Katinig sa dila-labi

Linguolabial
Linguolabial
◌̼
◌᫥
Larawan

Naglalaman po ang artikulong ito ng mga ponetikong simbolo ng PPA. Maaari po kayong makakita ng mga tandang pananong, kahon, o iba pang mga simbolo sa halip ng mga mga karakter ng Unicode kung hindi po suportado ang pag-render sa mga ito.

Sa ponetika, katínig sa dilà-labì (o labì-dilà) o lingwólabiál ang mga katinig sa harapan na nabubuo gamit ang dila, partikular na ang dulo nito, sa itaas na labi.^[1] Tinatawag rin ito bilang mga apikólabiál (katinig sa dulo ng dila-labi) o lamínolabiál (katinig sa katawan ng dila-labi) kung kinakailangan ng pagtatangi.^[2] Bihirang marinig ito sa mga wika ng mundo, at makikita sa ponolohiya ng di bababa sa 17 wikang Oseaniko sa Vanuatu,^[3]^[4] sa isang dayalekto ng wikang Bijago ng Ginea-Bissau,^[2] sa wikang Umotina ng Brasil, at bilang mga karagdagang tunog sa ibang mga wika bilang bahagi ng paralingwistika, kagaya ng sa wikang Mochi ng Tanzania kung saan ginagamit ito sa mga "masisiglang" salita. Bukod sa mga ito, karaniwan din itong maririnig sa mga may problema sa pananalita. May tuldik na ginagamit para markahan ang mga katinig sa dila-labi sa extIPA, tinatawag na seagull sa Unicode: U+033C ◌̼ COMBINING SEAGULL BELOW sa baba o U+1AE5 ◌᫥ COMBINING SEAGULL ABOVE sa taas. Pormal itong isinapamantayan sa Internasyonal na Ponetikong Alpabeto noong 1989.

Uri

Nakatala sa talahanayan sa baba ang mga katinig sa dila-labi na makikita sa Internasyonal na Ponetikong Alpabeto (IPA). Para sa bawat pares, nasa taas ang di-matunog na anyo habang nasa baba naman ang matunog na anyo.

Pangalan	IPA	Halimbawa
Pangalan	IPA	Wika	Salita	Kahulugan	Bigkas
Katinig na pailong sa labi-dila	—
Katinig na pailong sa labi-dila	n̼	Araki	m̈ana	'tawa'	[n̼ana]
Katinig na pasara sa labi-dila	t̼	Tangoa	p̈ep̈e	'paruparo'	[t̼et̼e]
Katinig na pasara sa labi-dila	d̼	Vao	?	'pating'	[ⁿ̼d̼aɣo]
Katinig na pasutsot sa labi-dila	θ̼	Big Nambas	?	'hika'	[ˈinɛθ̼]
Katinig na pasutsot sa labi-dila	ð̼	Tangoa	?	'bato'	[ð̼atu]

Sanggunian

↑ Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages [Ang mga Tunog ng mga Wika ng Mundo] (sa wikang Ingles). Oxford, Inglatera: Blackwell. ISBN 0-631-19815-6.
1 2 Olson, Kenneth; Reiman, D. William; Sabio, Fernando; da Silva, Filipe Alberto (2009). "The voiced linguolabial plosive in Kajoko" [Ang matunog na katinig na pasara sa dila-labi ng [dayalektong] Kajoko]. Proceedings of the Chicago Linguistic Society (sa wikang Ingles). 45 (1): 519–530.
↑ Lynch, John (2019). "The bilabial-to-linguolabial shift in Southern Oceanic: A subgrouping diagnostic?" [Ang pagpapalit mula parehong labi patungong dila-labi sa Katimugang Oseaniko: Isang subgrupong pagtingin?]. Oceanic Linguistics (sa wikang Ingles). 58 (2): 292–323. doi:10.1353/ol.2019.0010. ISSN 1527-9421.
↑ Maddieson, Ian (1987). Linguo-labials [Mga katinig sa dila-labi]. VICAL: Papers from the 5th International Conference on Austronesian Linguistics (sa wikang Ingles). Bol. I. Auckland: Linguistic Society of New Zealand. pp. 21–45.

[1] Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages [Ang mga Tunog ng mga Wika ng Mundo] (sa wikang Ingles). Oxford, Inglatera: Blackwell. ISBN 0-631-19815-6.

[:0-2] 1 2 Olson, Kenneth; Reiman, D. William; Sabio, Fernando; da Silva, Filipe Alberto (2009). "The voiced linguolabial plosive in Kajoko" [Ang matunog na katinig na pasara sa dila-labi ng [dayalektong] Kajoko]. Proceedings of the Chicago Linguistic Society (sa wikang Ingles). 45 (1): 519–530.

[3] Lynch, John (2019). "The bilabial-to-linguolabial shift in Southern Oceanic: A subgrouping diagnostic?" [Ang pagpapalit mula parehong labi patungong dila-labi sa Katimugang Oseaniko: Isang subgrupong pagtingin?]. Oceanic Linguistics (sa wikang Ingles). 58 (2): 292–323. doi:10.1353/ol.2019.0010. ISSN 1527-9421.

[4] Maddieson, Ian (1987). Linguo-labials [Mga katinig sa dila-labi]. VICAL: Papers from the 5th International Conference on Austronesian Linguistics (sa wikang Ingles). Bol. I. Auckland: Linguistic Society of New Zealand. pp. 21–45.

[1]

[2]

[3]

[4]