Hilagang Korea

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Demokratikong Republikang
Bayan ng Korea

Kamalian ng lua na sa package.lua na nasa linyang 80: module 'Module:Exponential search' not found (Koreano)
Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk (MR)
Watawat ng Hilagang Korea
Watawat
Sagisag ng Hilagang Korea
Sagisag
Salawikain: Kamalian ng lua na sa package.lua na nasa linyang 80: module 'Module:Exponential search' not found (Kangsongdaeguk)
"Malakas at Maunlad na Bayan"
Awit: Kamalian ng lua na sa package.lua na nasa linyang 80: module 'Module:Exponential search' not found (Aegukka)
"Ang Makabayang Awit"
Lupaing pinamamahalaan ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na ipinapakita sa maitim na berde; lupaing inaangkin pero hindi pinamamahalaan na ipinapakita sa mapusyaw na berde.
Lupaing pinamamahalaan ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na ipinapakita sa maitim na berde; lupaing inaangkin pero hindi pinamamahalaan na ipinapakita sa mapusyaw na berde.

Kabisera
at pinakamalaking lungsod
Pyongyang
39°2′N 125°45′E / 39.033°N 125.750°E / 39.033; 125.750
Opisyal na wikaKoreano (Munhwao)
Official scriptChosongul
Rehiliyon
Pampamahalaang Ateismo
Katawagan
PamahalaanUnitaryong Jucheistang isang-partidong sosyalistang republika na nasa ilalim ng isang totalitaryong namamanang diktadura
• Pangulo ng Komisyon ng Ugnayang Pampamahalaan at Pangkalahatang Kalihim ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
Kim Jong-un
• Unang Pangalawang Pangulo ng Komisyon ng Ugnayang Pampamahalaan at Tagapangulo ng Permanenteng Komite ng Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan
Choe Ryong-hae
• Pangalawang Pangulo ng Komisyon ng Ugnayang Pampamahalaan at Premiyer ng Gabinete ng Hilagang Korea
Kim Tok-hun
• Tagapangulo ng Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan
Pak Thae-song
LehislaturaKataas-taasang Asembleyo ng Bayan
Pagkakabuo
Oktubre 3, 1945
Pebrero 8, 1946
Pebrero 22, 1947
• Ang DRBK ay itinatag
Setyembre 9, 1948
Disyembre 27, 1972
Setyembre 17, 1991
Abriil 27, 2018
Lawak
• Kabuuan
120,540 km2 (46,540 mi kuw)[1] (97th)
• Katubigan (%)
0.11
Populasyon
• Pagtataya sa 2016
25,368,620[2] (55th)
• Senso ng 2008
24,052,231[3]
• Kapal
212/km2 (549.1/sq mi) (45th)
GDP (PPP)Pagtataya sa 2015
• Kabuuan
$40 billion[4]
• Kada kapita
$1,800[5]
GDP (nominal)Pagtataya sa 2017
• Kabuuan
$30 billion[6][7]
• Kada kapita
$1,300[7]
SalapiKorean People's won (₩) (KPW)
Sona ng orasUTC+9 (Pyongyang Time[8])
Ayos ng petsa
  • yy, Kamalian ng lua na sa package.lua na nasa linyang 80: module 'Module:Exponential search' not found
  • yy, yyyy/mm/dd (AD–1911 / AD)
Pagmanehoright
Kodigong pantelepono+850[9]
Internet TLD.kp[10]

Ang Hilagang Korea (Koreano: 조선; McCune-Reischauer: Chosŏn), opisyal na Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (DRBK) (Koreano: 조선민주주의인민공화국; McCune-Reischauer: Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk), ay isang bansa sa Silangang Asya na sumasakop sa hilagang kalahati ng Tangway ng Korea. Ang bansa ay hinahangganan ng Tsina at Rusya sa hilaga ng mga ilog ng Yalu at Tumen ayon sa pagkabanggit at ng Timog Korea sa bandang timog sa Koreanong Di-Militarisadong Pook. Ang kanlurang hangganan nito ay binubuo ng Dagat Dilaw, habang ang silangang hangganan nito ay binubuo ng Dagat Hapon.

Linupig ang Korea ng Imperyo ng Hapon noong 1910. Nang sumuko ang Hapon noong 1945 sa pagtatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ay nahati sa dalawa sa kahabaan ng ika-38 na hilera. Ang hilagang lugar ay sinakop ng Unyong Sobyet at ang timog ay sinakop ng Estados Unidos. Nabigo ang mga negosasyon sa muling pagsasama-sama ng dalawang lugar, at noong 1948 ay nabuo ang dalawang magkahiwalay na pamahalaan sa tangway: ang sosyalistang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea sa hilaga at ang kapitalistang Republika ng Korea sa timog. Nagsimula ang Digmaang Koreano noong 1950 nang sinalakay ng Hilagang Korea ang Timog, at tumagal ito hanggang 1953. Ang Koreanong Kasunduang Armistisyo ay nagdulot ng tigil-putukan at nagtatag ng isang di-militarisadong pook, ngunit walang pormal na kasunduan para sa kapayapaan ang nilagdaan.

Ayon sa Artikulo 1 ng saligang batas ng bansa, ang Hilagang Korea ay isang "malayang sosyalistang banwa", at sa Artikulo 3 ang Juche ay ang opisyal na palakuruan ng Hilagang Korea. Nangangahulugan ito na ang mga moda ng produksyon ay pag-aari ng estado sa pamamagitan ng mga negosyong pinamamahalaan ng estado at mga kolektibong sakahan. Karamihan sa mga serbisyo kagaya ng pangangalagang pangkalusugan, edukasyon, pabahay, at produksyon ng pagkain ay tinutustusan o pinopondohan ng estado.

Karaniwang itinatagurian ang Hilagang Korea bilang isang namamanang totalitaryong diktadura na pinamumunuan ng halaring Kim. Bagama't mayroon ng mga nagaganap na halalan sa bansa, itinatagurian ito ng mga dayuhang tagapagmasid bilang mga huwad na eleksyon. Ang Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, na pinamumunuan ng isang miyembro ng naghaharing pamilya, ay ang nangingibabaw na partido at namumuno ng Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan, kung saan ang lahat ng opisyal sa politika ay kinakailangang maging miyembro. Nakahiwalay ang Hilagang Korea mula sa mundo, at dahil dito tinutukoy ito bilang ang "ermitanyong kaharian". Ang saligang batas ng bansa ay tumutukoy kina Kim Il-sung at Kim Jong-il, ang una at ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa ayon sa pagkabanggit, bilang ang mga walang hangganang mga pinuno ng Juche Korea. Dahil dito, isinasaalang-alang ang bansa bilang isang teokratikong banwa.

Mga teritoryong pampangasiwaan[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Pyongyang
  2. Lalawigan ng Timog Pyongan
  3. Lalawigan ng Hilagang Pyongan
  4. Lalawigan ng Chagang
  5. Lalawigan ng Timog Hwanghae
  6. Lalawigan ng Hilagang Hwanghae
  7. Lalawigan ng Kangwon (Hilagang Korea)
  8. Lalawigan ng Timog Hamgyong
  9. Lalawigan ng Hilagang Hamgyong
  10. Ryanggang
  11. Rason
  12. Nampo

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Piramide ng populasyon ng Hilagang Korea

Ang populasyon ng Hilagang Korea na tinatayang nasa 24 milyon ay isa sa may pinakamagkakatulad ang katutubo at wika sa buong mundo, na may maliit na bilang ng mga Tsino, Hapones, Biyetnames, Timog Koreano, at mga minoryang Europeo.

Ayon sa CIA World Factbook, ang tinatayang haba ng buhay ay nasa 63.8 noong 2009, na nalalapit din sa mga bansang Pakistan, Burma at mas mababa lang ng kaunti sa Rusya.[11]


Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Talababa[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang unstats08); $2
  2. "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Nakuha noong 10 September 2017.
  3. "DPR Korea 2008 Population Census National Report" (PDF). Pyongyang: DPRK Central Bureau of Statistics. 2009. pa. 14. Tinago mula sa orihinal (PDF) noong 31 March 2010. Nakuha noong 19 February 2011.
  4. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang CIAGDP(PPP)); $2
  5. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang CIAGDP(PPP)Capita); $2
  6. "National Accounts Main Aggregate Database". United Nations Statistics Division. December 2012. Tinago mula sa orihinal noong 5 February 2016.
  7. 7.0 7.1 "North Korean Economy Watch » GDP statistics". Tinago mula sa orihinal noong 8 January 2017. Nakuha noong 9 February 2017. Hyundai Research Institute (South Korea)
  8. "Decree on Redesignating Pyongyang Time". Naenara. 30 April 2018. Tinago mula sa orihinal noong 5 Mayo 2018. Nakuha noong 4 May 2018.
  9. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang CIATelephone); $2
  10. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Hersher2016); $2
  11. "CIA – The World Factbook -- Country Comparison :: Life expectancy at birth". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 2009. Tinago mula sa orihinal noong 2018-12-26. Nakuha noong 2009-07-04.