Ilog Brahmaputra
Ang Brahmaputra ay isang ilog na tumatawid sa mga hangganan na dumadaloy sa Timog-kanlurang Tsina, Hilagang-silangang India, at Bangladesh. Kilala ito bilang Brahmaputra o Luit sa Assamese, Yarlung Tsangpo sa Tibetano, Ilog Siang/Dihang sa Arunachali, at Ilog Jamuna sa Bangladesh. Sa ganang sarili, ito ang ika-9 na pinakamalaking ilog sa mundo ayon sa agos, at ang ika-15 pinakamahaba.
Nagmumula ito sa rehiyon ng Lawa ng Manasarovar, malapit sa Bundok Kailash, sa hilagang bahagi ng Himalayas sa Kondado ng Burang ng Tibet kung saan ito kilala bilang Ilog Yarlung Tsangpo. Ang Brahmaputra ay dumadaloy sa timog Tibet upang dumaan sa Himalayas sa malalaking bangin (kabilang ang Sabak ng Yarlung Zangbo) at papasok sa Arunachal Pradesh.[1] Pumapasok ito sa India malapit sa nayon ng Gelling sa Arunachal Pradesh at dumadaloy patimog-kanluran sa Lambak Assam bilang Brahmaputra at patimog sa Bangladesh bilang Jamuna (huwag ipagkamali sa Yamuna ng India). Sa malawak na Ganges Delta, ito ay sumasama sa Ganges, na kilala bilang Padma sa Bangladesh, at nagiging Meghna at sa huli ay dumadaloy sa Look ng Bengal.[2]
Sa 3,000 km (1,900 mi) ang haba, ang Brahmaputra ay isang mahalagang ilog para sa irigasyon at transportasyon sa rehiyon.[3] Ang karaniwang lalim ng ilog ay 30 m (100 tal) at ang pinakamataas na lalim nito ay 135 m (440 tal) (sa Sadiya).[4] Ang ilog ay madaling kapitan ng mapaminsalang pagbaha sa tagsibol kapag natutunaw ang niyebe sa Himalayas. Ang karaniwang tagos ng Brahmaputra ay humigit-kumulang ~ 22,000 m3/s (780,000 cu ft/s),[1] at ang mga baha ay umaabot sa humigit-kumulang 103,000 m3/s (3,600,000 cu ft/s).[5] Ito ay isang klasikong halimbawa ng isang trensadong ilog at lubos na madaling kapitan ng migrasyon ng daanan ng tubig at abulsiyon.[6] Isa rin ito sa ilang mga ilog sa mundo na nagpapakita ng makareo. Ito ay maaaring layagan sa halos buong haba nito.
Ang Brahmaputra ay umaagos sa Himalayas sa silangan ng hangganan ng Indo-Nepal, timog-gitnang bahagi ng talampas ng Tibet sa itaas ng lunas ng Ganga, timog-silangang bahagi ng Tibet, mga burol ng Patkai, mga hilagang dalisdis ng mga burol ng Meghalaya, mga kapatagan ng Assam, at hilagang Bangladesh. Ang lunas, lalo na sa timog ng Tibet, ay nailalarawan sa pamamagitan ng mataas na antas ng pag-ulan. Ang Kangchenjunga (8,586 m) ang pinakamataas na punto sa loob ng lunas ng Brahmaputra at ang tanging tuktok na higit sa 8,000 m.
Matagal nang hindi alam ang itaas na bahagi ng ilog Brahmaputra, at ang pagkakakilanlan nito sa Yarlung Tsangpo ay natukoy lamang sa pamamagitan ng eksplorasyon noong 1884–1886. Ang ilog ay madalas na tinatawag na ilog Tsangpo-Brahmaputra. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2020)">kailangan ng sitasyon</span> ]
Sagrado sa mga Hindu ang mga ilog sa ibaba. Bagaman karamihan sa mga ilog sa subkontinente ng India ay may mga pangalang pambabae, ang ilog na ito ay may pambihirang pangalang panlalaki. Ang Brahmaputra ay nangangahulugang "anak ni Brahma" sa Sanskrito.[7]
Heograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Idrolohiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Pagbaha
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Sa panahon ng tag-ulan (Hunyo–Oktubre), ang mga pagbaha ay isang pangkaraniwang pangyayari. Ang paglagas ng gubat sa Brahmaputra daluyan ng tubig ay nagresulta sa pagtaas ng antas ng sedimentasyon, mga biglaang pagbaha, at pagguho ng lupa sa mga kritikal na tirahan sa ibaba ng agos, tulad ng Liwasang Pambansa ng Kaziranga sa gitnang Assam. Paminsan-minsan, ang malawakang pagbaha ay nagdudulot ng malalaking pagkalugi sa mga pananim, buhay, at ari-arian. Ang panaka-nakang pagbaha ay isang natural na penomeno na mahalaga sa ekolohiya dahil nakakatulong ito sa pagpapanatili ng mga damuhan sa mababang lupain at mga kaugnay na kahayupan. Ang panaka-nakang pagbaha ay nagdedeposito rin ng sariwang alubyon, na nagpapanumbalik sa matabang lupa ng Lambak-Ilog ng Brahmaputra. Kaya naman ang pagbaha, agrikultura, at mga kasanayan sa agrikultura ay malapit na magkakaugnay.[8][9][10]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- 1 2 "Brahmaputra River". Encyclopædia Britannica. Inarkibo mula sa orihinal noong 30 January 2017. Nakuha noong 13 November 2016. Maling banggit (Invalid na
<ref>tag; maraming beses na binigyang-kahulugan ang pangalang "britannica" na may iba't ibang nilalaman); $2 - ↑ "Brahmaputra River Flowing Down From Himalayas Towards Bay of Bengal". Inarkibo mula sa orihinal noong 6 November 2011. Nakuha noong 22 November 2011.
- ↑ Biswa, Bhattacharya; Maurizio, Mazzoleni; Reyne, Ugay (2019). "Flood Inundation Mapping of the Sparsely Gauged Large-Scale Brahmaputra Basin Using Remote Sensing Products". Remote Sensing. 11 (5): 501. Bibcode:2019RemS...11..501B. doi:10.3390/rs11050501.
- ↑ Singh, Vijay; Sharma, Nayan; Ojha, C. Shekhar P. (29 February 2004). The Brahmaputra Basin Water Resources. Dordrecht: Springer. p. 120. ISBN 9789048164813. Inarkibo mula sa orihinal noong 20 August 2021. Nakuha noong 15 November 2015.
- ↑ "Water Resources of Bangladesh". FAO. Inarkibo mula sa orihinal noong 6 August 2009. Nakuha noong 18 November 2010.
- ↑ Catling, David (1992). Rice in deep water. International Rice Research Institute. p. 177. ISBN 978-971-22-0005-2. Inarkibo mula sa orihinal noong 14 May 2016. Nakuha noong 15 November 2015.
- ↑ Gopal, Madan (1990). K.S. Gautam (pat.). India through the ages. Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India. p. 80.
- ↑ Das, D.C. 2000.
- ↑ Mipun, B.S. 1989.
- ↑ Shrivastava, R.J.; Heinen, J.T. (2005). "Migration and Home Gardens in the Brahmaputra Valley, Assam, India". Journal of Ecological Anthropology. 9: 20–34. doi:10.5038/2162-4593.9.1.2. Inarkibo mula sa orihinal noong 20 April 2021. Nakuha noong 5 September 2019.