Pumunta sa nilalaman

Hoyerswerda

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Hoyerswerda
Wojerecy
Bayan
Tanawin ng Liwasan ng Pamilihan ng Lumang Bayan
Tanawin ng Liwasan ng Pamilihan ng Lumang Bayan
Eskudo de armas ng HoyerswerdaWojerecy
Eskudo de armas
Lokasyon ng Hoyerswerda
Wojerecy sa loob ng Bautzen district
HoyerswerdaWojerecy is located in Germany
HoyerswerdaWojerecy
Hoyerswerda
Wojerecy
Mga koordinado: 51°26′N 14°15′E / 51.433°N 14.250°E / 51.433; 14.250
BansaAlemanya
EstadoSaxony
DistritoBautzen
Pamahalaan
 • Lord mayor (2020–27) Torsten Ruban-Zeh[1] (SPD)
Lawak
 • Kabuuan95.44 km2 (36.85 milya kuwadrado)
Taas
117 m (384 tal)
Populasyon
 (31 Disyembre 2023, statistical updating)[2]
 • Kabuuan31,404
 • Kapal330/km2 (850/milya kuwadrado)
Tawag sa tagalugarAleman: Hoyerswerdaer
Upper Sorbian: Wojerowčan (m.), Wojerowčanka (f.)
Sona ng orasUTC+01:00 (CET)
 • Tag-init (DST)UTC+02:00 (CEST)
Mga postal code
02977
Mga dial code03571, 035722
Plaka ng sasakyanBZ, BIW, HY, KM
Websaythoyerswerda.de

Ang Hoyerswerda (Aleman: [hɔʏɐsˈvɛʁda] ⓘ) o Wojerecy (Upper Sorbian: [ˈwɔjɛʁɛtsɨ] ⓘ) ay isang pangunahing bayan sa distrito ng Bautzen sa estado ng Sahonya sa Alemanya. Ito ay matatagpuan sa lugar ng pamayanan ng Sorbyano sa Itaas na Lusatia, kung saan ang wikang Itaas na Sorbyano ay sinasalita bilang karagdagan sa Aleman.

Ang Hoyerswerda ay nahahati sa Lumang Bayan at Bagong Bayan, na napapalibutan ng mga lugar ng nayon. Ang Lumang Bayan ay ang makasaysayang sentro na may maraming lumang bahay at mga atraksyong pasyalan, ang Bagong Bayan ay mas moderno at iba't ibang kulay. Bago ang renobasyon ng bayan, nangingibabaw ang mga prepabrikadong apartamento block sa lugar na ito.

Ang bayan ay maraming lawa, latian at daluyan ng tubig sa nakapalibot na lugar nito, dahil sa lokasyon nito sa Lusatya. Ito ay nagdadala ng maraming turista na magpalipas ng kanilang mga bakasyon doon. Ito ay kaakit-akit para sa mga siklista at inline skater na gumagamit ng mga bagong gawang landas na paliko-likong sa mga lawa.

Heograpiya

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang bayan ay matatagpuan sa hilaga ng Distrito ng Bautzen, malapit sa mga hangganan ng Sahonya sa Brandeburgo. Ang mga pangunahing lungsod at bayan na malapit dito ay ang Cottbus na 35 kilometro (22 milya) sa hilagang-kanluran, Dresde na 55 kilometro (34 milya) sa timog-kanluran at Berlin na 150 kilometro (93 milya) sa hilaga. Ang Hoyerswerda ay bahagi ng Itaas na Lusatia at nasa isang kapatagan sa kanayunan na nailalarawan sa pagkakaroon ng ilang lawa at ilang latian.

Mga Distrito

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang Hoyerswerda ay nahahati sa tabi ng Lumang Bayan at Bagong Bayan sa mga sumusunod na distrito (mga pangalang ibinigay sa Aleman/Itaas na Sorbian):

Lumang Bayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang lumang bayan ng Hoyerswerda ay nahahati sa labing-isang distrito:

Neida, Dresdner Vorstadt, Am Bahnhof ('Sa Estasyon ng Tren'), Am Stadtrand ('Sa Labas ng Lugar'), an der Neupetershainer Bahn, An der Thrune, Innere Altstadt ('Panloob na Sentrong Pangkasaysayan'), Senftenberger Vorstadt, Spremberger Vorstadt, Nördliche Elsteraue, Südliche Elsteraue.

Tanawin sa Lusatian Square ng Bagong Bayan (Lausitzer Platz)

Bagong Bayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang bagong bayan ng Hoyerswerda ay nahahati sa 14 na distrito:

Neustadt Zentrum ('Bagong Sentro ng Bayan'), Kühnicht, Grünewaldring, Gondelteich ('Lawa ng Gondola'), Wohnkomplex I, Wohnkomplex II, Wohnkomplex III, Wohnkomplex IV, Wohnkomplex V/VE, Wohnkomplex VI, Wohnkomplex VII, Wohnkomplex VIII, Wohnkomplex IX, Wohnkomplex X.

Kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Dumating ang mga unang nanirahan sa lugar na ito noong 700 AD. Sila ay mga Milceni Slav. Maraming artifact mula sa lumang kulturang ito ang natagpuan sa lugar ng Hoyerswerda.

Nasaksihan ng 1000 AD ang pagtatayo ng unang simbahan sa bayan; ang Heilige Familie ('Banal na Pamilya') na nakatayo pa rin hanggang ngayon sa makasaysayang sentro ng Hoyerswerda.

Noong 1150, unang lumitaw ang Hoyerswerda sa mapa ng Lusatia.

Unang nabanggit ang lungsod noong 1268. Noong panahong iyon, ang alkalde ay si Hoyer von Vredeberg.

Noong 1371, itinalaga itong isang opisyal na bayan ng pamilihan. Bago ito, ang Hoyerswerda ay isang napakaliit na bayan na may ilang mga istruktura, ngunit ang lungsod ay lumago sa ilalim ng pamumuno ng bagong alkalde na si Karl IV.

Nakatanggap ito ng mga karapatan sa munisipyo mula kay Freiherr von Duba noong 19 Disyembre 1423, pati na rin ang karapatang pumili ng sarili nitong konseho.

Noong ika-17 siglo, ang lungsod ay nakaranas ng maraming problema dahil sa Digmaang 30 Taon. Ang bilang ng mga naninirahan ay bumaba nang husto, ngunit nakabawi sa pagtatapos ng siglo.

Noong 1624, ang Hoyerswerda ay naging kabisera ng distrito ng Spremberg. Pagkalipas ng ilang taon, ang distrito ay pinangalanang Hoyerswerda dahil sa lumalaking kahalagahan ng lungsod.

Kastilyo ng Hoyerswerda noong ika-18 siglo

Sa kalagitnaan ng siglong ito, ang Hoyerswerda ang naging pinakamalaking bayan sa rehiyon ng Lusatiya.

Noong ika-18 siglo, ibinigay ng Hari at Elektor ng Sahony na si Augustus II ng Lakas ang Dukado ng Hoyerswerda kay Ursula Katharina Lubomirska, na tumulong sa bayan na paunlarin ang kalakalan at pagmamanupaktura. Noong 1737, binili ni Haring Augustus III ng Poland ang bayan mula kay Lubomirska. Dati, humihinto ang Hari sa Kastilyo ng Hoyerswerda habang naglalakbay mula Dresden patungong Warsaw. Ang Labanan sa Hoyerswerda ay naganap malapit dito noong 1759 noong Digmaang Pitong Taon.

Noong 1815, ang Hoyerswerda ay naging bahagi ng Kaharian ng Prusya. Sa simula, ito ay pinangasiwaan bilang bahagi ng Spremberg-Hoyerswerdaer Kreis ng Lalawigan ng Brandenburg, ngunit noong 1825, ang katimugang bahagi ay hinati upang bumuo ng Landkreis Hoyerswerda at isinama sa Lalawigan ng Silesia. Noong 1871, kasama ang Prussia, ito ay naging bahagi ng Imperyong Aleman. Noong 1873, isang bagong riles ng tren sa pagitan ng Hoyerswerda at Ruhland ang binuksan. Nagkaroon ito ng positibong epekto sa pag-unlad ng ekonomiya ng lungsod. Noong 1912, ang Domowina, ang organisasyon ng mga Sorb, ay itinatag sa lungsod. Noong 1918, ang mga Sorb ay nagprotesta rito laban sa patakaran ng Germanization. Ang bayan ay naging bahagi ng Prussian Province ng Lower Silesia noong 1919.

Kamakailang kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Pabahay na uri ng DRA na itinayo noong dekada 1950

Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, noong 1944, ang kampo ng mga bilanggo ng digmaan sa Dulag 124 ay inilipat mula Slavuta patungong Hoyerswerda.[3] Sa pagtatapos ng digmaan, ang bayan ay idineklara bilang pangunahing sentro ng depensa ng Alemanya at samakatuwid ay lubhang napinsala. Sinunog ng sumasalakay na Pulang Hukbo ng Sobyet ang bayan. Ito ay naging bahagi muli ng Saxony pagkatapos ng digmaan, ngunit mula 1952, ito ay pinangasiwaan ng Bezirk (Rehiyon) ng Cottbus, hanggang 1990, nang ang mga estado ng Silangang Alemanya ay buwagin.

Sa panahon ng DRA, ang Hoyerswerda ay naging isang mahalagang bayan ng industriya. Ang negosyo ng pagproseso ng lignite na "Schwarze Pumpe" ay itinatag noong 1955 (ngayon ay nasa pederal na estado ng Brandenburg). Mula 1957, ang pangangailangan para sa bagong espasyo sa pamumuhay ay tumaas nang husto. Sa mga sumunod na taon, 10 bagong lugar ng pamumuhay ang itinatag at sampu-sampung libong apartment ang itinayo. Noong 1981, naabot ng lungsod ang pinakamataas na bilang ng mga naninirahan, na may 71,054 na residente. Noong panahong iyon, mas maraming bata bawat naninirahan ang ipinanganak sa Hoyerswerda kaysa saanman sa GDR. Nang muling magkaisa noong 1990, nagpasya ang mga tao sa lungsod na maging bahagi ng muling itinatag na estado ng Saxony. Sa pagtatapos ng DRA at muling pagsasaayos ng ekonomiya ng Silangang Alemanya, maraming negosyo sa rehiyong industriyal ng Hoyerswerda ang pinaliit o isinara.

Noong 1991, maraming xenophobic na pag-atake ang tumatarget sa mga imigranteng manggagawa mula sa Malayong Silangan pati na rin sa mga naghahanap ng asylum mula sa Asya, Africa at Silangang Europa. Isang hostel na tumatanggap sa mga naghahanap ng asylum ang inatake at hinagisan ng mga bombang petrolyo. Ang saklaw ng media tungkol sa kaguluhan ay ikinagulat ng marami sa Germany at sa ibang bansa, na nagdulot ng maraming debate sa publiko.[4]

Sa pagitan ng 1993 at 1998, ilang maliliit na nayon ang naging bahagi ng lungsod, ngunit ang bilang ng kabuuang populasyon ay mabilis na bumaba, mula sa humigit-kumulang 70,000 katao noong 1980s hanggang sa humigit-kumulang 35,000 katao sa pagtatapos ng 2012. May mga pagtatangka na baguhin ang lungsod. Marami sa mga apartment block na itinayo noong panahon ng GDR ay giniba o na-renovate.[5] Ang proyektong ito, tulad ng iba, ay pinondohan ng pera mula sa EU at Federal Republic of Germany.

Ang papel nito bilang isang bayan na pinamumunuan nang malaya ("Kreisfreie Stadt") sa Saxony ay naglaho noong 2008 kasabay ng muling paghubog ng rehiyonal na administrasyon ng Saxony.

Mga Tanawin

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Kabilang sa mga pangunahing tanawin ang:

  • ang kastilyo ng Hoyerswerda
  • ang Market Square (Markt) sa Lumang Bayan, kabilang ang:
    • ang Lumang Bulwagan ng Bayan (Altes Rathaus)
    • isang mahalagang palatandaan noong ika-18 siglo sa panahon ng Polish-Saxon post na may mga eskudo ng Polish-Lithuanian Commonwealth at ng mga Elektorado ng Saxony at ang monograma ni Haring Augustus II the Strong
    • ang Sorbian Fountain (Sorbenbrunnen) mula 1980
  • ang Simbahan ni San Juan (Johanneskirche)
  • ang dating luklukan ng Domowina, na itinayo noong 1885
  • ang Bagong Bulwagan ng Bayan (Neues Rathaus), na itinayo noong 1904
  • Planetarium Hoyerswerda, na itinatag noong dekada 1960

ang Lusatian Square (Lausitzer Platz) sa Bagong Bayan kasama ang Lusatian Hall (Lausitzhalle/Łužiska Hala)

  • ang ZCOM Zuse-Computer-Museum

Kalagayan sa ekonomiya

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Bagama't bahagi ng Silangang Alemanya, ang trabaho sa Hoyerswerda ay ibinigay ng isang planta ng kuryente, mga pagawaan ng salamin, mga minahan ng karbon, at isang hanay ng artilerya ng hukbo. Dahil sa muling pagsasama-sama ng Alemanya at ang kasunod na pagbagsak ng isang sentralisadong planong ekonomiya, nawalan ng maraming trabaho ang lungsod dahil isinara ang mga pagawaan ng salamin at hanay ng artilerya, at binawasan ng planta ng kuryente ang pasahod nito. Halos tuluyang nawala ang mga industriya sa pangalawang sektor. Gayunpaman, inaasahan na kailangang magtayo ng mga bagong bahay sa Hoyerswerda, dahil sa inaasahang pagtaas ng populasyon dahil sa pagmimina ng tanso sa Schwarze Pumpe. Mayroon ding planong thermal power plant para sa Hoyerswerda, dahil ang kontrata ng district heating sa Schwarze Pumpe ay magtatapos sa 2016.

Nananatili sa 13% ang kawalan ng trabaho.[6] Ang Hoyerswerda ay nasa ikatlong pwesto sa kahirapan ng mga bata ayon sa estadistika ng Child Protection Alliance.[7]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ Wahlergebnisse 2020, Freistaat Sachsen, accessed 10 July 2021.
  2. ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2023 (sa wikang Aleman), Statistisches Bundesamt, 28 Oktubre 2024, Wikidata Q131220759, inarkibo mula sa orihinal noong 17 November 2024, nakuha noong 16 Nobyembre 2024
  3. ↑ Megargee, Geoffrey P.; Overmans, Rüdiger; Vogt, Wolfgang (2022). The United States Holocaust Memorial Museum Encyclopedia of Camps and Ghettos 1933–1945. Volume IV. Indiana University Press, United States Holocaust Memorial Museum. p. 77. ISBN 978-0-253-06089-1.
  4. ↑ Kinzer, Steven. "A Wave of Attacks On Foreigners Stirs Shock in Germany". New York Times. Nakuha noong 2 March 2015.
  5. ↑ Layer, Till. "Born in the east, young Germans still forced to head west." CNN. 24 October 2009. Retrieved on 3 November 2009.
  6. ↑ "Arbeitslosenquote in Hoyerswerda steigt". Lausitzer Rundschau. Nakuha noong 21 August 2013.
  7. ↑ "Zeitnah-online". Zeitnah-online. Nakuha noong 13 September 2013.
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Hoyerswerda&oldid=2224222"