De Administrando Imperio

Ang De Administrando Imperio (Tagalog: Hinggil sa Pamamahala ng Imperyo) ay isang Griyegong akdang pangkasaysayan ni Emperador Constantino VII ng Imperyong Bisantino.

Isa itong manwal tungkol sa pamamahala ng loob at labas ng imperyo na inihanda para sa kanyang anak at kahalili, si Emperador Romanos II (959–963). Kinikilala rin ito bilang isa sa pinakamahalagang halimbawa ng ensiklopedismo ng Imperyong Bisantino, sapagkat pinagsasama nito ang kaalamang pampulitika, pangkasaysayan, at pang-administratibo sa iisang akda.

Si Constantine VII Porphyrogenitus (905–959) ang nag-iisang nabuhay na anak ni Emperador Leo VI ang Marunong (886–912). Noong 908, ginawang kasamang emperador ni Leo VI ang batang si Constantine. Nang mamatay si Leo noong Mayo 912, ang kanyang kapatid na si Alexander ang naging pinuno ng Constantinople, ngunit namatay rin ito noong 913.

Dahil napakabata pa ni Constantine upang mamuno nang mag-isa, itinatag ang isang pamahalaang rehente upang mamahala sa kanyang ngalan. Noong Mayo 919, pinakasalan niya si Helena Lekapene, anak ni Romanos Lekapenos. Pagsapit ng Disyembre 920, kinoronahan si Romanos I Lekapenos bilang kasamang emperador at siya ang tunay na humawak ng kapangyarihan sa Constantinople. Mula noon ay lalong nailayo si Constantine sa aktuwal na pamamahala ng imperyo hanggang Disyembre 944, nang maghimagsik ang mga anak ni Romanos I laban sa kanilang ama at ipinasok ito sa isang monasteryo. Sa tulong ng kanyang mga tagasuporta, naalis din ni Constantine ang kanyang mga bayaw sa kapangyarihan at mula Enero 945 hanggang sa kanyang kamatayan noong Nobyembre 959 ay siya nang personal na namuno sa Silangang Imperyong Romano.

Kilala ang ama ni Constantine na si Leo VI sa kanyang karunungan at mga akda. Naniniwala rin si Constantine, tama man o hindi, na ang kanyang inang si Zoe Karbonopsina ay kamag-anak ng mananalaysay na si Theophanes the Confessor, isa sa mahahalagang historyador ng Gitnang Panahong Bisantino. Bilang isang iskolar-emperador, itinaguyod ni Constantine ang pag-aaral at edukasyon sa buong imperyo. Bumuo siya ng pangkat ng mga edukadong iskolar at inialay ang sarili sa pagsulat ng mga aklat tungkol sa pamamahala, mga seremonya, at kasaysayan ng imperyo. Ang pangkat na ito ang bumuo ng tatlong hindi natapos na akda—De Administrando Imperio, De Ceremoniis, at De Thematibus (On the Themes)—at natapos din nila ang talambuhay ng kanyang lolo na si Basil I.

Bagaman kinikilalang may-akda ng De Administrando Imperio si Constantine VII, pinaniniwalaang mayroon siyang hindi nakilalang katuwang na iskolar sa pagsulat nito. Ang mga bahaging tuwirang nakikipag-usap ang emperador sa kanyang anak na si Romanos II, gayundin ang kanyang mga personal na paliwanag, ay makikita sa paunang salita, sa Kabanata 13, at sa huling kabanata ng aklat. Sa buong teksto, hindi kailanman inilalarawan si Romanos II bilang isang ganap na nagsasariling pinuno, kaya ipinapalagay na naisulat ang buong akda habang nabubuhay pa si Constantine VII.

Karaniwang tinatanggap ng mga iskolar na isinulat ang aklat sa pagitan ng 948 at 952, batay sa mga tala ng petsa na matatagpuan sa Kabanata 29 at 45. Gayunman, may ilang naniniwalang tinipon ito pagkatapos ng 952 ngunit bago ang kamatayan ni Constantine noong Nobyembre 959, samantalang ang iba naman ay naniniwalang isa lamang itong hindi natapos na manuskritong isinulat sa loob ng mahabang panahon bago ang kanyang pagpanaw.

Sa simula ng aklat, ipinaliwanag ni Constantine VII na nilayon niya itong maging kalipunan ng kaalaman na kakailanganin ng kanyang anak na si Romanos II sa pamumuno sa imperyo. Dahil dito, itinuturing na maliit ang posibilidad na sinadya nitong maglaman ng malalaking kasinungalingan. Dahil sa pagiging praktikal at detalyado nito, ang De Administrando Imperio ay isa sa pinakamahalagang pangunahing sanggunian sa pag-aaral ng Imperyong Bisantino at ng mga karatig-bansa nito.

Naglalaman ang aklat ng mga payo tungkol sa pamamahala ng isang imperyong binubuo ng maraming magkakaibang mamamayan at sa pakikitungo sa mga dayuhang kaaway. Pinagsama rito ang dalawa sa naunang akda ni Constantine: ang "On the Governance of the State and the Various Nations" (Περὶ Διοικήσεως τοῦ Κράτους βιβλίον καὶ τῶν διαφόρων Ἐθνῶν), na tumatalakay sa kasaysayan at katangian ng mga karatig na bayan gaya ng mga Hungarian, Pecheneg, Kievan Rus', Timog Slav, Arabo, Lombard, Armenian, at Georgian; at ang "On the Themes of East and West" (Περὶ θεμάτων Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως), na kilala sa Latin bilang De Thematibus, na nagsasalaysay ng mga pangyayari sa mga lalawigan ng imperyo. Idinagdag din dito ang sariling mga tagubilin at payong pampulitika ni Constantine para sa kanyang anak na si Romanos II, kaya naging isang komprehensibong gabay ito sa pamamahala ng Imperyong Bisantino.