, nakakodigo ang mga simbolo bilang U+032C ◌̬ COMBINING CARON BELOW at U+0325 ◌̥ COMBINING RING BELOW.

Sanggunian

↑ Lacson, Jane Pauleen; Victoria, Vasil (2022). "Titik at Tunog: Pahambing na Palatitikan ng Wikang Ingles at Filipino" (PDF). Dalumat: Multikultural at Multidisiplinaryong E-Journal sa Araling Pilipino. 8 (1): 7. doi:10.59588/2094-4187.1012. Nakuha noong 30 Enero 2026 – sa pamamagitan ni/ng Animo Repository.
↑ Camar, Aisah (2020). "Varayti ng wikang Surigaonon: Isang pagsusuri sa ponemang /j/ at /y/" (PDF). International Journal of Research Studies in Education. 9 (8): 67. doi:10.5861/ijrse.2020.5907. eISSN 2243-7711. ISSN 2243-7703. Nakuha noong 30 Enero 2026.

[1] Lacson, Jane Pauleen; Victoria, Vasil (2022). "Titik at Tunog: Pahambing na Palatitikan ng Wikang Ingles at Filipino" (PDF). Dalumat: Multikultural at Multidisiplinaryong E-Journal sa Araling Pilipino. 8 (1): 7. doi:10.59588/2094-4187.1012. Nakuha noong 30 Enero 2026 – sa pamamagitan ni/ng Animo Repository.

[2] Camar, Aisah (2020). "Varayti ng wikang Surigaonon: Isang pagsusuri sa ponemang /j/ at /y/" (PDF). International Journal of Research Studies in Education. 9 (8): 67. doi:10.5861/ijrse.2020.5907. eISSN 2243-7711. ISSN 2243-7703. Nakuha noong 30 Enero 2026.

[1]

[2]