Ikadalawampu't limang dinastiya ng Ehipto

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Twenty-fifth Dynasty of Egypt

744 BCE–656 BCE
Mga estatwa ng iba't ibang pinuno ng ika-25 Dinastiy ang Ehipto. mula kaliwa pakanan: Tantamani, Taharqa (rear), Senkamanisken, Tantamani (likod), Aspelta, Anlamani, muli Senkamanisken. Kerma Museum.[1] ng Ikadalawampu't limang dinastiya ng Ehipto
Mga estatwa ng iba't ibang pinuno ng ika-25 Dinastiy ang Ehipto. mula kaliwa pakanan: Tantamani, Taharqa (rear), Senkamanisken, Tantamani (likod), Aspelta, Anlamani, muli Senkamanisken. Kerma Museum.[1]
Ang Imperyong Kushite circa 700 BCE.[2]
Ang Imperyong Kushite circa 700 BCE.[2]

KabiseraNapata
Memphis
Karaniwang wikaEhipsiyo, Meroitiko
Relihiyon
Relihuiyong Sinaunang Ehipsiyo
PamahalaanMonarchy
Paraon 
• 744–712 BCE
Piye (una)
• 664–656 BC
Tantamani (huli)
Kasaysayan 
• Naitatag
744 BCE
• Binuwag
656 BCE
Pinalitan
Pumalit
Ikadalawampu't dalawang Dinastiya ng Ehipto
Ikadalawampu't tatlong Dinastiya ng Ehipto
Ikadalawampu't apat na Dinastiya ng Ehipto
Kaharian ng Kush
Ikadalawampu't anim na dinastiya ng Ehipto
Kaharian ng Kush

Ang Ikadalawampu't limang dinastiya ng Ehipto, Dinastiya XXV, Dinastiyang Nubiano, Imperyong Kushite, Mga Itim na Paraon, at Mga Napatan[2][3] [4] ang huling dinastiya ng Ikatlong Gitnang Panahon ng Ehipto na nangyari pagkatapos ng pananakop ng mga Nubiano. Ang Dinastiyang ito ay nagmula sa Kaharian ng Kush sa kasalukuyang hilagaang Sudan at Itaas na Ehipto. Ang Napata ang espirtiwal na bayan ng mga paraong ito. Sila ay naghari sa bahagi o lahat ng Sinaunang Ehipto sa halos isang siglo mula 744 BCE hanggang 656 BCE.[5][6][7][8]

Ang pag-iisa ng ika-25 Dinastiya ng Mababang Ehipto, Itaas na Ehipto at kush ay lumikha ng pinakamalaking imperyo mula Bagong Kaharian ng Ehipto. Ang dinastiyang ito ay naging bahagi ng lipunang Ehipsiyo sa muling pagpapatibay ng mga tradisyong relihiyoso ng Sinaunang Ehipto, mga templo, mga anyong pangsining habang nagpakilala rin ng ilang mga natatanging aspeto ng kulturang Kushite.[9] Sa panahon ng ika-25 dinastiya na ang Lambak nilo ay nakakakita ng malawakang pagtatayo ng mga piramide na ang karamihan ay nasa ngayong [[Sudan] simula noong Gitnang Kaharian.[10][11][12]

Mga paraon[i-edit | i-edit ang source]

Pharaoh Larawan Pangalan Paghahari Piramide Konsorte Komento
Piye
Stele Piye submission Mariette.jpg
Usimare c. 747–714 BCE Kurru 17
Si Kashta ay minsang itinuturing na unang paraon ng dinastiyang ito
Shebitku Shabatka portrait, Aswan Nubian museum.jpg Djedkare 714–705 BCe Kurru 18 Arty (Kurru 6)
Shabaka Shabaqa Sphinx Head 002.jpg Nefer-ka-re 705–690 BCE Kurru 15
Taharqa El-Kurru King Taharqa XXV Dynasty.jpg Khunefertumre 690–664 BCE Nuri 1
] Ayon sa Bibliya, si Hezekias ng Kaharian ng Juda ay nakipag-alyansa kay "Haring" Taharqa ng Kaharian ng Kush(2 Hari 19:9, Aklat ni Isaias 37:9) nang salakayin ni Sennacherib ang Judah sa ikatlong taon ni Sennacherib noong 701 BCE ngunit si Taharqa ay naging hari lamang noong 690 BCE.
Tantamani Tanotanum portrait, Kerma Museum.jpg Bakare 664–656 BCe Kurru 16
Nawalan ng kontrol ng Itaas na Ehipto noong 656 BCE nang sakupin ni Psamtik I ang Thebes.

Mga sanggunian[i-edit | i-edit ang source]

  1. Elshazly, Hesham. "Kerma and the royal cache" (sa wikang Ingles).
  2. 2.0 2.1 "Dive beneath the pyramids of Sudan's black pharaohs". National Geographic (sa wikang Ingles). 2 July 2019.
  3. Morkot, Robert (2000). The black pharaohs : Egypt's Nubian rulers. London: Rubicon Press. ISBN 0-948695-23-4. OCLC 43901145.
  4. Oliver, Roland (5 March 2018). The African Experience: From Olduvai Gorge To The 21st Century (sa wikang Ingles). Routledge. pa. 66. ISBN 978-0-429-97650-6. Sipi: The Napatans, somewhere around 900 BC conquered both Lower and Upper Nubia, including the all-important gold mines, and by 750 were strong enough to conquer Egypt itself, where their kings ruled for nearly a century as the Twenty-Fifth Dynasty
  5. "Nubia | Definition, History, Map, & Facts". Encyclopedia Britannica (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2021-05-28.
  6. Bard, Kathryn A. (7 January 2015). An Introduction to the Archaeology of Ancient Egypt (sa wikang Ingles). John Wiley & Sons. pa. 393. ISBN 978-1-118-89611-2.
  7. Török, László (1998). The Kingdom of Kush: Handbook of the Napatan-Meroitic Civilization. Leiden: BRILL. pa. 132-133,153-184. ISBN 90-04-10448-8.
  8. "King Piye and the Kushite control of Egypt". Smarthistory. Nakuha noong 2021-05-28.
  9. Bonnet, Charles (2006). The Nubian Pharaohs. New York: The American University in Cairo Press. pa. 142–154. ISBN 978-977-416-010-3.
  10. Mokhtar, G. (1990). General History of Africa. California, USA: University of California Press. pa. 161–163. ISBN 0-520-06697-9.
  11. Emberling, Geoff (2011). Nubia: Ancient Kingdoms of Africa. New York: Institute for the Study of the Ancient World. pa. 9–11. ISBN 978-0-615-48102-9.
  12. Silverman, David (1997). Ancient Egypt. New York: Oxford University Press. pa. 36–37. ISBN 0-19-521270-3.