Pumunta sa nilalaman

Full breakfast

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Full Irish breakfast)
Pangunahing plato ng tipikal na full English breakfast, na binubuo ng bekon, pritong itlog, sausage, kabute, baked beans, hash brown at inihaw na kamatis

Ang full breakfast (lit. na 'buong almusal') o fry-up ay isang mabigat na lutong almusal na karaniwang inihahain sa Britanya at Irlanda. Depende sa rehiyon, maaari rin itong tawaging full English,[1] isang full Irish, full Scottish,[2] full Welsh,[3] o Ulster fry.[4] Naging tanyag ang pritong almusal na ito sa Gran Britanya at Irlanda noong panahong Biktoryano; bagamat hindi lumitaw ang terminong "full breakfast", binanggit sa Book of Household Management ni Isabella Beeton (1861) ang isang almusal na gawa sa "pritong hamon at itlog".

Kabilang sa mga karaniwang sangkap ang bekon, sausage, itlog, black pudding, kamatis, kabute, at pritong tinapay o tinostang tinapay at karaniwang sinasamahan ng tsaa ang putahe. Karaniwang isinasama rin sa makabagong bersiyon ang baked beans, hash brown, at kape (bilang kapalit ng tsaa), ngunit hindi tradisyonal ang mga ito.

Kasaysayan at kasikatan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Marami sa mga sangkap ng isang full breakfast ay may mahabang kasaysayan, ngunit "ang malalaking lutong almusal ay hindi makikita sa pamumuhay at panitikan ng mga Ingles hanggang sa ika-19 na siglo, nang bigla silang lumitaw nang kapansin-pansin".[5] Sa buong kapuluang Britanya at Irlanda, karaniwan noong unang panahon ang almusal na binubuo ng tinapay na may halaya o marmalada, o kaya'y mga uri ng otmil, lugaw, o pottage.[6] Nagsimulang lumitaw ang itlog at bekon sa mga almusal noong ikalabimpitong siglo,[6] ngunit hindi lamang ito ang mga karne na karaniwang kinakain sa agahan noong panahong iyon.[6] Malinaw na kaugnay ng pagsikat ng almusal ang pag-usbong ng tsaa bilang tanyag na inumin tuwing umaga.[5] Kapuna-puna ang mga masaganang almusal ng mga aristokrata, na nakasentro sa mga lokal na karne at isda mula sa kanilang mga ari-arian sa lalawigan.[5][7]

Sumikat ang pritong almusal sa Gran Britanya at Irlanda noong panahong Biktoryano. Naging mahalaga ang mga aklat panluto sa pagsasapamantayan ng mga sangkap ng full breakfast sa panahong ito,[5] at lumabas ang full breakfast sa pinakamabentang Book of Household Management ("Aklat ng Pamamahala ng Sambahayan") ni Isabella Beeton (1861). Ang bagong full breakfast na ito ay pinaiksing bersiyon ng mga panlalawigang agahan ng nakatataas na uri, abot-kaya para sa lumilitaw na gitnang uri at kayang ihanda at kainin sa mas maikling oras bago pumasok sa trabaho.[5][6][8] Umabot sa rurok ng katanyagan ang full breakfast sa Britanya noong panahon ni Edward,[8] at sa kabila ng paghina nito matapos ang kakulangan sa pagkain noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig,[5] naging isang pangunahing pagkain ng uring manggagawa noong dekada 1950 dahil sa mga bagong teknolohiya ng pag-iimbak at paghahanda ng pagkain.[8] Mula noon, nabawasan ang kasikatan ng full breakfast bilang pang-araw-araw na pagkain, dahil sa mga itinuturing na alalahanin sa kalusugan at sa matagal nitong paghahanda kumpara sa mga almusal na gawa sa pagkaing madaling ihanda.[5] Gayunpaman, nananatiling popular ang pagkaing ito bilang isang paminsan-minsan, panselebrasyon o tradisyonal na agahan.[5][8]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ "The full English" [Ang full English] (sa wikang Ingles). Jamieoliver.com. Inarkibo mula sa orihinal noong 28 Hulyo 2014. Nakuha noong 26 Pebrero 2014.
  2. ↑ "Traditional Scottish Food" [Tradisyonal na Pagkaing Eskoses] (sa wikang Ingles). Visit Scotland. Inarkibo mula sa orihinal noong 13 Pebrero 2014. Nakuha noong 26 Pebrero 2014.
  3. ↑ "So what is a 'full Welsh breakfast'?" [Kaya ano ba ang isang 'full Welsh breakfast'?]. Wales Online (sa wikang Ingles). 25 October 2005. Inarkibo mula sa orihinal noong 2 May 2014.
  4. ↑ Bell, James (29 Enero 2014). "How to... Cook the perfect Ulster Fry" [Paano... Lutuin ang perpektong Ulster Fry]. Belfast Telegraph (sa wikang Ingles). Nakuha noong 26 Pebrero 2014.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 O’Connor, K. (2009). Cuisine, nationality and the making of a national meal: The English breakfast. In Nations and their histories: Constructions and representations (pp. 157-171). London: Palgrave Macmillan UK.
  6. 1 2 3 4 Anderson, H. A. (2013). Breakfast: a history. AltaMira Press.
  7. ↑ Shaw Nelson, Kay. "The Gastronomic World of Sir Walter Scott" [Ang Gastronomikong Mundo ni Ginoong Walter Scott] (sa wikang Ingles). Electric Scotland. Nakuha noong 3 Agosto 2023.
  8. 1 2 3 4 "History Of The Traditional English Breakfast" [Kasaysayan ng Tradisyonal na Agahang Ingles] (sa wikang Ingles). English breakfast society. Inarkibo mula sa orihinal noong 26 Hulyo 2020. Nakuha noong 21 Oktubre 2021.
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Full_breakfast&oldid=2189528"