Feng shui
| Feng shui |
|---|
Ang feng shui ( /ˈfʌŋˌʃuːi/[1] o /ˌfʌŋˈʃweɪ/[2]), minsan tinatawag na heomansiyang Tsino, ay isang tradisyonal na anyo ng heomansiya na nagmula sa Sinaunang Tsina at nag-aangkin ng paggamit ng mga maenerhiyang puwersa upang isaarmonya ang mga indibidwal sa kanilang kapaligiran. Ang literal na kahulugan ng feng shui ay "hangin-tubig" (i.e. likido). Mula noong sinaunang panahon, ipinapalagay na nagdidirekta ang mga tanawin at anyong tubig sa daloy ng unibersal na Q i– "kosmikong agos" o enerhiya – sa pamamagitan ng mga lugar at istruktura. Kung palalawakin pa, kabilang sa feng shui ang mga dimensyong astronomikal, astrolohikal, arkitektural, kosmolohikal, heograpikal, at topograpikal.[3][4]
Sa kasaysayan, pati na rin sa maraming bahagi ng mundong Tsino sa kasalukuyan, ginamit ang feng shui upang pumili ng oryentasyon ng mga gusali, tirahan, at mga istraktura na may espirituwal na kahalagahan tulad ng mga puntod. Isinulat ng isang iskolar na sa mga kontemporaryong Kanluraning lipunan, gayunpaman, "madalas nagagamit lang ang feng shui sa disenyong panloob para sa kalusugan at kayamanan. Lalo itong nakikita sa pamamagitan ng mga 'kasangguni sa feng shui' at mga arkitekto na naniningil ng maraming pera para sa kanilang pagsusuri, payo at disenyo."[4]
Naituring ang feng shui bilang di-makaagham at seudosiyentipiko ng mga siyentipiko at pilosopo,[5] at nailarawan ito bilang paradigmatikong halimbawa ng seudosiyensiya.[6] Nagpapakita ito ng ilang klasikong seudosiyentipikong aspeto, tulad ng pag-aangkin tungkol sa paggana ng mundo na hindi katanggap-tanggap sa pagsusuri gamit ang pamamaraang makaagham.[7]
Mga batikos
[baguhin | baguhin ang wikitext]Nagsulat si Matteo Ricci (1552–1610), isa sa mga nagtatag ng mga misyon ng Heswita sa Tsina, hinggil sa mga kasanayan sa feng shui. Isinasalaysay ng kaniyang kuwento, na nakatala sa De Christiana expeditione apud Sinas,[8] ang mga dalubhasa sa feng shui (geologi sa wikang Latin) na nagsusuri ng panghinaharap na mga lugar ng mga konstruksiyon o puntod "na may kinalaman sa ulo at buntot at mga paa ng mga partikular na dragon na inaasahang naninirahan sa ilalim ng mga lugar na iyon." Mariing pinuna ni Ricci, bilang isang Katolikong misyonero, ang heomansiya (na tinuringan niyang "recondite science" kasama ang astrolohiya) bilang isa pang superstitio absurdissima ng mga pagano: "Ano pa ang mas katawa-tawa kaysa sa kanilang kaisipan na dapat nakasalalay ang kaligtasan ng pamilya, ng mga karangalan, at ng kanilang buong buhay sa mga bagay na walang katuturan, tulad ng isang pinto na nagbubukas mula sa kabilang ibayo, ng pagbagsak ng ulan mula sa kanan o sa kaliwa ng isang patyo, ng pagbukas dito o doon ng isang bintana, o ng isang bubong na mas mataas dapat sa isa pa?"[9]
Sinisisi ang malaking bilang ng mga nasawi sa sunog sa Ozone Disco, ang pinakamalalang sunog sa kasaysayan ng Pilipinas na naganap noong 1996, sa mga pintong papaloob ang pagbukas, na sinadyang ginamit sa dating gusali dahil sa paniniwalang feng shui na "magdadala ang mga ito ng pera".[10]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "feng shui". Oxford English Dictionary (ika-Online (na) labas). Oxford University Press. doi:10.1093/OED/1095858841. (Kailangan ng suskripsiyon o maging kasapi ng kalahok na institusyon.)
- ↑ Wells, John C. (2000). Longman Pronunciation Dictionary (sa Ingles) (ika-ika-2 (na) labas). Longman. ISBN 0-582-36467-1.
- ↑ Bruun, Ole (2011). Fengshui in China : Geomantic Divination between State, Orthodoxy and Popular Religion [Fengshui sa Tsina : Heomantikong Dibinasyon sa pagitan ng Estado, Ortodoksiya at Sikat na Relihiyon] (sa Ingles) (ika-2nd (na) labas). NIAS Press. ISBN 978-87-91114-79-3.
- 1 2 Komjathy, Louis (2012). "Feng Shui (Geomancy)" [Feng Shui (Heomansiya)]. Mula sa Juergensmeyer, Mark; Roof, Wade Clark (mga pat.). Encyclopedia of Global Religion [Ensiklopedya ng Pandaigdigang Relihiyon] (sa Ingles). Bol. 1. Los Angeles, CA: SAGE Reference. pp. 395–396.
- ↑ Fernandez-Beanato, Damian (23 Agosto 2021). "Feng Shui and the Demarcation Project" [Feng Shui at ang Proyekto ng Demarkasyon]. Science & Education (sa Ingles). 30 (6). Springer Science and Business Media LLC: 1333–1351. Bibcode:2021Sc&Ed..30.1333F. doi:10.1007/s11191-021-00240-z. ISSN 0926-7220. S2CID 238736339.
- ↑ McCain, K.; Kampourakis, K. (2019). What is Scientific Knowledge?: An Introduction to Contemporary Epistemology of Science [Ano ang Kaalaman sa Siyentipiko?: Isang Panimula sa Kontemporaryong Epistemolohiya ng Agham] (sa Ingles). Taylor & Francis. ISBN 978-1-351-33660-4. Nakuha noong 18 Disyembre 2021.
- ↑ Matthews, Michael R. (2018). "Feng Shui: Educational Responsibilities and Opportunities" [Feng Shui: Mga Responsibilidad at Oportunidad sa Pagtuturo]. Mula sa Matthews, Michael R. (pat.). History, Philosophy and Science Teaching: New Perspectives [Pagtuturo sa Kasaysayan, Pilosopiya at Agham: Mga Bagong Pananaw]. Science: Philosophy, History and Education (sa Ingles). Cham, Switzerland: Springer. p. 31. ISBN 978-3-319-62616-1.
- ↑ Ricci 1617, p. 103–104.
- ↑ Gallagher 1953, Book I, ch. 9, pp. 84–85.
- ↑ Gamil, Jaymee T. (Nobyembre 22, 2014). "Nightclub door that trapped fire victims supposedly 'good feng shui'". Inquirer.net. Nakuha noong Hulyo 24, 2025.
Mga aklat
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Allan, Sarah (1991). Shape of the Turtle, The: Myth, Art, and Cosmos in Early China. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-9449-3.
- Bruun, Ole (2011). Fengshui in China: Geomantic Divination Between State Orthodoxy and Popular Religion (ika-2nd (na) labas). NIAS Press. ISBN 978-87-91114-79-3.
- Bruun, Ole (2008). An Introduction to Feng Shui. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521863520.
- Campbell, Wallace H. (Pebrero 7, 2001). Earth Magnetism: A Guided Tour through Magnetic Fields. Elsevier. p. 2. ISBN 978-0-08-050490-2.
Written records show that a Chinese compass, Si Nan, had already been fabricated between 300 and 200 BE and used for the alignment of constructions to be magically harmonious with the natural Earth forces.
- Cheng, Jian Jun; Fernandes-Gonçalves, Adriana (1998). Chinese Feng Shui Compass: Step by Step Guide.
- de Groot, Jan Jakob Maria (1892). The Religious System of China. E.J. Brill., various years, vol I-II-III-IV-V-VI
- Guo Pu. "The Zangshu, or Book of Burial". Professor Field's Fengshui Gate. Sinalin ni Field, Stephen L. Inarkibo mula sa orihinal noong 2020-05-21..
- Lang, Kenneth R. (2011). The Cambridge Guide to the Solar System (ika-2 (na) labas). Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-49417-5.
- Lewis, Mark Edward (Hunyo 2006). The Construction of Space in Early China. Suny Press. ISBN 978-0-7914-6608-7.
- Liu, Li (2004). The Chinese Neolithic: Trajectories to Early States. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81184-2.
- Lu, Hui-Chen (2002). A Comparative analysis between western-based environmental design and feng-shui for housing sites. OCLC 49999768.
- Magli, Giulio (2020). Sacred Landscapes of Imperial China: Astronomy, Feng Shui, and the Mandate of Heaven. Springer Nature. ISBN 978-3-030-49324-0.
- Michael R. Matthews (2019). Feng Shui: Teaching About Science and Pseudoscience (sa Ingles). Cham: Springer Nature. doi:10.1007/978-3-030-18822-1. ISBN 978-3-030-18822-1. Wikidata Q116742539.
- Moran, Elizabeth; Joseph Yu; Val Biktashev (2002). The Complete Idiot's Guide to Feng Shui. Pearson Education. Inarkibo mula sa orihinal noong Marso 17, 2022. Nakuha noong Hunyo 21, 2021.
- Nguyen, Phil N. (2008). Feng Shui for the Curious and Serious. Bol. 1. Xlibris Corporation. ISBN 978-1-4691-1882-6.
- Paton, Michael John (2013). Five Classics of Fengshui: Chinese Spiritual Geography in Historical and Environmental Perspective. Leiden: Brill. ISBN 978-90-04-24986-8.. Includes translations of Archetypal burial classic of Qing Wu; The inner chapter of the Book of burial rooted in antiquity ; The yellow emperor's classic of house siting; Twenty four difficult problems; The secretly passed down water dragon classic.
- Porter, Deborah Lynn (Enero 1996). From Deluge to Discourse: Myth, History, and the Generation of Chinese Fiction. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-3033-0.
- Puro, Jon (2002). "Feng Shui". Mula sa Shermer, Michael (pat.). The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience. ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-653-8.
- Ricci, Matteo; Nicolas Trigault (1953). China in the Sixteenth Century: The Journals of Matthew Ricci, 1583-1610. Sinalin ni Louis Joseph Gallagher. Random House., length=616 pages ## 71
- Matteo Ricci (1617). Nicolas Trigault (pat.). De Christiana expeditione apud Sinas. Gualterus.
- Sang, Larry (2004). Feng Shui Facts and Myths. Sinalin ni Sylvia Lam. American Feng Shui Institute (www.amfengshui.com). p. 75. ISBN 978-0-9644583-4-5., length=150 pages
- Skinner, Stephen (2008). Guide to the Feng Shui Compass: A Compendium of Classical Feng Shui. Golden Hoard. ISBN 978-0-9547639-9-2.
- Sun, Xiaochun; Kistemaker, Jacob (1997). The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society. BRILL. pp. 15–18. ISBN 978-90-04-10737-3.
- Sun, Xiaochun (2000). "Crossing the Boundaries Between Heaven and Man: Astronomy in Ancient China". Astronomy Across Cultures. Science Across Cultures: The History of Non-Western Science. Bol. 1. pp. 423–454. doi:10.1007/978-94-011-4179-6_15. ISBN 978-94-010-5820-9.
- Swetz, Frank J. (2002). The Legacy of the Luoshu: the 4,000 year search for the meaning of the magic square of order three. Open Court. ISBN 978-0-8126-9448-2.
- Tsang, A. Katat (2013). "Problem Translation". Learning to Change Lives: The Strategies and Skills Learning and Development Approach. University of Toronto Press. ISBN 978-1-4426-1401-7. JSTOR 10.3138/j.ctt2ttqpq.
- Vyse, Stuart (2020-01-23). Superstition: A Very Short Introduction (sa Ingles). Oxford University Press. p. 86. ISBN 978-0-19-255131-3.
- Wang, Aihe (2000). Cosmology and Political Culture in Early China. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-02749-6.
- Werner, E. T. C. (1922). Myths and Legends of China. London Bombay Sydney: George G. Harrap & Co. Ltd. Dover reprint ISBN 0-486-28092-6
- Wheatley, Paul (1971). The Pivot of the Four Quarters: A Preliminary Enquiry Into the Origins and Character of the Ancient Chinese City. Aldine Publishing Company. p. 46. ISBN 978-0-85224-174-5.
- Xu, Zhenoao; W. Pankenier; Yaotiao Jiang (2000). East-Asian Archaeoastronomy: Historical Records of Astronomical Observations of China, Japan and Korea. Earth Space Institute Book Series. CRC Press. ISBN 978-90-5699-302-3., length=440, Review= https://physicstoday.scitation.org/doi/full/10.1063/1.1445553
- Zhang, Li (2020). "Cultivating Happiness". Anxious China: Inner Revolution and Politics of Psychotherapy (ika-1 (na) labas). University of California Press. doi:10.2307/j.ctv125js0p. ISBN 978-0-520-34418-1. JSTOR j.ctv125js0p. S2CID 242967723.