Illuminati

Ang Illuminati ( /ɪˌluːmɪˈnɑːti/; pangmaramihang anyo ng salitang Latin na illuminatus, na nangangahulugang “naliwanagan”) ay pangalang ibinibigay sa ilang pangkat, maging tunay man o kathang-isip. Sa kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang pangalang ito sa Bavarian Illuminati, isang lihim na samahan noong panahon ng Panahon ng Paliwanag na itinatag noong 1 Mayo 1776 sa Elektorado ng Bavaria. Ang mga ipinahayag na layunin ng samahan ay tutulan ang pamahiin, obskurantismo, impluwensiya ng relihiyon sa pampublikong buhay, at mga pang-aabuso sa kapangyarihan ng estado ng mga monarko. “Ang atas ng panahon,” ayon sa kanilang mga pangkalahatang tuntunin, “ay wakasan ang mga pakana ng mga nagtataguyod ng kawalang-katarungan at pigilan sila nang hindi sila pinaghaharian.”[2]
Ang Illuminati—kasama ang Masoneriya at iba pang mga lihim na samahan—ay ipinagbawal sa pamamagitan ng kautusan ni Charles Theodore, Elektor ng Bavaria, sa paghihikayat ng Simbahang Katolika, noong 1784, 1785, 1787, at 1790.[3] Sa mga sumunod na taon, madalas na binatikos at siniraan ang pangkat ng mga konserbatibo at relihiyosong kritiko, na nagsabing nagpatuloy itong kumilos nang palihim at naging responsable sa Rebolusyong Pranses. Nakaakit ito ng mga manunulat at intelektuwal tulad nina Johann Wolfgang von Goethe at Johann Gottfried Herder, gayundin ng naghaharing Duke ng Gotha at Duke ng Weimar.[4]
Sa mga sumunod na paggamit ng katawagang “Illuminati,” ito ay ginamit upang tukuyin ang iba’t ibang organisasyong pinaniniwalaang pagpapatuloy ng orihinal na Bavarian Illuminati (bagaman hindi napatunayan ang mga ugnayang ito). Ang mga organisasyong ito ay madalas na inaakusahan ng pagsasabwatan upang kontrolin ang mga pandaigdigang pangyayari sa pamamagitan ng pagmamaniobra ng mga kaganapan at paglalagay ng mga ahente sa mga pamahalaan at korporasyon upang makamit ang kapangyarihang pampolitika, impluwensiya, at maitatag ang isang Bagong Kaayusang Pandaigdig. Bilang sentral na elemento ng ilan sa mga pinakakilala at masalimuot na teorya ng sabwatan, inilalarawan ang Illuminati bilang isang lihim na puwersang kumikilos sa likod ng mga pangyayari at humihila sa mga tali at mekanismo ng kapangyarihan. Ang ganitong pananaw tungkol sa Illuminati ay nakapasok sa kulturang popular at lumitaw sa dose-dosenang mga nobela, pelikula, palabas sa telebisyon, komiks, larong bidyo, at mga music bidyo.
Kasaysayan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga Pinagmulan
[baguhin | baguhin ang wikitext]

Si Adam Weishaupt (1748–1830) ay naging propesor ng Batas Kanoniko at praktikal na pilosopiya sa Unibersidad ng Ingolstadt noong 1773. Siya lamang ang propesor na hindi kabilang sa klero sa isang institusyong pinatatakbo ng mga Heswita, na ang orden ay binuwag ni Papa Clemente XIV noong 1773. Gayunman, nanatili pa ring may kontrol sa pananalapi at ilang kapangyarihan sa unibersidad ang mga Heswita sa Ingolstadt, na patuloy nilang itinuring bilang kanilang sariling institusyon. Palagian nilang sinikap na hadlangan at siraan ang mga kawani na hindi kabilang sa klero, lalo na kapag ang mga materyal sa pagtuturo ay naglalaman ng mga ideyang itinuturing nilang liberal o Protestante. Dahil dito, naging matindi ang pagtutol ni Weishaupt sa klero at nagpasyang ipalaganap ang mga ideyal ng Panahon ng Paliwanag (Aufklärung) sa pamamagitan ng isang uri ng lihim na samahan ng mga taong kapareho niya ng pananaw.[5]
Dahil nakita niyang magastos ang Masoneriya at hindi bukas sa kaniyang mga ideya, itinatag niya ang sarili niyang samahan na magkakaroon ng sistema ng mga ranggo o antas na nakabatay sa mga ginagamit sa Masoneriya, ngunit ayon sa sarili niyang layunin at adhikain.[5] Ang orihinal na pangalan ng bagong orden ay Bund der Perfektibilisten, o Tipan ng Pagiging Ganap (Perfectibilists); kalaunan ay binago niya ito sapagkat para sa kaniya ay masyado itong kakaiba sa pandinig.[6] Noong 1 Mayo 1776, binuo nina Weishaupt at apat na mag-aaral ang mga Perfectibilist, at pinili nila ang Kuwago ni Minerva bilang kanilang sagisag.[7][8] Ang mga kasapi ay kinakailangang gumamit ng mga alyas sa loob ng samahan. Si Weishaupt ay naging Spartacus.[9] Ang mga mag-aaral ng batas na sina Massenhausen, Bauhof, Merz, at Sutor ay naging Ajax, Agathon, Tiberius, at Erasmus Roterodamus ayon sa pagkakasunod. Kalaunan ay pinatalsik ni Weishaupt si Sutor dahil sa kaniyang katamaran.[10][11] Noong Abril 1778, naging Illuminatenorden o Orden ng Illuminati ang pangalan ng samahan, matapos seryosong pag-isipan ni Weishaupt ang pangalang Bee Order (Orden ng Bubuyog).[12]
Si Massenhausen ang napatunayang pinakaaktibo sa pagpapalawak ng samahan noong mga unang taon nito. Mahalaga ring banggitin na habang nag-aaral sa Munich, ilang sandali matapos maitatag ang orden, kaniyang naakit na sumapi si Xavier von Zwack, isang dating mag-aaral ni Weishaupt, sa simula ng mahalagang karerang administratibo ni Zwack. (Noong panahong iyon, siya ang namamahala sa Pambansang Loterya ng Bavaria.) Gayunman, ang sigasig ni Massenhausen ay naging suliranin sa paningin ni Weishaupt, sapagkat madalas itong humantong sa pagtatangkang magpasok ng mga hindi angkop na kandidato. Kalaunan, dahil sa kaniyang magulong buhay pag-ibig, napabayaan niya ang kaniyang mga tungkulin, at nang ilipat ni Weishaupt kay Zwack ang pamumuno sa pangkat sa Munich, lumitaw na si Massenhausen ay naglustay ng mga bayaring pangkasapian at humarang sa mga liham sa pagitan nina Weishaupt at Zwack. Noong 1778, nagtapos si Massenhausen at tumanggap ng isang posisyon sa labas ng Bavaria, at wala nang naging interes sa orden matapos nito. Sa panahong iyon, ang orden ay may nominal na kasapian na labindalawa.[10]
Sa pag-alis ni Massenhausen, agad na itinuon ni Zwack ang kaniyang pansin sa pagrekrut ng mas may-gulang at mas mahahalagang kasapi. Ang pinakamahalaga para kay Weishaupt ay si Hertel, isang kaibigan niya noong kabataan at isang kanonigo ng Frauenkirche ng Munich. Sa pagtatapos ng tag-init ng 1778, ang orden ay mayroon nang 27 kasapi (kabilang pa rin si Massenhausen sa bilang) na nakapangkat sa limang komanderya: Munich (Athens), Ingolstadt (Eleusis), Ravensberg (Sparta), Freysingen (Thebes), at Eichstaedt.[10]
Sa maagang yugto ng pag-iral ng orden, mayroon itong tatlong antas ng kasapian: Novice, Minerval, at Illuminated Minerval. Sa mga ito, tanging ang antas ng Minerval ang may kasamang masalimuot na seremonya. Sa seremonyang ito, binibigyan ang kandidato ng mga lihim na hudyat at isang lihim na salita. Isang sistema ng kapwa-paniniktik ang nagpahintulot kay Weishaupt na manatiling may kaalaman sa mga gawain at ugali ng lahat ng kasapi, at ang kaniyang mga paborito ay nagiging bahagi ng namumunong konseho, o Areopagus. Ang ilang Novice ay pinahihintulutang magrekrut ng mga bagong kasapi at tinatawag na Insinuants. Aktibong hinanap ang mga Kristiyanong may mabuting reputasyon, habang hayagang hindi isinama ang mga Hudyo at mga pagano, gayundin ang mga kababaihan, monghe, at mga kasapi ng iba pang lihim na samahan. Ang mga higit na pinapaborang kandidato ay yaong mayaman, masunurin, handang matuto, at nasa edad na 18 hanggang 30.[13][14]
Transisyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Matapos niyang mahirapang pigilan ang ilan sa kaniyang mga kasapi na sumapi sa Masoneriya, nagpasya si Weishaupt na sumali mismo sa mas matandang orden upang makakuha ng materyal na magagamit sa pagpapalawak ng mga ritwal ng kaniyang sariling samahan. Tinanggap siya sa lohiyang "Prudence" ng Rite of Strict Observance noong unang bahagi ng Pebrero 1777. Ang kaniyang pag-unlad sa tatlong antas ng Masoneriya ng "blue lodge" ay walang naituro sa kaniya tungkol sa mas mataas na mga antas na nais niyang mapakinabangan, ngunit sa sumunod na taon ay ipinaalam ng isang pari na nagngangalang Abbé Marotti kay Zwack na ang mga panloob na lihim na ito ay nakabatay sa kaalaman tungkol sa sinaunang relihiyon at sa sinaunang simbahan. Nahikayat ni Zwack si Weishaupt na dapat makipag-ugnayang mabuti ang kanilang orden sa Masoneriya at kumuha ng pahintulot upang makapagtatag ng sarili nilang lohiya. Sa yugtong ito (Disyembre 1778), ang pagdaragdag ng unang tatlong antas ng Masoneriya ay itinuring lamang bilang isang pangalawang proyekto.[15]
Nang may mallit na kahirapan, nakakuha sila ng pahintulot mula sa Grand Lodge of Prussia na tinatawag na Royal York for Friendship, at ang bagong lohiya ay pinangalanang Theodore of the Good Council bilang layuning papurihan si Charles Theodore, Elektor ng Bavaria. Itinatag ito sa Munich noong 21 Marso 1779 at mabilis na napuno ng mga kasapi ng Illuminati. Ang unang maestro, isang lalaking nagngangalang Radl, ay nahikayat na bumalik sa kaniyang tahanan sa Baden, at pagsapit ng Hulyo ay ang orden ni Weishaupt na ang namamahala sa lohiya.[15]
Ang sumunod na hakbang ay ang pagkakaroon ng kasarinlan mula sa kanilang Dakilang Lohiya. Sa pamamagitan ng pagtatatag ng ugnayang Masoniko sa lohiyang Union sa Frankfurt, na kaanib ng Premier Grand Lodge of England, ang lohiyang Theodore ay nakamit ang malayang pagkilala at nagawang ideklara ang kaniyang kasarinlan. Bilang isang bagong inang lohiya, nagkaroon ito ng kapangyarihang magtatag ng sarili nitong mga lohiya. Ang kampanya ng pagrerekrut sa mga Mason sa Frankfurt ay nagbunga rin ng pagsapi ni Adolph Freiherr Knigge sa kanilang hanay.[15]
Reporma
[baguhin | baguhin ang wikitext]Adolph Knigge
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Si Knigge ay nairekrut noong huling bahagi ng 1780 sa isang kumbensiyon ng Rite of Strict Observance ni Costanzo Marchese di Costanzo, isang kapitan ng impanteriya sa Hukbong Bavarian at kapwa Mason. Si Knigge, na nasa kaniyang mga dalawampung taong gulang pa lamang noon, ay nakamit na ang pinakamataas na mga antas ng pagsisimula sa kaniyang orden at dumating na may sarili niyang malalaking plano para sa reporma nito. Nang mabigo ang kaniyang panukala na makakuha ng suporta, agad na naudyukan ang kaniyang interes nang sabihin ni Costanzo na umiiral na ang orden na nais niyang itatag. Ipinahayag ni Knigge at ng tatlo niyang kaibigan ang matinding hangaring malaman pa ang tungkol sa orden, at ipinakita sa kanila ni Costanzo ang mga materyal na nauugnay sa antas ng Minerval. Ang mga materyal na panturo para sa antas na ito ay binubuo ng mga akdang itinuturing na "liberal", na ipinagbabawal sa Bavaria ngunit karaniwang mababasa sa mga estadong Aleman na Protestante. Nawalan ng interes ang tatlong kasama ni Knigge at tuluyang lumayo kay Costanzo, ngunit ang pagpupursige ni Knigge ay ginantimpalaan noong Nobyembre 1780 nang makatanggap siya ng liham mula kay Weishaupt. Ang mga koneksiyon ni Knigge, sa loob man o labas ng Masoneriya, ay nagbigay sa kaniya ng katayuang perpektong rekrut. Sa kaniyang panig naman, ikinatuwa ni Knigge ang atensiyong ipinakita sa kaniya at nahikayat ng mga ipinahahayag na layunin ng orden hinggil sa edukasyon at pagprotekta sa sangkatauhan laban sa despotismo. Nagawa ni Weishaupt na kilalanin at ipangakong susuportahan ang interes ni Knigge sa alkimya at sa mga "mas mataas na agham". Bilang tugon, sumulat si Knigge kay Weishaupt at inilahad ang kaniyang mga plano para sa reporma ng Masoneriya habang nagsisimulang kuwestiyunin ng Strict Observance ang sarili nitong mga pinagmulan.[16]
Binigyan ni Weishaupt si Knigge ng tungkuling magrekrut muna ng mga bagong kasapi bago siya pahintulutang umakyat sa mas mataas na mga antas ng orden. Tinanggap ito ni Knigge sa kondisyong siya mismo ang pipili ng lugar kung saan siya magrerekrut. Marami pang ibang Mason ang nahikayat ng paglalarawan ni Knigge sa bagong orden ng Masoneriya at naitala bilang mga kasapi sa antas ng Minerval ng Illuminati. Sa panahong ito, tila naniniwala si Knigge sa mga "Pinakamaluwalhating Nakatataas" (Most Serene Superiors) na sinasabing pinaglilingkuran ni Weishaupt. Ang kaniyang kawalan ng kakayahang magpaliwanag tungkol sa mas mataas na mga antas ng orden ay lalo lamang naging kahiya-hiya, ngunit sa halip na agad siyang tulungan, binigyan pa siya ni Weishaupt ng karagdagang tungkulin. Gamit ang mga materyal na ibinigay ni Weishaupt, gumawa si Knigge ng mga polyetong naglalarawan sa mga gawain ng mga ipinagbabawal na Heswita at naglalayong ipakita kung paano sila patuloy na umuunlad at nagrerekrut, lalo na sa Bavaria. Samantala, ang kawalan ni Knigge ng maibigay na kasiya-siyang sagot sa mga tanong ng kaniyang mga rekrut tungkol sa mas mataas na mga antas ay naglalagay sa kaniya sa alanganing kalagayan, kaya sumulat siya kay Weishaupt upang ipabatid ito. Noong Enero 1781, sa harap ng posibilidad na mawala si Knigge at ang kaniyang mga rekrut na Mason, tuluyang inamin ni Weishaupt na kathang-isip lamang ang kaniyang mga nakatataas at ang diumano'y sinaunang pinagmulan ng orden, at na hindi pa naisusulat ang mas mataas na mga antas nito.[16]
Kung inaasahan ni Knigge na matututuhan niya ang ipinangakong malalalim na lihim ng Masoneriya sa mas mataas na mga antas ng Illuminati, kapansin-pansing naging mahinahon siya sa harap ng pagsisiwalat ni Weishaupt. Nangako si Weishaupt na bibigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan sa paglikha ng mas mataas na mga antas at nangakong ipapadala rin sa kaniya ang sarili nitong mga tala. Sa kaniyang panig naman, malugod na tinanggap ni Knigge ang pagkakataong gamitin ang orden bilang daluyan ng kaniyang sariling mga ideya. Ayon sa kaniya, ang bago niyang pamamaraan ay magpapataas ng kaakit-akit ng Illuminati sa mga posibleng maging kasapi sa mga Protestanteng prinsipalidad ng Alemanya. Noong Nobyembre 1781, pinagkalooban ng Areopagus si Knigge ng 50 florin upang maglakbay patungong Bavaria, na kaniyang ginawa sa pamamagitan ng Swabia at Franconia, habang nakikipagkita at tinatamasa ang mabuting pagtanggap ng iba pang mga Illuminati sa kaniyang paglalakbay.[17]
Mga Suliraning Panloob
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa panahong ito, nakaranas na ang orden ng malalalim na pagkakahati sa loob nito. Noong Hulyo 1780, ang komanderya ng Eichstaedt ay bumuo ng isang nagsasariling lalawigan, at unti-unting lumalalim ang hidwaan sa pagitan ni Weishaupt at ng Areopagus, na tumitingin sa kaniya bilang matigas ang ulo, mapag-utos, at hindi palagian sa kaniyang mga paninindigan. Madaling nagampanan ni Knigge ang papel bilang tagapamagitan at tagapagkasundo.[17]
Sa mga talakayan nila ng Areopagus at ni Weishaupt, natukoy ni Knigge ang dalawang suliraning kinakaharap ng orden. Una, ang labis na pagbibigay-diin ni Weishaupt sa pagrerekrut ng mga mag-aaral sa unibersidad ay nagdulot ng sitwasyong ang matataas na posisyon sa orden ay madalas mapunta sa mga kabataang may kaunting praktikal na karanasan. Ikalawa, ang kontra-Heswitang diwa ng orden noong ito ay itinatag ay naging isang pangkalahatang sentimyentong antirelihiyoso, na batid ni Knigge na magiging hadlang sa pagrerekrut ng mga nakatatandang Mason na nais na ngayong maakit ng orden. Malinaw kay Knigge ang nakasasakal na impluwensiya ng konserbatibong Katolisismo sa Bavaria at nauunawaan niya ang mga damdaming antirelihiyoso na bunga nito sa mga liberal na Illuminati. Gayunman, nakita rin niya ang negatibong impresyong maaaring idulot ng parehong mga damdamin sa mga estadong Protestante, na maaaring makahadlang sa pagpapalawak ng orden sa mas malaking bahagi ng Alemanya. Kapwa nadama ng Areopagus at ni Weishaupt na wala silang ibang magagawa kundi bigyan si Knigge ng malayang kapangyarihan. Siya ang may mga koneksiyong kailangan nila sa loob at labas ng Masoneriya, at taglay niya ang kasanayan bilang tagapagdisenyo ng mga ritwal upang mabuo ang kanilang planong estruktura ng mga antas, samantalang sila ay natigil na sa antas na Illuminatus Minor, na may tanging antas na Minerval sa ibaba nito at mga paunang balangkas lamang para sa mas matataas na antas. Ang tanging mga limitasyong ipinataw sa kaniya ay ang pangangailangang talakayin ang mga panloob na lihim ng pinakamataas na mga antas at isumite ang kaniyang mga bagong antas para sa pag-apruba.[17]
Samantala, natigil ang plano na palaganapin ang Illuminatismo bilang isang lehitimong sangay ng Masoneriya. Bagaman nasa kontrol na nila ang Lohiyang Theodore, ang kabanata ng mga "Elect Masters" na kaugnay nito ay mayroon lamang isang kasaping kabilang sa orden at nananatili pa ring may kataas-taasang kapangyarihang konstitusyonal sa lohiyang Masoniko na pinamamahalaan ng Illuminati. Mahirap hikayatin ang kabanatang ito na pasakop sa Areopagus, at nagsilbi itong tunay na hadlang upang maging unang inang lohiya ng isang bagong Naliwanagang Masoneriya ang Lohiyang Theodore. Isang kasunduan ng alyansa ang nilagdaan sa pagitan ng orden at ng kabanata, at pagsapit ng katapusan ng Enero 1781 ay nakapagtatag na ng apat na anak na lohiya, ngunit hindi kabilang sa mga layunin ng kabanata ang pagkakaroon ng kasarinlan.[17]
Sumulat si Costanza sa Royal York upang ituro ang hindi pagkakatugma sa pagitan ng mga bayaring ipinadala nila sa kanilang bagong Dakilang Lohiya at ng mga serbisyong natanggap nila bilang kapalit. Dahil ayaw mawalan ng pinagkukunan ng kita, nag-alok ang Royal York na ibigay ang mga "mas mataas" na lihim ng Masoneriya sa isang kinatawang ipadadala ng kanilang mga kapatid na Mason mula Munich patungong Berlin. Dahil dito, umalis si Costanza patungong Prussia noong 4 Abril 1780, na may tagubiling makipagkasundo para sa pagbabawas ng mga bayarin ng Lohiyang Theodore habang siya ay naroon. Sa kaniyang paglalakbay, nakasagutan niya ang isang Pranses tungkol sa isang ginang na kasabay nilang naglalakbay sa iisang karwahe. Bago pa man sila makarating sa Berlin, nagpadala ang Pranses ng mensahe sa hari na nagsasabing si Costanza ay isang espiya. Napalaya lamang siya mula sa bilangguan sa tulong ng Dakilang Maestro ng Royal York at kalaunan ay pinalayas mula sa Prussia nang wala siyang anumang natamong tagumpay.[17]
Bagong Sistema
[baguhin | baguhin ang wikitext]Napagtanto nina Knigge at ng kaniyang mga kasamahan na ang orihinal niyang plano na kumuha ng isang konstitusyon mula sa London ay malamang na mabubunyag ng kabanata. Hangga't hindi pa nila nakokontrol ang iba pang mga lohiyang Masoniko na hindi kayang pangasiwaan ng kanilang kabanata, nakuntento muna sila sa muling pagsulat ng tatlong antas para sa mga lohiyang nasa ilalim ng kanilang pamamahala.[17]
Noong 20 Enero 1782, inayos ni Knigge sa talaan ang kaniyang bagong sistema ng mga antas para sa orden. Ang mga ito ay hinati sa tatlong uri:
- Uri I – Ang Palaruan, na binubuo ng mga antas na Noviciate, Minerval, at Illuminatus Minor.
- Uri II – Ang mga Antas Masoniko. Ang tatlong antas ng "blue lodge" na Apprentice, Companion, at Master ay ibinukod mula sa mas mataas na mga antas na "Scottish", na kinabibilangan ng Scottish Novice at Scottish Knight.
- Uri III – Ang mga Misteryo. Ang mga mababang misteryo ay binubuo ng mga antas na Priest at Prince, na sinusundan ng mas dakilang mga misteryo sa mga antas na Mage at King. Malamang na hindi kailanman naisulat ang mga ritwal para sa mga dakilang misteryo.[17][18]
Mga Pagtatangkang Magpalawak
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang pagrerekrut ni Knigge mula sa hanay ng Masoneriya sa Alemanya ay hindi basta-basta o walang plano. Tinarget niya ang mga maestro at tagapamahala ng mga lohiya, ang mga taong nagpapatakbo sa mga ito, at madalas niyang nagagawang ilagay ang buong lohiya sa paglilingkod ng Illuminati. Sa Aachen, si Baron de Witte, maestro ng Lohiyang Constancy, ay nagawang mapasapi sa orden ang bawat kasapi ng kaniyang lohiya. Sa ganitong paraan, mabilis na lumawak ang orden sa gitna at timog Alemanya at nagkaroon ng impluwensiya sa Austria. Pagsapit ng tagsibol ng 1782, ang maliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagtatag ng orden ay lumaki na at umabot sa humigit-kumulang 300 kasapi, kung saan 20 lamang sa mga bagong rekrut ang mga mag-aaral.[19]
Sa Munich, ang unang kalahati ng 1782 ay nagdala ng malalaking pagbabago sa pamahalaan ng Lohiyang Theodore. Noong Pebrero, iminungkahi ni Weishaupt na hatiin ang lohiya, kung saan ang mga Illuminati ay tatahak ng sarili nilang landas at ang kabanata naman ay mananatili kasama ng mga natitirang tradisyonalista sa pagpapatuloy ng Theodore. Sa puntong ito, hindi inaasahang sumuko ang kabanata, at nakamit ng Illuminati ang ganap na kontrol sa lohiya at sa kabanata. Noong Hunyo, kapwa nagpadala ng mga liham ang lohiya at ang kabanata upang putulin ang kanilang ugnayan sa Royal York, na binanggit ang kanilang sariling katapatan sa pagbabayad para sa pagkilala at ang kabiguan ng Royal York na magbigay ng anumang pagtuturo tungkol sa mas mataas na mga antas. Binanggit din nila ang pagpapabaya nito kay Costanza, ang pagkabigong ipagtanggol siya laban sa masasamang paratang, at ang hindi pagpigil sa pagpapatalsik sa kaniya mula sa Prussia. Wala rin silang ginawang pagsisikap upang ibigay kay Costanza ang mga lihim na ipinangako sa kaniya, at nagsimula nang maghinala ang mga Mason sa Munich na ang kanilang mga kapatid sa Berlin ay umaasa sa mga mistikong mataas na antas na Pranses na siya nilang nais iwasan. Dahil dito, naging ganap na malaya ang Lohiyang Theodore.[19]
Ang Rite of Strict Observance ay nasa isang kritikal na kalagayan na noon. Ang nominal nitong pinuno ay si Prinsipe Carl ng Södermanland (na kalaunan ay naging Carlos XIII ng Suwesya), na hayagang pinaghihinalaang nagtatangkang isama ang rito sa Swedish Rite na kontrolado na niya. Ang mga lohiyang Aleman ay nagsimulang humanap ng pamumuno kay Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel. Ang pagdududa ay nauwi sa hayagang paghamak nang mabunyag na itinuturing ni Carl ang tagapagmana ng angkang Stuart sa trono ng Britanya bilang tunay na Dakilang Maestro, at halos tuluyang binalewala ng mga lohiya ng Strict Observance ang kanilang sariling Dakilang Maestro. Ang pagkakabarahang ito ang humantong sa pagdaraos ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad.[19]
Kumbensiyon ng Wilhelmsbad
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Matapos maantala mula 15 Oktubre 1781, tuluyang binuksan noong 16 Hulyo 1782 ang huling kumbensiyon ng Strict Observance sa bayang pangpaliguan ng Wilhelmsbad sa labas ng (na ngayon ay bahagi na ng) Hanau. Bagaman sa ibabaw ay isang talakayan tungkol sa hinaharap ng orden, alam ng 35 delegado na wala nang pag-asa ang Strict Observance sa kasalukuyang anyo nito at na ang Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay magiging isang tunggalian para sa nalalabing impluwensiya sa pagitan ng mga mistikong Aleman, sa pamumuno ni Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel at ng kanilang punong-abala na si Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel, at ng mga Martinista, sa pamumuno ni Jean-Baptiste Willermoz. Ang tanging mga tumutol sa mga mistikong mataas na antas ay sina Johann Joachim Christoph Bode, na nabahala sa Martinismo ngunit wala pang malinaw na alternatibong maihahain, at si Franz Dietrich von Ditfurth, isang hukom mula sa Wetzlar at maestro ng lohiyang Joseph of the Three Helmets doon, na isa nang kasapi ng Illuminati. Hayagang nangampanya si Ditfurth para sa pagbabalik sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, ngunit ito ang may pinakamaliit na posibilidad na maging resulta ng kumbensiyon. Samantala, mayroon nang malinaw at organisadong mga plano ang mga mistiko upang palitan ang mga umiiral na mataas na antas.[19]
Ang kawalan ng isang malinaw at organisadong alternatibo sa dalawang sangay ng mistisismo ay nagbigay-daan sa Illuminati upang iharap ang kanilang sarili bilang isang kapani-paniwalang pagpipilian. Si Ditfurth, na hinikayat at tinulungan ni Knigge—na noon ay mayroon nang ganap na kapangyarihang kumatawan sa orden—ang naging pangunahing tagapagsalita nila. Ang orihinal na plano ni Knigge na magmungkahi ng isang alyansa sa pagitan ng dalawang orden ay tinanggihan ni Weishaupt, na walang nakitang pakinabang sa pakikipag-alyansa sa isang orden na kaniyang itinuturing na nalalapit nang bumagsak. Sa halip, ang kaniyang bagong plano ay ang pagrerekrut sa mga Mason na tumututol sa "Templar" na mataas na antas ng Strict Observance.[19]
Sa kumbensiyon, hinarang ni Ditfurth ang mga pagtatangka nina Willermoz at Hesse na ipakilala ang kanilang sariling mas mataas na mga antas sa pamamagitan ng paggigiit na dapat munang ibunyag sa mga delegado ang buong detalye ng naturang mga antas. Ang pagkadismaya ng mga mistikong Aleman ay humantong sa kanilang pagrerekrut kay Konde Kollowrat sa Illuminati, na may layuning maiugnay siya rito sa kalaunan. Ang sariling layunin ni Ditfurth ay palitan ang lahat ng mas mataas na mga antas ng iisang ikaapat na antas, na walang pag-aangking naglalaman ng karagdagang mga pahayag o lihim na Masoniko. Dahil wala siyang nakuhang suporta para sa kaniyang panukala, maaga niyang nilisan ang kumbensiyon at sumulat sa Areopagus na wala siyang inaasahang mabuting kalalabasan mula sa kapulungan.[19]
Sa pagtatangkang mapagbigyan ang lahat, kakaunti lamang ang naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad. Tinalikuran nito ang pinaniniwalaang pinagmulang Templar ng kanilang ritwal, ngunit pinanatili ang mga titulong Templar, mga sagisag at palamuti nito, gayundin ang estrukturang administratibo. Nanatili sina Charles ng Hesse at Ferdinand ng Brunswick bilang mga pinuno ng orden, ngunit sa aktuwal na kalagayan, halos nagsasarili na ang mga lohiya. Pinagtibay rin ng mga Aleman ang pangalan ng orden ni Willermoz sa Pransiya, les Chevaliers bienfaisants de la Cité sainte (Mabubuting Kabalyero ng Banal na Lungsod), at ilang elementong mistikong Martinista ang isinama sa unang tatlong antas, na noon ay itinuturing nang tanging mahahalagang antas ng Masoneriya. Higit sa lahat, pinahintulutan na ngayon ang bawat lohiya ng orden na magkaroon ng pakikipag-ugnayang pangkapatiran sa mga lohiya ng iba pang mga sistema. Ang bagong "Scottish Grade" na ipinakilala sa ritwal ni Willermoz sa Lyon ay hindi ginawang sapilitan; malaya ang bawat lalawigan at prefektura na magpasya kung ano, kung mayroon man, ang susunod pagkatapos ng tatlong antas ng Masoneriyang panggawain. Sa huli, upang maipakitang may nakamit ang kumbensiyon, naglabas ito ng mahahabang tuntunin hinggil sa etiketa, mga titulo, at isang bagong sistema ng pagnunumero para sa mga lalawigan.[19]
Mga Bunga ng Wilhelmsbad
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang tunay na naging bunga ng Kumbensiyon ng Wilhelmsbad ay ang pagbagsak ng Strict Observance. Tinalikuran nito ang sarili nitong alamat ng pinagmulan, kasama ang mga mas mataas na antas na nagsisilbing bigkis ng pinakamataas at pinakamaimpluwensiyang mga kasapi nito. Inalis din nito ang mahigpit na kontrol na nagpapanatiling nagkakaisa sa orden at siyang naglayo sa maraming Aleman na walang tiwala sa Martinismo. Si Bode, na tutol sa Martinismo, ay agad na nakipagnegosasyon kay Knigge at sa wakas ay sumapi sa Illuminati noong Enero 1783. Sumunod naman si Charles ng Hesse noong sumunod na buwan.[19]
Ang mga unang pagsisikap ni Knigge na makabuo ng alyansa sa mga umiiral na Dakilang Lohiya ng Alemanya ay nabigo, ngunit nagpatuloy si Weishaupt. Iminungkahi niya ang paglikha ng isang bagong pederasyon kung saan ang lahat ng lohiyang Aleman ay magsasagawa ng isang pinagkaisahan at iisang sistema sa pangunahing tatlong antas ng Masoneriya, habang malaya silang magpapasya kung aling sistema ng mas mataas na mga antas ang nais nilang sundin, kung mayroon man. Ang magiging anyong ito ay isang pederasyon ng mga Dakilang Lohiya, at ang mga kasapi ay malayang makabibisita sa alinmang "blue" lodge sa anumang hurisdiksiyon. Ang lahat ng maestro ng lohiya ay ihahalal, at walang anumang bayarin ang ibabayad sa isang sentral na awtoridad. Ang mga pangkat ng mga lohiya ay pamamahalaan ng isang "Scottish Directorate", na bubuuin ng mga kinatawang itatalaga ng mga lohiya upang magsiyasat ng pananalapi, lutasin ang mga alitan, at magbigay ng pahintulot sa pagtatatag ng mga bagong lohiya. Ang mga direktoriyang ito naman ang maghahalal ng mga Panlalawigang Direktorato, na pipili ng mga inspektor, at ang mga inspektor naman ang maghahalal ng pambansang direktor. Sa pananaw nina Weishaupt at Knigge, maitatama ng sistemang ito ang umiiral na hindi pagkakapantay-pantay sa Masoneriya sa Alemanya, kung saan ang mga ideyal ng pagkakapantay-pantay ay tunay na umiiral lamang sa tatlong mababang "simbolikong" antas. Ang iba't ibang sistema ng mas mataas na mga antas ay pinangungunahan ng mga mayayamang elit na may kakayahang gumugol ng salapi para sa mga pag-aaral sa alkimya at mistisismo. Para kina Weishaupt at Knigge, ang iminungkahing pederasyon ay isa ring paraan upang maipalaganap ang Illuminatismo sa buong Masoneriya ng Alemanya. Layunin nilang gamitin ang bagong pederasyong ito, na nagbibigay-diin sa mga pangunahing antas, upang alisin ang natitirang katapatan sa Strict Observance at bigyang-daan ang "eklektikong" sistema ng Illuminati na pumalit dito.[19]
Ang sirkular na nagpapahayag ng bagong pederasyon ay naglatag ng mga kapintasan ng Masoneriya sa Alemanya. Ipinunto nito na ang mga hindi karapat-dapat na tao ay madalas na tinatanggap bilang kasapi dahil lamang sa kanilang kayamanan, at na ang katiwalian ng lipunang sibil ay nakapasok na rin sa mga lohiya. Matapos nilang isulong ang pag-aalis ng mahigpit na kontrol sa mas mataas na mga antas ng mga lohiyang Aleman, ipinahayag naman ng Illuminati ang sarili nilang mga mataas na antas, na umano'y nagmula sa kanilang mga "Di-Kilalang Nakatataas" (Unknown Superiors). Ang Lohiyang Theodore, na kamakailan lamang ay naging malaya mula sa Royal York, ay itinatag ang sarili bilang isang panlalawigang Dakilang Lohiya. Sa isang liham na ipinadala ni Knigge sa lahat ng lohiya ng Royal York, inakusahan niya ang Dakilang Lohiyang ito ng pagkabulok. Ayon sa kaniya, ang kanilang Masoneriya ay napasailalim sa impluwensiya at katiwalian ng mga Heswita. Inatake rin ang Strict Observance bilang isang likha ng mga Stuart na diumano'y walang anumang moral na kabutihan. Pinagdudahan din ang ritong Zinnendorf ng Dakilang Landlodge ng mga Mason ng Alemanya dahil sinasabing ang may-akda nito ay nakikipagsabwatan sa mga Suweko. Nagkaroon ng kabaligtarang epekto ang tuwirang pag-atakeng ito sa inaasahan ni Weishaupt, sapagkat marami sa mga mambabasa nito ang nainsulto. Ang Dakilang Lohiya ng Dakilang Silangan ng Warsaw, na nangangasiwa sa Masoneriya sa Polonya at Lithuania, ay pumayag lamang na makilahok sa pederasyon hanggang sa unang tatlong antas. Ang kanilang mahigpit na paninindigan para sa kasarinlan ang naglayo sa kanila mula sa Strict Observance, at siya ring magiging dahilan upang hindi sila sumama sa Illuminati, sapagkat ang plano ng Illuminati na maisama ang Masoneriya sa kanilang impluwensiya ay nakabatay sa sarili nilang mga mas mataas na antas. Pagsapit ng katapusan ng Enero 1783, ang sangay ng Masoneriya na kaugnay ng Illuminati ay mayroon nang pitong lohiya.[19]
Hindi lamang ang hindi mahusay na panawagan ng Illuminati ang dahilan kung bakit kakaunti ang naging kasapi ng pederasyon. Ang Lohiyang Theodore ay bagong tatag pa lamang at hindi nagtatamasa ng paggalang na tinatanggap ng mas matatandang mga lohiya. Higit sa lahat, ang mga Mason na malamang na maakit sa pederasyon ay tinitingnan ang Illuminati bilang kakampi laban sa mga mistiko at mga Martinista, ngunit labis nilang pinahahalagahan ang kanilang sariling kalayaan upang mapasailalim muli sa isa pang mahigpit at mapaghigpit na organisasyon. Maging si Ditfurth, na itinuturing na kinatawan ng Illuminati sa Wilhelmsbad, ay nagsusulong ng sarili niyang mga layunin sa kumbensiyon.[19]
Ang mga lohiyang Frankfurt na hindi kabilang sa mga mistiko ay bumuo ng isang "Eklektikong Alyansa" (Eclectic Alliance), na halos hindi maipagkaiba sa pederasyon ng Illuminati pagdating sa saligang-batas at mga layunin. Sa halip na ituring ito bilang isang banta, sumapi ang mga lohiya ng Illuminati sa bagong alyansa matapos ang ilang talakayan. Tatlong kasapi ng Illuminati ang napabilang sa komiteng inatasang bumalangkas ng mga bagong tuntuning Masoniko. Maliban sa pagpapatibay ng ugnayan sa pagitan ng kanilang tatlong lohiya, tila wala nang ibang pakinabang na nakuha ang Illuminati mula sa hakbang na ito. Si Ditfurth, matapos matagpuan ang isang organisasyong Masoniko na nagsusulong ng sarili niyang mga mithiin para sa Masoneriya, ay nawalan ng malaking interes sa Illuminati pagkatapos ng kaniyang pagsapi sa Eklektikong Alyansa. Sa katunayan, pinahina ng pagkakatatag ng Eklektikong Alyansa ang lahat ng masalimuot na plano ng Illuminati na ipalaganap ang sarili nitong doktrina sa pamamagitan ng Masoneriya.[19]
Kaitaasan (Zenith)
[baguhin | baguhin ang wikitext]Bagaman nabigo ang kanilang pag-asang makapagrekrut ng maraming kasapi sa pamamagitan ng Masoneriya, nagpatuloy ang matagumpay na pagrerekrut ng Illuminati sa antas ng mga indibiduwal. Sa Bavaria, ang paghalili ni Charles Theodore sa kapangyarihan ay unang nagdulot ng pagluluwag sa mga batas at pananaw ng pamahalaan, ngunit ang mga klerigo at mga taong nasa korte, na nagtatanggol sa kanilang sariling kapangyarihan at mga pribilehiyo, ay nakumbinsi ang madaling maimpluwensiyahang monarka na baligtarin ang kaniyang mga reporma. Dahil dito, muling bumalik ang pagsupil sa mga liberal na kaisipan sa Bavaria. Ang pagbabagong ito ay nagbunsod ng malawakang sama ng loob laban sa monarka at sa Simbahan sa hanay ng mga edukadong mamamayan, na naging mainam na lugar para sa pagrerekrut ng Illuminati. Ilang Mason mula sa lohiyang Prudence, na hindi nasiyahan sa mga ritong Martinista ng Chevaliers Bienfaisants, ay sumapi sa Lohiyang Theodore, na nagtipon sa isang mansiyong may hardin at naglalaman ng kanilang aklatan ng mga akdang liberal.[20]
Ang mga lupon ng Illuminati sa iba pang bahagi ng Alemanya ay patuloy ding lumawak. Bagaman may ilang sangay na nakapagtala lamang ng katamtamang paglago, ang lupon sa Mainz ay halos dumoble ang bilang ng mga kasapi, mula 31 hanggang 61. Ang reaksiyon laban sa Katolisismong itinataguyod ng estado ay nagdulot din ng pagdami ng mga kasapi sa Austria, at nakapagtatag ang orden ng mga sangay o impluwensiya sa Warsaw, Pressburg (Bratislava), Tyrol, Milan, at Suwisa.[20]
Ang kabuuang bilang ng mga mapatutunayang kasapi ng Illuminati sa pagtatapos ng 1784 ay tinatayang nasa humigit-kumulang 650. Kalaunan, inangkin nina Weishaupt at Hertel na umabot ito sa 2,500. Ang mas mataas na bilang ay pangunahing naipapaliwanag sa pamamagitan ng pagsasama sa talaan ng mga kasapi ng mga lohiyang Masoniko na inaangkin ng Illuminati na nasa ilalim ng kanilang impluwensiya. Gayunman, malamang na hindi nakilala ang lahat ng naging kasapi ng Illuminati, at ang tunay na bilang ay maaaring nasa paligid ng 1,300.[21] Ang kahalagahan ng orden ay hindi nasusukat sa dami ng mga kasapi nito kundi sa matagumpay nitong pagrerekrut ng mga kabilang sa mga propesyonal na uri ng lipunan, mga klerigo, akademiko, manggagamot, at mga abogado, gayundin sa pagkuha nito ng suporta mula sa mga makapangyarihang tagapagtaguyod. Kabilang sa mga naging kasapi sina Karl August, Dakilang Duke ng Saxe-Weimar-Eisenach, Ernest II, Duke ng Saxe-Gotha-Altenburg, kasama ang kaniyang kapatid at kalaunang kahalili na si August, si Karl Theodor Anton Maria von Dalberg, gobernador ng Erfurt, si Duke Ferdinand ng Brunswick-Wolfenbüttel (na nabanggit na), ang kaniyang pangunahing katuwang sa mga usaping Masoniko na si Johann Friedrich von Schwarz, at si Konde Metternich ng Koblenz. Sa Vienna, sumapi rin sina Konde Brigido, gobernador ng Galicia; si Konde Leopold Kolowrat, kansilyer ng Bohemia, kasama ang kaniyang pangalawang kansilyer na si Baron Kressel; si Konde Pálffy von Erdöd, kansilyer ng Hungary; si Konde Banffy, gobernador at panlalawigang Dakilang Maestro ng Transylvania; si Konde Stadion, embahador sa London; at si Baron von Swieten, ministro ng pampublikong edukasyon.[20]
Mayroon ding ilang kapansin-pansing kabiguan sa pagrerekrut. Si Johann Kaspar Lavater, ang makatang at teologong Suwiso, ay tumanggi sa mga panukala ni Knigge. Hindi siya naniwala na maaaring maisakatuparan sa pamamagitan ng mga lihim na pamamaraan ang mga layuning makatao at maka-katwiran ng orden. Naniniwala rin siya na ang labis na paghahangad ng isang samahan na dumami ang mga kasapi ay hahantong sa paglubog o pagkawala ng mga orihinal nitong mithiin. Samantala, si Christoph Friedrich Nicolai, ang manunulat at tagapagbenta ng aklat mula Berlin, ay nawalan ng gana matapos sumapi sa orden. Itinuring niyang hindi makatotohanan ang mga layunin nito at naniwalang mapanganib ang paggamit ng mga paraang iniuugnay sa mga Heswita upang maisakatuparan ang mga ito. Nanatili siyang kasapi ng orden, ngunit hindi na siya nakibahagi sa mga gawaing pagrerekrut.[20]
Alitan sa mga Rosicrucian
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa anumang halaga, nais ni Weishaupt na mapanatiling lihim sa mga Rosicrucian ang pag-iral ng orden, sapagkat mayroon nang malaking impluwensiya ang mga ito sa Masoneriya ng Alemanya.[kailangan ng sanggunian] Bagaman malinaw na mga Protestante, ang mga Rosicrucian ay malayong maging antiklerikal; sila ay maka-monarkiya at nagtataglay ng mga pananaw na hayagang salungat sa bisyon ng Illuminati tungkol sa isang makatwirang estado na pinamamahalaan ng mga pilosopo at siyentipiko. Hindi rin nag-aatubili ang mga Rosicrucian na itaguyod ang sarili nilang anyo ng mistisismo, kabilang ang pagsasagawa ng mga espiritistikong sesyon o séance.[kailangan ng sanggunian] Naging hindi maiiwasan ang alitan habang lalong nagiging malinaw ang pag-iral ng Illuminati at habang ang mga kilalang Rosicrucian at mga mistikong may simpatiya sa Rosicrucianismo ay nirerekrut nina Knigge at ng iba pang mga katuwang niya. Si Kolowrat ay isa nang mataas na pinuno ng mga Rosicrucian, at ang mistikong si Prinsipe Charles ng Hesse-Kassel ay may napakababang pagtingin sa makatwirang mga mataas na antas ng Illuminati.[20]
Ayon kay Monika Neugebauer-Wölk, hindi lamang rasyonalismong pang-Kaliwanagan ang nilinang ng Illuminati, kundi pati na rin ang Kristiyanong teosopiya at Gnostisismo. Hindi rin sila laban sa mga orihinal na manipestong Rosicrucian, na itinuring nilang mga tagapagpauna ng Panahon ng Kaliwanagan.[22] Ayon pa rin sa kaniya, maaaring maunawaan ang Illuminati bilang isa pang Masoniko o Rosicruciang utopiya.[22]
Ang mga Rosicrucian ng Prussia, sa pamumuno ni Johann Christoph von Wöllner, ay nagsimula ng tuluy-tuloy na kampanya laban sa Illuminati.[kailangan ng sanggunian] May espesyal na silid si Wöllner na sadyang idinisenyo upang kumbinsihin ang mga posibleng tagasuporta tungkol sa bisa ng "mahika" ng mga Rosicrucian, at nagawa ng kaniyang orden na makuha ang epektibong kontrol sa "Tatlong Globo" at sa mga kaakibat nitong lohiya. Sa pamamagitan ng impluwensiyang ito, inakusahan ang Illuminati ng ateismo at mga rebolusyonaryong tendensiya.[kailangan ng sanggunian] Noong Abril 1783, ipinaalam ni Frederick ang Dakila kay Charles ng Hesse na may mga dokumento ang mga lohiya sa Berlin na pag-aari ng mga Minerval o Illuminati na naglalaman umano ng nakagigimbal na mga pahayag, at tinanong niya kung mayroon itong nalalaman tungkol sa mga ito. Pagkatapos nito, binalaan ang lahat ng Mason sa Berlin laban sa orden, na inakusahan na ngayon ng Socinianismo, at ng paggamit sa mga liberal na akda ni Voltaire at ng iba pang manunulat, kasama ng mapagparayang diwa ng Masoneriya, upang pahinain ang lahat ng relihiyon. Noong Nobyembre 1783, inilarawan ng Tatlong Globo ang Illuminati bilang isang sektang Masoniko na naglalayong wasakin ang Kristiyanismo at gawing isang sistemang pampolitika ang Masoneriya. Ang kanilang huling pormal na pagkondena, noong Nobyembre 1784, ay tumangging kilalanin ang sinumang kasapi ng Illuminati bilang isang Mason (Masoneriya).[20]
Sa Austria, sinisi ang Illuminati sa pagkalat ng mga polyetong kontra-relihiyoso na kamakailan lamang ay lumitaw. Minanmanan ng mga Rosicrucian si Joseph von Sonnenfels at iba pang pinaghihinalaang kasapi ng Illuminati, at ang kanilang kampanya ng mga paratang at pagsisiwalat sa loob ng Masoneriya ay tuluyang nagpahinto sa pagrerekrut ng Illuminati sa Tyrol.[20]
Ang Bavarian Illuminati, na ang pag-iral ay alam na ng mga Rosicrucian dahil sa isang impormante,[kailangan ng sanggunian] ay lalo pang nabunyag dahil kay Ferdinand Maria Baader, isang Areopagita na kalauna'y sumapi sa mga Rosicrucian. Hindi nagtagal matapos siyang tanggapin, nalaman ng kaniyang mga nakatataas na isa rin siyang kasapi ng Illuminati, at ipinaalam sa kaniya na hindi siya maaaring maging kasapi ng parehong organisasyon. Sa kaniyang liham ng pagbibitiw, ipinahayag niya na walang taglay na lihim na kaalaman ang mga Rosicrucian at binabalewala nila ang mga tunay na Naliwanagan (Illuminated), at partikular niyang tinukoy ang Lohiyang Theodore bilang isang lohiyang Illuminati.[20]
Panloob na Hindi Pagkakasundo
[baguhin | baguhin ang wikitext]Habang tinatanggap ng Illuminati ang Masoneriya at lumalawak sa labas ng Bavaria, pinalitan ang konseho ng mga Areopagita ng isang hindi gaanong mabisang "Konseho ng mga Panlalawigan". Gayunpaman, nanatiling makapangyarihang mga tinig sa loob ng Orden ang mga Areopagita at muling nagsimulang makipagtalo kay Weishaupt sa sandaling umalis si Knigge sa Munich. Tumugon si Weishaupt sa pamamagitan ng lihim na paninirang-puri sa mga itinuturing niyang kaaway sa mga liham na ipinadadala niya sa mga itinuturing niyang kaibigan.[20]
Higit na seryoso, nagtagumpay si Weishaupt na mawalay sa kaniya si Knigge. Nagbigay si Weishaupt ng malaking kapangyarihan kay Knigge nang italaga niya itong bumuo ng mga ritwal ng orden, ngunit kalaunan ay sinikap niyang bawiin ang kapangyarihang iyon. Naangat ni Knigge ang Orden mula sa isang maliit na samahang kontra-klerikal tungo sa isang malaking organisasyon, at naramdaman niyang hindi sapat ang pagkilala sa kaniyang mga ambag. Ang patuloy na pagiging kontra-klerikal ni Weishaupt ay sumalungat sa mistisismo ni Knigge, at ang pagrerekrut ng mga Mason na may hilig sa mistisismo ay naging sanhi ng alitan sa pagitan niya at nina Weishaupt at iba pang nakatataas na Illuminati, gaya ni Ditfurth. Umabot sa sukdulan ang hidwaan dahil sa antas na tinatawag na Pari (Priest). Ang pangkalahatang pananaw ng maraming kasapi ng Illuminati ay na ang ritwal nito ay labis na magarbo at hindi maayos ang pagkakabalangkas, habang ang mga kasuotang seremonyal ay itinuturing na pambata at magastos. Tumanggi ang ilan na gamitin ito, samantalang binago naman ito ng iba. Hiniling ni Weishaupt na muling isulat ni Knigge ang ritwal. Ipinaalala ni Knigge na naipamahagi na ito, sa basbas mismo ni Weishaupt, bilang isang sinaunang ritwal. Hindi ito pinansin ni Weishaupt. Sa halip, sinabi niya sa iba pang mga Illuminati na may mga kapintasan ang ritwal ng Pari dahil si Knigge lamang umano ang may likha nito. Dahil sa pagkainsulto, nagbanta si Knigge na ibunyag sa publiko kung gaano karaming bahagi ng ritwal ng Illuminati ang siya mismo ang nag-imbento. Nabigo rin ang kaniyang pagtatangkang magpatawag ng isang kapulungan ng mga Areopagita, sapagkat karamihan sa kanila ay mas mababa pa ang tiwala sa kaniya kaysa kay Weishaupt. Noong Hulyo 1784, umalis si Knigge sa orden sa pamamagitan ng isang kasunduan kung saan ibinalik niya ang lahat ng kaugnay na dokumento, at inilathala naman ni Weishaupt ang pagbawi sa lahat ng paninirang ginawa niya laban dito.[20] Sa pagpapaalis kay Knigge, nawalan ang orden ng pinakamahusay nitong teorista, tagapagrekrut, at tagapagtanggol ng mga adhikain nito.[18]
Pagbagsak
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang huling yugto ng pagbagsak ng Illuminati ay dulot ng kawalan ng pag-iingat ng sarili nilang mga Minerval sa Bavaria, lalo na sa Munich. Sa kabila ng mga pagsisikap ng kanilang mga nakatataas na pigilan ang walang-ingat na pagsasalita, ang mga mapanganib na pagyayabang tungkol sa kanilang kapangyarihang pampolitika at mga pagpuna sa monarkiya ay naging dahilan upang ang pag-iral ng "lihim" na orden ay maging pangkaraniwang kaalaman, kasama na ang mga pangalan ng marami sa mahahalagang kasapi nito. Ang pagkakaroon ng mga kasapi ng Illuminati sa mga posisyon ng kapangyarihan ay nagdulot ng pagkabahala sa publiko. May mga Illuminati sa maraming lupon ng pamahalaang sibil at estado. Sa kabila ng kanilang maliit na bilang, lumitaw ang mga paratang na ang tagumpay sa isang usaping legal ay nakasalalay sa katayuan ng isang tao sa loob ng orden. Sinisi rin ang Illuminati sa ilang mga lathalaing kontra-relihiyoso na lumalabas noon sa Bavaria. Marami sa mga batikos na ito ay bunga ng paghihiganti at inggit, ngunit malinaw na may ilang opisyal ng hukuman na kasapi ng Illuminati ang nagbibigay ng paborableng pagtrato sa kanilang mga kapatid sa orden. Sa Bavaria, ang impluwensiya ng dalawang kasapi nila sa Konsehong Eklehastiko ay nagbunga ng pagkakahalal sa isa sa kanila bilang ingat-yaman. Ang kanilang pagtutol sa mga Heswita ay nagresulta sa pagkawala ng mahahalagang posisyong akademiko at pangsimbahan ng ipinagbabawal na orden. Sa Ingolstadt, ang mga Heswitang pinuno ng mga kagawaran ay pinalitan ng mga kasapi ng Illuminati.[23]
Dahil sa pagkabahala, ipinagbawal ni Charles Theodore at ng kaniyang pamahalaan ang lahat ng lihim na samahan, kabilang ang Illuminati.[24] Ang isang atas ng pamahalaan na may petsang 2 Marso 1785 ay "tila naging dagok na nagdulot ng kamatayan sa Illuminati sa Bavaria". Tumakas si Weishaupt, at ang mga dokumento at panloob na korespondensiyang nasamsam noong 1786 at 1787 ay kalaunang inilathala ng pamahalaan noong 1787.[25]
Barruel at Robison
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa pagitan ng 1797 at 1798, ang Memoirs Illustrating the History of Jacobinism ni Augustin Barruel at ang Proofs of a Conspiracy ni John Robison ay nagpalaganap ng teoryang nagsasabing nanatiling umiiral ang Illuminati at kumakatawan ito sa isang nagpapatuloy na pandaigdigang sabuwatan. Kabilang sa mga pahayag nito ang alegasyong nasa likod ang Illuminati ng Rebolusyong Pranses. Naging napakapopular ng dalawang aklat at nagbunsod ng maraming muling paglilimbag at pagpapakahulugan ng iba pang mga manunulat.[26] Isang pangunahing halimbawa nito ang Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism ng Reverend Seth Payson, na inilathala noong 1802.[27] Hindi lahat ng naging tugon ay paborable. Isa sa mga kritikal na reaksiyon ang akda ni Jean-Joseph Mounier na On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France, na tumutuligsa sa mga naturang pahayag.[28][29]
Si Barruel, isang Heswita na ipinatapon mula sa Pransiya,[30] ay gumamit ng ilang ideyang hiniram mula kay John Robison upang itaguyod ang isang teorya ng sabuwatan na nagsasabing nais ng mga Hudyo, mga Masoneriya, at ng Illuminati na wasakin ang lahat ng monarkiya pati na rin ang Vaticano upang magtatag ng isang Pandaigdigang Republika.[31] Gayunman, hindi inakusahan ni Barruel ang lahat ng Masoneriya, at itinuring pa nga niya ang kaniyang sarili bilang isang Masoneriya.[32] Inakusahan din ni Barruel ang mga Kabalyerong Templario na lihim na nakaligtas bilang isang organisasyon at nakapasok sa Masoneriya upang sirain ang Kristiyanismo.[30]
Ang orihinal na pananaw ni Barruel ay ilarawan ang mga Hudyo bilang bahagi ng isang pandaigdigang sabuwatan at bilang pangunahing puwersang nagtutulak sa kasaysayan ng daigdig (samantalang ang pangkalahatang pananaw noon ay masyadong mahina ang mga Hudyo upang magkaroon ng gayong impluwensiya).[33] Kalaunan, tumigil si Barruel sa muling paglilimbag ng kaniyang aklat dahil sa pangambang maaari itong magdulot ng masaker laban sa mga Hudyo.[34]
Ang mga akda nina Robison at Barruel ay nakarating sa Estados Unidos at sa buong Bagong Inglatera. Kabilang sa mga nangaral laban sa Illuminati si Rev. Jedidiah Morse, isang konserbatibong ministrong Kongregasyonalista at heograpo. Sa katunayan, isa sa mga unang paglalarawan tungkol sa Illuminati na nalimbag sa Estados Unidos ay ang sermon ni Morse para sa Araw ng Pag-aayuno noong 9 Mayo 1798. Nabatid ni Morse ang paglalathala sa Europa ng Proofs of a Conspiracy ni Robison sa pamamagitan ng isang liham mula kay Rev. John Erskine ng Edinburgh, at nabasa niya ang aklat di-kalaunan matapos makarating sa pamamagitan ng barko noong Marso ng taong iyon ang mga siping inilimbag sa Europa. Sumunod din sa pagkondena sa pinaniniwalaang pangkat ng mga nagsasabuwatan ang iba pang manunulat na kontra-Illuminati, gaya ni Timothy Dwight.[35]
Matapos ang mga nalimbag na sermon, sumunod naman ang mga ulat sa pahayagan, at naging bahagi ang mga ito ng partidistang talakayang pampolitika bago ang halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800.[36] Ang sumunod na pagkabahala ay nag-ambag din sa pag-unlad ng panitikang gotiko sa Estados Unidos. Hindi bababa sa dalawang nobela mula sa panahong iyon ang tumutukoy sa krisis: Ormond; or, The Secret Witness (1799) at Julia, and the Illuminated Baron (1800).[37] Bukod dito, iniugnay ng ilang iskolar ang pagkabahala hinggil sa umano'y sabuwatan ng Illuminati sa mga pangamba tungkol sa imigrasyon mula sa Caribbean at sa posibilidad ng mga pag-aalsa ng mga alipin.[35] Humupa ang pag-aalalang ito sa unang dekada ng ika-19 na siglo, bagaman paminsan-minsan itong muling nabuhay sa kilusang Kontra-Mason noong dekada 1820 at 1830.[5]
Makabagong Illuminati
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ilang makabago at kasalukuyang samahang pangkapatiran ang nag-aangking nagmula sa orihinal na Bavarian Illuminati at hayagang gumagamit ng pangalang "Illuminati". Ang ilan sa mga grupong ito ay gumagamit ng baryasyon ng pangalang "The Illuminati Order" bilang bahagi ng pangalan ng kanilang organisasyon,[38] samantalang ang iba, gaya ng Ordo Templi Orientis, ay may antas na Epopt o Perfect Pontiff of the Illuminati sa loob ng kanilang estruktura ng mga digri. Gayunpaman, walang ebidensiyang nagpapakita na ang mga makabagong grupong ito ay may tunay na kaugnayan sa makasaysayang orden. Hindi sila nakapagtipon ng malaking kapangyarihang pampolitika o impluwensiya, at karamihan sa kanila, sa halip na sikaping manatiling lihim, ay nagtataguyod ng mga hindi napatutunayang ugnayan sa Bavarian Illuminati bilang paraan upang makahikayat ng mga bagong kasapi.[24]
May ilang makabagong mananaliksik na nagsasabing bagaman walang makasaysayang pagpapatuloy ang mga kontemporaryong grupong ito mula sa Bavarian Illuminati, madalas silang humihiram nang pili mula sa dokumentadong estruktura at simbolismo nito.[24]
Pamana
[baguhin | baguhin ang wikitext]

Hindi nakaligtas ang orihinal na Illuminati sa pagsupil dito sa Bavaria. Dahil dito, ang mga karagdagang umano'y pakana at lihim na sabuwatang iniuugnay sa kanila sa mga akda nina Barruel at Robison ay dapat ituring na mga kathang-isip lamang ng mga may-akda.[5] Sa kabila nito, maraming makabagong teorya ng sabuwatan ang nagsasaad na ang mga pangyayari sa daigdig ay kinokontrol at minamanipula ng isang lihim na samahan na tinatawag ang sarili nitong Illuminati.[39] Ilan sa mga makasaysayang pangyayaring maling inaangkin ng mga tagapagtaguyod ng mga teoryang ito na isinagawa ng Illuminati ay ang Rebolusyong Pranses, ang halalang pampanguluhan ng Estados Unidos noong 1800,[40] at ang pagpaslang kay John F. Kennedy.[41]
Karagdagang babasahin
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Engel, Leopold (1906). Geschichte des Illuminaten-ordens (sa wikang Aleman). Berlin: Hugo Bermühler verlag. OCLC 560422365. (Wikisource)
- Johnson, George (1983). Architects of Fear. J.P. Tarcher. ISBN 978-0874772753.
- Markner, Reinhold; Neugebauer-Wölk, Monika; Schüttler, Hermann, mga pat. (2005). Die Korrespondenz des Illuminatenordens. Bd. 1, 1776–81 (sa wikang Aleman). Tübingen: Max Niemeyer. ISBN 978-3-484-10881-3.
- Mounier, Jean-Joseph (1801). On the Influence Attributed to Philosophers, Free-Masons, and to the Illuminati on the Revolution of France. Trans. J. Walker. London: W. and C. Spilsbury. Nakuha noong 27 January 2011.
- Porter, Lindsay (2005). Who Are the Illuminati?: Exploring the Myth of the Secret Society. Pavilion Books. ISBN 978-1-84340-289-3. Nakuha noong 21 November 2017.
- Robison, John (1798). Proofs of a Conspiracy Against All the Religions and Governments of Europe, Carried on in the Secret Meetings of Free Masons, Illuminati, and Reading Societies (ika-3 (na) labas). London: T. Cadell, Jr. and W. Davies. Nakuha noong 27 January 2011.
Panlabas na mga kawing
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga sangguniang ginamit
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Le Forestier, René (1914). Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande (sa wikang Pranses). Paris: Librairie Hachette et Cie. OCLC 493941226.
- Melanson, Terry (2009). Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati. Walterville, OR: Trine Day. ISBN 978-0-9777953-8-3. OCLC 182733051.
Mga Sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ Issitt, Micah; Main, Carlyn (2014). Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs (sa wikang Ingles). ABC-CLIO. ISBN 978-1-61069-478-0.
- ↑ Richard van Dülmen, The Society of Enlightenment (Polity Press 1992) (sa wikang Ingles) p. 110.
- ↑ René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, pp. 453, 468–469, 507–508, 614–615.
- ↑ Schüttler, Hermann (1991). Die Mitglieder des Illuminatenordens, 1776–1787/93 (sa wikang Aleman). Munich: Ars Una. pp. 48–49, 62–63, 71, 82. ISBN 978-3-89391-018-2.
- 1 2 3 4 Vernon Stauffer, New England and the Bavarian Illuminati, Columbia University Press, 1918, Chapter 3 The European Illuminati, Grand Lodge of British Columbia and Yukon, accessed 14 November 2015
- ↑ Weishaupt, Adam (1790). Pythagoras oder Betrachtungen über die geheime Welt- und Regierungskunst. Frankfurt and Leipzig: Frankfurt; Leipzig. p. 670.
- ↑ René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 1, Chapter 1, pp. 15–29
- ↑ Manfred Agethen, Geheimbund und Utopie. Illuminaten, Freimaurer und deutsche Spätaufklärung, Oldenbourg, Munich, 1987, p. 150.
- ↑ The following dynamic FactGrid query give a picture of the selection of "Ordensnamen" borrowed usually from history Timeline of names used by Illuminati
- 1 2 3 René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 1, Chapter 2, pp. 30–45
- ↑ Terry Melanson, Perfectibilists: The 18th Century Bavarian Order of the Illuminati, Trine Day, 2009, pp. 361, 364, 428
- ↑ Ed Josef Wäges and Reinhard Markner, tr Jeva Singh-Anand, The Secret School of Wisdom, Lewis Masonic 2015, pp. 15–16
- ↑ Ellic Howe, Illuminati, Man, Myth and Magic (partwork), Purnell, 1970, vol 4, pp. 1402–04
- ↑ René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 1, Chapter 3, pp. 45–72.
- 1 2 3 René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 3 Chapter 1, pp. 193–201
- 1 2 René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 3 Chapter 2, pp. 202–26
- 1 2 3 4 5 6 7 René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 3 Chapter 3, pp. 227–50
- 1 2 K. M. Hataley, In Search of the Illuminati, Journal of the Western Mystery Tradition, No. 23, Vol. 3. Autumnal Equinox 2012
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 4 Chapter 1, pp. 343–88
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 4 Chapter 2, pp. 389–429
- ↑ See the dynamic FactGrid list for the individual references and source attributions on each case.
- 1 2 Neugebauer-Wölk, Monika (2005). "Illuminaten". Mula sa Hanegraaff, Wouter J.; Faivre, Antoine; Broek, Roelof van den; Brach, Jean-Pierre (mga pat.). Dictionary of Gnosis & Western Esotericism: I (sa wikang Ingles). Brill. pp. 590–597. ISBN 978-90-04-14187-2.
- ↑ René le Forestier, Les Illuminés de Bavière et la franc-maçonnerie allemande, Paris, 1914, Book 4 Chapter 3, pp. 430–96
- 1 2 3 McKeown, Trevor W. (16 Pebrero 2009). "A Bavarian Illuminati Primer". Grand Lodge of British Columbia and Yukon A.F. & A.M. Inarkibo mula sa orihinal noong 1 Enero 2011. Nakuha noong 27 Enero 2011.
- ↑ Roberts, J.M. (1974). The Mythology of Secret Societies. NY: Charles Scribner's Sons. pp. 128–29. ISBN 978-0-684-12904-4.
- ↑ Simpson, David (1993). Romanticism, Nationalism, and the Revolt Against Theory. University of Chicago Press. p. 88. ISBN 978-0-226-75945-6..
- ↑ Payson, Seth (1802). Proofs of the Real Existence, and Dangerous Tendency, Of Illuminism. Charlestown: Samuel Etheridge. Nakuha noong 27 January 2011.
- ↑ Tise, Larry (1998). The American Counterrevolution: A Retreat from Liberty, 1783–1800. Stackpole Books. pp. 351–53. ISBN 978-0-8117-0100-6.
- ↑ Jefferson, Thomas (17 November 1802). (To:Nicolas Gouin Dufief; 'There has been a book written lately by DuMousnier ...') (PDF). Nakuha noong 26 October 2013.
- 1 2 Pelt, Robert Jan van (2014). "Freemasonry and Judaism". Mula sa Bogdan, Henrik; Snoek, Jan A.M. (mga pat.). Handbook of Freemasonry. Brill Handbooks on Contemporary Religion. Brill. p. 197. ISBN 978-90-04-27312-2. Nakuha noong 12 August 2024.
- ↑ Snoek, Jan A.M.; Bogdan, Henrik (2014). "The History of Freemasonry: An Overview". Mula sa Bogdan, Henrik; Snoek, Jan A.M. (mga pat.). Handbook of Freemasonry. Brill Handbooks on Contemporary Religion. Brill. p. 28. ISBN 978-90-04-27312-2. Nakuha noong 12 August 2024.
- ↑ Porset, Charles (2014). "Masonic Historiography". Mula sa Bogdan, Henrik; Snoek, Jan A.M. (mga pat.). Handbook of Freemasonry. Brill Handbooks on Contemporary Religion. Brill. p. 121. ISBN 978-90-04-27312-2. Nakuha noong 12 August 2024.
- ↑ Pelt 2014, p. 198.
- ↑ Pelt 2014, p. 199.
- 1 2 Fraser, Gordon (November 2018). "Conspiracy, Pornography, Democracy: The Recurrent Aesthetics of the American Illuminati". Journal of American Studies. 54 (2): 273–294. doi:10.1017/S0021875818001408. S2CID 150279924 – sa pamamagitan ni/ng Cambridge Core.
- ↑ Stauffer, Vernon (1918). "New England and the Bavarian Illuminati." PhD diss., Columbia Univ., pp. 282–283, 304–305, 307, 317, 321, 345–360. Retrieved July 14, 2019
- ↑ Wood, Sally Sayward Barrell Keating (1800). Julia, and the illuminated baron: a novel: founded on recent facts, which have transpired in the course of the late revolution of moral principles in France (sa wikang Ingles). Portsmouth, New-Hampshire: Printed at the United States' Oracle Press, by Charles Peirce, (proprietor of the work.). OCLC 55824226.
- ↑ Weishaupt, Adam. The Illuminati Series. Hyperreality Books, 2011. 6 vols.
- ↑ Barkun, Michael (2003). A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America. Comparative Studies in Religion and Society. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-23805-3.
- ↑ Dickey, Colin (29 March 2020). "Did an Illuminati Conspiracy Theory Help Elect Thomas Jefferson?". Politico (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 29 March 2020. Nakuha noong 14 January 2024.
- ↑ Smith Galer, Sophia (1 November 2014). "The accidental invention of the Illuminati conspiracy". BBC.com (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 1 January 2025. Nakuha noong 14 January 2024.
- Mga artikulong may pangungusap na walang sanggunian (October 2022)
- Illuminati
- Mga pagkakatatag noong 1776 sa Banal na Imperyong Romano
- Mga pagbuwag noong 1785 sa Banal na Imperyong Romano
- Ika-18 siglo sa Bavaria
- Mga teorya ng sabuwatan
- Mga organisasyong nakabase sa Bavaria
- Mga organisasyong nabuwag noong 1785
- Mga organisasyong itinatag noong 1776
- Mga lihim na samahan sa Alemanya
- Sekularismo sa Alemanya
- Mga kontrobersiyang may kaugnayan sa Freemasonry