Imperyong Aleman

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Aleman na Reich
Deutsches Reich
1871–1918
Watawat Sagisag
Motto
Gott mit uns
"Diyos kasama natin"
Awit
Ang Alemanya sa bisperas ng Unang Digmaang Pandaigdig
Mga estado ng Imperyong Aleman (Prussia ipinapakita sa bughaw).
Kabisera Berlin
52°31′N 13°24′E / 52.517°N 13.400°E / 52.517; 13.400Coordinates: 52°31′N 13°24′E / 52.517°N 13.400°E / 52.517; 13.400
Wika Opisyal:
Aleman
Relihiyon Whitaker's data for 1890[1]
Mayorya:
62.8% Protestante (Luterano, Reporma, Prusyanong Nagkakaisa)
Pamahalaan Pederal na monarkiyang konstitusyonal
(hanggang Oktubre 1918)
Pederal na Parlamentaryong monarkiyang konstitusyonal
(Oktubre 1918 hanggang Nobyembre 1918)
Emperador
 - 1871–1888 Wilhelm I
 - 1888 Frederick III
 - 1888–1918 Wilhelm II
Kansilyer
 - 1871–1890 Otto von Bismarck (una)
 - 1918 Friedrich Ebert (huli)
Lehislatura Reichstag
 - Pederal na Konseho Bundesrat
Makasaysayang panahon Bagong Imperyalismo/Unang Digmaang Pandaigdig
 - Pag-iisa 18 Enero
 - Pag-ampon ng konstitusyon 16 Abril 1871
 - Unang Digmaang Pandaigdig 28 Hulyo 1914
 - Aleman na Rebolusyon 3 Nobyembre 1918
 - Pagpapahayag ng armistisyo 11 Nobyembre 1918
 - Pagbibitiw sa tungkulin ni Wilhelm II[2] 28 Nobyembre
 - Tratado ng Versailles 28 Hunyo 1919
Lawak
 - 1910 540,857.54 km2 (208,826 mi2)
Populasyon
 - 1871 est. 40,050,792 
 - 1910 est. 64,925,993 
     Density 120 /km2  (310.9 /mi2)
Salapi Vereinsthaler,
Timog Aleman na gulden, Bremen thaler,
Hamburg na marka,
Pranses na franc,
(hanggang 1873, magkasabay)
Aleman na ginintuang marka,
(1873–1914)
Alemang Papiermark
(1914–1918)
Sumunod sa
Sinundan ng
Hilagang Aleman na Kalaguman
Kaharian ng Bavaria
Kaharian ng Württemberg
Maringal na Dukado ng Baden
Maringal na Dukado ng Hesse
Republikang Weimar
Ikalawang Republikang Polako
Saar Basin
Malayang Lungsod ng Danzig
Republika ng Lithuania
Bahagi ngayon ng  Alemanya
 Polonya
 Pransiya
 Dinamarka
 Rusya
 Belhika
 Lithuania
 Republikang Tseko
 Netherlands
Hindi kabilang sa lawak at populasyon ang mga kolonyal na pagmamay-ari
Sanggunian ng lawak:[3] Sanggunian ng populasyon:[4][wala sa ibinigay na pagbabanggit]

Ang Imperyong Aleman (Aleman: Deutsches Kaiserreich, opisyal na Deutsches Reich)[5][6][7] ay ang makasaysayan na Alemang estadong bansa[8] na umiral mula sa pag-iisa ng Alemanya noong 1871 hanggang sa pagbibitiw sa tungkulin ni Kaiser Wilhelm II noong Nobyembre 1918.

Ang Imperyong Aleman ay binuo ng 26 na manghahalal na mga teritoryo, na karamihan ay pinamahalaan ng mga maharlikang pamilya. Kabilang dito ang apat na kaharian, anim na maringal na dukado, limang dukado (anim bago ang 1876), pitong prinsipalidad, tatlong malalayang Hanseatikong lungsod, at isang imperyal na teritoryo. Bagaman ang Kaharian ng Prusya ay naglaman ng karamihan ng populasyon at teritoryo ng Imperyo, gumanap ito ng mas mababang papel. Gaya ng sinabi ni Dwyer (2005), ang "pampulitika at kultural na impluwensiya [ng Prusya] ay mahigit na lumiit" noong mga 1980.[9]

Pagkatapos ng 1850, ang mga estado ng Alemanya ay mabilis na naging industriyalisado, na may partikular na mga lakas sa uling, bakal (at mamaya asero), mga kemikal, at mga daambakal. Noong 1871, ito ay may populasyon na 41 milyong mga tao, at sa panahon ng 1913, ito ay dumami sa 68 milyon. Isang sobrang rural na koleksyon ng mga estado sa 1815, ang nagkakaisang Alemanya ay naging nangingibabaw na urban.[10] Sa panahon ng 47 taon ng pag-iral nito, ang Imperyong Aleman ay pinalalakad bilang isang pang-industriya, teknolohikal, at pang-agham na higante, humahakot ng mas maraming mga Gantimpalang Nobel sa agham kaysa sa anumang ibang bansa.[11]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Whitaker's Almanak, 1897, by Joseph Whitaker; p. 548
  2. Statement of Abdication of Wilhelm II
  3. "German Empire: administrative subdivision and municipalities, 1900 to 1910" (sa German). http://www.gemeindeverzeichnis.de/gem1900/gem1900.htm?gem1900_2.htm. Hinango noong 25 April 2007. 
  4. "Population statistics of the German Empire, 1871" (sa German). http://www.deutsche-schutzgebiete.de/einwohner.htm. Hinango noong 25 April 2007. 
  5. "German constitution of 1871" (sa de). German Wikisource. 16 March 2011. http://de.wikisource.org/wiki/Verfassung_des_Deutschen_Reiches_(1871). Hinango noong 2 April 2011. 
  6. World Book, Inc. The World Book dictionary, Volume 1. World Book, Inc., 2003. p. 572. States that Deutsches Reich translates as "German Realm" and was a former official name of Germany.
  7. Joseph Whitaker. Whitaker's almanack, 1991. J Whitaker & Sons, 1990. Pp. 765. Refers to the term Deutsches Reich being translated into English as "German Realm", up to and including the Nazi period.
  8. Kitchen 2011, p. 108.
  9. Philip G. Dwyer, Modern Prussian History, 1830–1947 (2005) p. 2.
  10. J. H. Clapham, The Economic Development of France and Germany 1815–1914 (1936)
  11. "Nobel Prizes by Country – Evolution of National Science Nobel Prize Shares in the 20th Century, by Citizenship (Juergen Schmidhuber, 2010)". Idsia.ch. http://www.idsia.ch/~juergen/sci.html. Hinango noong 2 December 2012.