Pumunta sa nilalaman

Karimol Makhdum

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Sheik Karimol Makhdum
Kapanganakan
Karim al-Makhdum

Damasco, Siria
Kamatayan
Sibutu, Tawi-Tawi, Pilipinas
TrabahoMangangaral, mangangalakal
Kilala saIslamisasyon ng Pilipinas
Kilalang gawaPagtatayo ng unang moske sa Pilipinas

Si Sheik Karimol Makhdum (Arabe: الشيخ كريم المخدوم, romanisado: Syaikh Karim al-Makhdum) ay isang Arabeng Siriyo[1] at Muslim na Sufi na itinuturing sa tradisyon bilang isa sa mga unang nagpalaganap ng Islam sa kapuluang Pilipinas, partikular sa Sulu, Mindanao. Bahagi ng mas malawak na kasaysayan ng pagdating ng mga Arabe, Persyano, at iba pang Muslim na mangangalakal sa Maritimong Timog-silangang Asya, si Makhdum ay kinikilalang misyonero at mangangalakal na naglakbay sa rehiyon upang ipalaganap ang pananampalatayang Islam at makipag-ugnayan sa mga lokal na pamayanan.

Kilala rin siya sa lokal na kasaysayan bilang tagapagtatag, ayon sa tradisyong oral, ng pinakamatandang moske na nananatili sa Pilipinas: ang Moskeng Sheik Karimol Makhdum sa Tubig-Indangan, Simunul, Tawi-Tawi. Ang kanyang pagdating sa lugar noong ika-14 na dantaon ay mahalagang bahagi ng kontemporaryong pananaw sa maagang kasaysayan ng Islam sa bansa.

Ayon sa tradisyong oral at ilang talaing-lokal, si Sheik Karimol Makhdum ay isinilang sa Makdonia, isang maliit na nayon na matatagpuan malapit sa Damasco sa Siria.[2] Bahagi siya ng mga tinatawag na "pitong maalamat na mangangaral" na pinaniniwalaang naglakbay sa katimugang Pilipinas upang ipakilala ang Islam sa pamamagitan ng tuntuning espirituwal at aral na kapwa nakaugat sa kalakalan at misyonerong gawaing relihiyoso.[3] Konektado ang mga mangangaral na ito sa isang sangay ng Naqshbandi, isang pangunahing orden na Sufismong Sunni. Isa rin siyang mangangalakal na naghahanap ng mga oportunidad pang-ekonomiko.[4] Sa kontekstong ito, nabibilang si Makhdum sa tradisyon ng mga misyonerong Sufi na pinagsama ang gawaing pangkalakalan at paglalakbay upang magpalaganap ng pananampalataya, lalo na sa mga baybayin at rutang pantubig ng Maritimong Timog-silangang Asya. Ayon sa isang akademikong tala, si Makhdum at ang mga Wali Sanga (mga santo ng Islam sa Indonesya) ay may kaugnayan sa mga misyoneryong Kubrawi-Hamadani noong huling bahagi ng ika-14 na dantaon.[5]

Isang panandang pangkasaysayan sa lugar ng pinaglibingan ni Makhdum na idineklara bilang Pambansang Dambanang Makasaysayan ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas

Kilala si Makhdum sa pagpapatayo ng pinakamatandang moske sa Pilipinas: ang Moskeng Sheik Karimol Makhdum sa Tubig-Indangan, Simunul, Tawi-Tawi. Tinatayang itinayo ang moske noong 1380. Unang ipinalaganap din ang Islam sa moskeng ito noong taon din na iyon, ayon sa pag-aaral nina Dr. Cesar Adib Majul (1977, 1999) at Dr. Najeeb Saleeby (1905, 1908), na batay sa mga tala ng angkan o sarsila ng Sulu.[6] Bagaman may pagtatalo dito at sinasabing hindi dapat ituring ang taong 1380 bilang unang Islamikong presensya sa Sulu dahil may ebidensiya ng mas naunang pamayanang Muslim sa kapuluan (halimbawa, may puntod na may inskripsiyon mula 1310).[7] Gayunpaman, itinuturing si Makhdum na may malaking naiambag sa Islamisasyon ng Pilipinas.[8]

Walang naitala tungkol sa petsa ng kapanganakan o kamatayan, subalit sinasabing nailibing siya sa Sibutu, Tawi-Tawi.[9] Bagaman may hindi pa naayos na kontrobersya at marami ang nag-aangkin ng kanyang puntod.[7] Idineklerang Pambansang Dambanang Makasaysayan ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas ang lugar ng kanyang pinaglibingan.[9] May ilang angkang Tausug ang nagsasabing nagmula sila kay Makhdum.[7]

Ang mismong lugar ng pinaglibingan ka Makhdum.

Ipinagdiriwang ang Araw ni Sheik Karimol Makhdum tuwing Nobyembre 7. Taon-taon itong ipinagdiriwang sa noo'y Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao bilang anibersaryo ng pagdating ni Makhdum at pagtayo ng moske sa Bohe Indangan, pulo ng Simunul, Tawi-Tawi.[7] Una itong idineklera ng Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao noong 1991 sa bisa ng Batas Muslim Mindanao Blg. 17 at Kautusang Tagapagpaganap Blg. 40 (na may petsang Nobyembre 4).[10] Idineklara din ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao sa buong rehiyon nito ang Nobyembre 7 bilang pista-opisyal para igunita ang Araw ni Sheik Karimol Makhdum.[10][11] Ang Batas Republika Blg. 12228 naman ay idineklara noong Hulyo 9, 2025 para gawin ang Araw ni Sheik Karimol Makhdum bilang pambansang pista na may pasok.[12] Bukod sa pagkilala kay Makhdum, ang pagdiriwang ay isinagawa bilang pagkilala sa mahalagang kontribusyon ng mga Muslim na Pilipino sa pag-unlad ng kultura at sibilisasyon ng bansa.

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ Moaje, Marita. "Honoring Islam's pioneer in PH affirms unity, heritage – Pangandaman". www.pna.gov.ph (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-11-18.
  2. ↑ Sunyoto, Agus (2003). Suluk Abdul Jalil : perjalanan ruhani Syeikh Siti Jenar (sa wikang Indones). Lembaga Kajian Islam dan Sosial (LKIS). ISBN 979-9492-75-0. OCLC 773525395.
  3. ↑ "Oldest Philippine mosque stands witness to centuries of Islamic heritage". Arab News (sa wikang Ingles). 2023-08-11. Nakuha noong 2025-11-18.
  4. ↑ Mawallil, Amir (2017-11-16). "OPINION: Commemorating 637 years of Islam in the Philippines". ABS-CBN. Nakuha noong 2025-11-18.
  5. ↑ Aljunied, S. M. K. (2019). Islam in Malaysia: An Entwined History. Kiribati: Oxford University Press. (sa Ingles)
  6. ↑ "SENATE BILL NO. 1616: AN ACT DECLARING THE SEVENTH DAY OF NOVEMBER OF EVERY YEAR A SPECIAL NATIONAL WORKING HOLIDAY IN COMMEMORATION OF THE ESTABLISHMENT OF THE FIRST PHILIPPINE MOSQUE AND THE INTRODUCTION OF ISLAM IN THE PHILIPPINES" (PDF). Senado ng Pilipinas. Nakuha noong 2025-11-18.
  7. 1 2 3 4 Quiling, Mucha-Shim L. (2016-11-07). "Tawi-tawi celebrates Karim'ul Makhdum Day" (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-11-18.
  8. ↑ Almario, Virgilio, pat. (2015). "Sagisang Kultura (Bol. 1)". Maynila: Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining. Nakuha noong 2025-11-17.
  9. 1 2 "National Historical Commission of the Phillippines" (sa wikang Ingles). 2023-11-06. Nakuha noong 2025-11-18.
  10. 1 2 Mendoza, John Eric (Nobyembre 4, 2022). "Bangsamoro gov't declares Nov. 7 a special holiday in BARMM". Inquirer.net (sa wikang Ingles). Nakuha noong July 17, 2025.
  11. ↑ Office, Bangsamoro Information (2024-11-08). "In honor of a great Muslim missionary: Sheikh Karimul Makhdum wreath-laying ceremony - BARMM Official Website" (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-11-18.
  12. ↑ Unite, Betheena (Hulyo 17, 2025). "Marcos declares November 7 yearly as Sheikh Karim'ul Makhdum Day". Manila Bulletin (sa wikang Ingles). Nakuha noong Hulyo 17, 2025.
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Karimol_Makhdum&oldid=2185532"