Katinig sa dilang pulupot

Retroflex
Retroflex
◌̢
◌̣

Naglalaman po ang artikulong ito ng mga ponetikong simbolo ng PPA. Maaari po kayong makakita ng mga tandang pananong, kahon, o iba pang mga simbolo sa halip ng mga mga karakter ng Unicode kung hindi po suportado ang pag-render sa mga ito.

Sa ponetika, katinig sa dilang pulupot o retropleks ang mga katinig sa harapan na nabubuo gamit ang dila na nakapulupot upang tamaan ang pagitan ng bahaging albeyolar ng gilagid at ang matigas na paleta.^[1] Karaniwan itong makikita sa mga wika ng subkontinente ng India.

Uri

Pulmonikong katinig

Nasa talahanayan ang mga katinig sa dilang pulupot na may kaakibat na simbolo sa Internasyonal na Ponetikong Alpabeto. Para sa bawat pares, makikita sa taas ang di-matunog na anyo nito habang matunog naman ang nasa baba.

Pangalan	IPA	Halimbawa
Pangalan	IPA	Wika	Salita	Kahulugan	Bigkas
Katinig na pailong sa dilang pulupot	ɳ̊	Iaai	hnrathu	'malamig'	[ɳ̊aθu]
Katinig na pailong sa dilang pulupot	ɳ	Perowes	ørn	'agila'	[œɻɳ]
Katinig na pasara sa dilang pulupot	ʈ	Habanes	bathang	'bangkay'	[baʈaŋ]
Katinig na pasara sa dilang pulupot	ɖ	Suweko	nord	'hilaga'	[nuːɖ]
Katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot	tʂ	Espanyol (Tsile)	cuatro	'apat'	[ˈˈkwatʂo]
Katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot	dʐ	Hilagang Qiang	vvdhe	'bituin'	[ʁɖ͡ʐə]
Katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot pagilid	tꞎ	Kati	akƛ̣i	'taggutom'	[ʔaˈkʈ͡ꞎi]
Katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot pagilid	d𝼅	Bhadarwahi	haiḍḷ	'luyang-dilaw'	[haiɖ͡𝼅]
Matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot	ʂ	Ukranyo	шахи šahy	'ahedres'	[ˈʂɑxɪ]
Matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot	ʐ	Polako	żona	'asawang babae'	[ˈʐ̻ɔn̪ä]
Di-matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot	ɻ̊˔	Ormuri	suř	'pula'	[suɻ̝̊]
Di-matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot	ɻ˔	Ingles (Timog Aprika)	red	'pula'	[ɻ˔ed]
Katinig na pasutsot sa dilang pulupot pagilid	ꞎ	Toda	?	'lambak'	[paɭ̊ ]
Katinig na pasutsot sa dilang pulupot pagilid	𝼅	Ao	liru	'kumpas'	[li𝼅u]
Katinig na palapit sa dilang pulupot	—
Katinig na palapit sa dilang pulupot	ɻ	Perowes	hoyrdi	'narinig'	[hɔiɻʈɛ]
Katinig na palapit sa dilang pulupot pagilid	ɭ̊	—
Katinig na palapit sa dilang pulupot pagilid	ɭ	Perowes	árla	'maaga'	[ɔɻɭa]
Simpleng katinig na pakatal sa dilang pulupot	ɽ̊	Suweko	mjölk	'gatas'	[mi̯ɔɽ̊k]
Simpleng katinig na pakatal sa dilang pulupot	ɽ	Hausa	bara	'katulong'	[bəɽä]
Simpleng katinig na pakatal sa dilang pulupot pagilid	𝼈̊	—
Simpleng katinig na pakatal sa dilang pulupot pagilid	𝼈	Suweko	blad	'dahon'	['b𝼈ɑː(d)]
Matinding katinig na pakatal sa dilang pulupot	ɽ̊r̥	Gaeliko	àraid	'sigurado'	[ˈaːɽ̊͜r̊ˠhætʲ]
Matinding katinig na pakatal sa dilang pulupot	ɽr	Olandes	riem	'sinturon'	[ɽrim]

Di-pulmonikong katinig

Pangalan	IPA	Halimbawa
Pangalan	IPA	Wika	Salita	Kahulugan	Bigkas
Matunog na paloob na katinig sa dilang pulupot	ᶑ	Ngadha	haadha	'nanay'	[hɑːᶑ̥ɐ]
Di-matunog na paloob na katinig sa dilang pulupot	ᶑ̊	Oromo	modhe	'mabuti'	[ˈmoᶑe]
Palabas na katinig na pasara sa dilang pulupot	ʈʼ	Yokuts	ṭʼa∙yʼ	'ilalim ng balahibo' (ng ibon)	[ʈʼaːjˀ]
Palabas na katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot	tʂʼ	Adyghe	чӏыфэ çʼıfə	'utang'	[ʈ͡ʂʼəfa]
Palabas na katinig na pasutsot sa dilang pulupot	ʂʼ	Keres	sr'aatsi	'napilas'	[ʂʼɑːtsi]
Tenuis na katinig na pitik sa dilang pulupot	k𝼊	—
Tenuis na katinig na pitik sa dilang pulupot	q𝼊	—
Matunog na katinig na pitik sa dilang pulupot	ɡ𝼊	Gitnang !Kung	g‼ú	'tubig'	[ɡ͡‼ú]
Matunog na katinig na pitik sa dilang pulupot	ɢ𝼊	Gitnang !Kung	g‼ú	'tubig'	[ɡ͡‼ú]
Pailong na katinig na pitik sa dilang pulupot	ŋ𝼊	Damin	rnǃrn!u	'tubig-tabang'	[𝼊̃\𝼊̃u]
Pailong na katinig na pitik sa dilang pulupot	ɴ𝼊	Damin	rnǃrn!u	'tubig-tabang'	[𝼊̃\𝼊̃u]

Sanggunian

↑ Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages [Ang mga Tunog ng mga Wika ng Mundo] (sa wikang Ingles). Oxford, Inglatera: Blackwell. ISBN 0-631-19815-6.

[1] Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages [Ang mga Tunog ng mga Wika ng Mundo] (sa wikang Ingles). Oxford, Inglatera: Blackwell. ISBN 0-631-19815-6.

[1]