Katinig sa harapan

Sa ponetika, katínig sa harapán o koronál ang mga katinig na nabubuo gamit ang harapang bahagi ng dila sa isang lugar ng artikulasyon. Kabilang sa mga ito ang mga katinig sa ngipin, gilagid, likurang gilagid, at dilang pulupot. Lahat ng mga wika sa mundo ay may katinig sa harapan liban sa wikang Hilagang-kanlurang Mekeo sa Papua Nueva Ginea.

Sa wikang Tagalog, pawang mga katinig sa gilagid at likurang gilagid ang mga katinig sa harapan. Ito ang mga tunog na [n t d s ɾ l] sa gilagid (kabilang ang [z] kung isasama pati mga hiram na salita) at [ʃ tʃ dʒ] sa likurang gilagid.

Uri

Pulmonikong katinig

Nasa talahanayan sa baba ang mga pulmonikong katinig sa harapan na may kaakibat na simbolo sa Internasyonal na Ponetikong Alpabeto. Nahahati ito sa mga grupo ayon sa lugar ng artikulasyon. Para sa bawat pares, nasa taas ang di-matunog na anyo habang nasa baba naman ang matunog.

Pangalan	IPA	Halimbawa
		Wika	Salita	Kahulugan	Bigkas
Katinig sa dila-labi
Katinig na pailong sa labi-dila	—
	n̼	Araki	m̈ana	'tawa'	[n̼ana]
Katinig na pasara sa labi-dila	t̼	Tangoa	p̈ep̈e	'paruparo'	[t̼et̼e]
	d̼	Vao	?	'pating'	[ⁿ̼d̼aɣo]
Katinig na pasutsot sa labi-dila	θ̼	Big Nambas	?	'hika'	[ˈinɛθ̼]
	ð̼	Tangoa	?	'bato'	[ð̼atu]
Katinig sa ngipin
Katinig na pailong sa ngipin	n̪̊	Iaai	hnââ	'maliit'	[n̪̊ɔɔ]
	n̪	Irlandes	naoi	'siyam'	[n̪ˠɰiː]
Katinig na pasara sa ngipin	t̪	Tseko	toto	'ito'	[ˈt̪ot̪o]
	d̪	Irlandes	dorcha	'madilim'	[ˈd̪ˠɔɾˠəxə]
Matinis na katinig na pasara-sutsot sa ngipin	t̪s̪	Unggaro	cica	'kuting'	[ˈt̻͡s̪it̻͡s̪ɒ]
	d̪z̪	Latbiyano	drudzis	'lagnat'	[ˈd̪rud̻͡z̪is̪]
Di-matinis na katinig na pasara-sutsot sa ngipin	t̪θ	Slavey	eníddhę	'gusto namin'	[ɛ̀nít̪θɛ̃̀]
	d̪ð	Ingles (New York)	they	'sila'	[d̪͡ðeɪ̯]
Matinis na katinig na pasutsot sa ngipin	s̪	Mandarin	三 sān	'tatlo'	[s̪a̋n]
	z̪	Pranses	zèbre	'sebra'	[z̪ɛbʁ]
Di-matinis na katinig na pasutsot sa ngipin	θ	Swahili	thamini	'halaga'	[θɑˈmini]
	ð	Arabo	ذهب dhahab	'ginto'	[ˈðæhæb]
Katinig na pasutsot sa ngipin pagilid	ɬ̪	Noruwego (Trondheim)	sælt	'naibenta'	[s̪aɬ̪t̪]
	—
Katinig na palapit sa ngipin	—
	ð̞	Kagayanën	kalag	'kaluluwa'	[kað̞aɡ]
Katinig na palapit sa ngipin pagilid	—
	l̪	Unggaro	elem	'baterya'	[ˈɛl̪ɛm]
Katinig sa gilagid
Katinig na pailong sa gilagid	n̥	Ingles (RP)	cotton	'bulak'	[ˈkɒˈtn̥̍]
	n	Tagalog	nipis		[nipis]
Katinig na pasara sa gilagid	t	Tagalog	matamis		[mɐtɐˈmis]
	d		dalaga		[dɐˈlaɰɐ]
Matinis na katinig na pasara-sutsot sa gilagid	ts	Ingles (RP)	tea	'tsaa'	[ˈt͡sɪˑi̯]
	dz	Luksemberges	spadséieren	'gumala'	[ʃpɑˈd͡zɜ̝ɪ̯əʀən]
Di-matinis na katinig na pasara-sutsot sa gilagid	tɹ̝̊	Ingles (GA)	tree	'puno'	[t͡ɹ̝̊ʷɪi̯]
	dɹ̝		dream	'panaginip'	[d͡ɹ̝ʷɪi̯m]
Katinig na pasara-sutsot sa gilagid pagilid	tɬ	Islandes	bolli	'tasa'	[ˈpɔt͡ɬɪ]
	dɮ	Xhosa	indlovu	'elepante'	[ind͡ɮ̤ɔːv̤u]
Matinis na katinig na pasutsot sa gilagid	s	Tagalog	lasa		[ˈlasɐ]
	z	Malay	beza	'pagkakaiba'	[bezə]
Di-matinis na katinig na pasutsot sa gilagid	θ̠	Islandes	þú	'ikaw'	[θ̠uː]
	ð̠	Tseko	čtyři	'apat'	[ˈt͡ʃtɪɹ̝ɪ]
Katinig na pasutsot sa gilagid pagilid	ɬ	Gales	tegell	'takure'	[ˈtɛɡɛɬ]
	ɮ	Zulu	ukudla	'kumain'	[úɠùːɮá]
Katinig na palapit sa gilagid	—
	ɹ	Albanes	gjelbër	'luntian'	[ˈɟʑɛlbəɹ]
Katinig na palapit sa gilagid pagilid	l̥	Pranses	peuple	'mamamayan'	[pœpl̥]
	l	Tagalog	luto		[ˈluto]
Belarisadong katinig na palapit sa gilagid pagilid	—
	ɫ	Islandes	sigldi	'naglayag'	[s̺ɪɫ̪t̪ɪ]
Simpleng katinig na pakatal sa gilagid	ɾ̥	Turko	bir	'isa'	[biɾ̝̊]
	ɾ	Tagalog	'biro'		[ˈbiɾɔʔ]
Simpleng katinig na pakatal sa gilagid pagilid	ɺ̥	—
	ɺ	Hapon	心 kokoro	'puso'	[ko̞ko̞ɺo̞]
Matinding katinig na pakatal sa gilagid	r̥	Olandes	ver	'malayo'	[vɛr̥]
	r	Portuges	rato	'daga'	[ratu]
Katinig sa likurang gilagid
Katinig na pailong sa likurang gilagid	n̠̊	Perowes	einki	'wala'	[ˈɔn̠̊t͡ʃɪ]
	n̠	Italyano	angelo	'anghel'	[ˈän̠ʲːd͡ʒelo]
Matinis na katinig na pasara-sutsot sa likurang gilagid	t̠ʃ	Tagalog	tsuper		[t͡ʃʊˈpɛɾ]
	d̠ʒ		diyan		[d͡ʒän]
Di-matinis na katinig na pasara-sutsot sa likurang gilagid	t̠ɹ̠̊˔	—
	d̠ɹ̠˔	—
Matinis na katinig na pasutsot sa likurang gilagid	ʃ	Tagalog	siya		[ʃa]
	ʒ	Eslobako	žena	'babae'	[ʒena]
Di-matinis na katinig na pasutsot sa likurang gilagid	ɹ̠̊˔	Ingles (RP)	crew	'kasamahan'	[kɹ̝̠̊ʊu̯]
	ɹ̠˔	Olandes	meer	'lawa'	[meːɹ̠˔]
Katinig na palapit sa likurang gilagid	—
	ɹ̠	Ingles	car	'kotse'	[ˈkʰɑɹ̠]
Katinig na palapit sa likurang gilagid pagilid	—
	l̠	Igbo	lì	'ibaón'	[l̠ì]
Matinding katinig na pakatal sa likurang gilagid	—
	r̠	—
Katinig sa dilang pulupot
Katinig na pailong sa dilang pulupot	ɳ̊	Iaai	hnrathu	'malamig'	[ɳ̊aθu]
	ɳ	Perowes	ørn	'agila'	[œɻɳ]
Katinig na pasara sa dilang pulupot	ʈ	Habanes	bathang	'bangkay'	[baʈaŋ]
	ɖ	Suweko	nord	'hilaga'	[nuːɖ]
Katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot	tʂ	Espanyol (Tsile)	cuatro	'apat'	[ˈˈkwatʂo]
	dʐ	Hilagang Qiang	vvdhe	'bituin'	[ʁɖ͡ʐə]
Katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot pagilid	tꞎ	Kati	akƛ̣i	'taggutom'	[ʔaˈkʈ͡ꞎi]
	d𝼅	Bhadarwahi	haiḍḷ	'luyang-dilaw'	[haiɖ͡𝼅]
Matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot	ʂ	Ukranyo	шахи šahy	'ahedres'	[ˈʂɑxɪ]
	ʐ	Polako	żona	'asawang babae'	[ˈʐ̻ɔn̪ä]
Di-matinis na katinig na pasutsot sa dilang pulupot	ɻ̊˔	Ormuri	suř	'pula'	[suɻ̝̊]
	ɻ˔	Ingles (Timog Aprika)	red	'pula'	[ɻ˔ed]
Katinig na pasutsot sa dilang pulupot pagilid	ꞎ	Toda	?	'lambak'	[paɭ̊ ]
	𝼅	Ao	liru	'kumpas'	[li𝼅u]
Katinig na palapit sa dilang pulupot	—
	ɻ	Perowes	hoyrdi	'narinig'	[hɔiɻʈɛ]
Katinig na palapit sa dilang pulupot pagilid	ɭ̊	—
	ɭ	Perowes	árla	'maaga'	[ɔɻɭa]
Simpleng katinig na pakatal sa dilang pulupot	ɽ̊	Suweko	mjölk	'gatas'	[mi̯ɔɽ̊k]
	ɽ	Hausa	bara	'katulong'	[bəɽä]
Simpleng katinig na pakatal sa dilang pulupot pagilid	𝼈̊	—
	𝼈	Suweko	blad	'dahon'	['b𝼈ɑː(d)]
Matinding katinig na pakatal sa dilang pulupot	ɽ̊r̥	Gaeliko	àraid	'sigurado'	[ˈaːɽ̊͜r̊ˠhætʲ]
	ɽr	Olandes	riem	'sinturon'	[ɽrim]

Di-pulmonikong katinig

Pangalan	IPA	Halimbawa
		Wika	Salita	Kahulugan	Bigkas
Katinig sa ngipin
Palabas na katinig na pasara-sutsot sa ngipin	t̪θʼ	Deg Xinag	tthʼok	'putahe'	[t̪͡θʼok]
Palabas na katinig na pasutsot sa ngipin	θʼ	Yap	th'abii	'pinaka'	[θʼabiː]
Tenuis na katinig na pitik sa ngipin	kǀ	Hadza	cinambo	'tutubi'	[k͜ǀinambo]
	qǀ
Matunog na katinig na pitik sa ngipin	ɡǀ	Yeyi	kugǀawa	'magputol ng damo'	[kuɡ͜ǀawa]
	ɢǀ
Pailong na katinig na pitik sa ngipin	ŋǀ	Khoekhoe	ǀnam	'magmahal'	[ᵑǀȁm̀]
	ɴǀ
Katinig sa gilagid
Matunog na paloob na katinig sa gilagid	ɗ	Mono	ku‘da	'utang'	[kūɗā]
Di-matunog na paloob na katinig sa gilagid	ɗ̥	Mam	tʼutʼan	'tapusin'	[ɗ̥ɯɗ̥aŋ]
Palabas na katinig na pasara sa gilagid	tʼ	Navajo	yáʼátʼééh	'kamusta'	[jáʔátʼɛ́ːh]
Palabas na katinig na pasara-sutsot sa gilagid	tsʼ	Hausa	tsoro	'takot'	[t͡sʼoro]
Palabas na katinig na pasara-sutsot sa gilagid pagilid	tɬʼ	Tlingit	tlʼeex	'basura'	[t͡ɬʼix]
Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid	sʼ	Hausa	tsutsa	'bulate'	[sʼusʼa]
Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid pagilid	ɬʼ	Tlingit	lʼook	'isda'	[ɬʼuːk]
Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid pagilid	ɬʼ	Tlingit	lʼook	'isda'	[ɬʼuːk]
Tenuis na katinig na pitik sa gilagid	kǃ	Xhosa	iqanda	'itlog'	[iq͜ǃanda]
	qǃ
Tenuis na katinig na pitik sa gilagid pagilid	kǁ	Hadza	exekeke	'makinig'	[ʔek͜ǁekeke]
	qǁ
Matunog na katinig na pitik sa gilagid	gǃ	Yeyi	kagǃawa	'kalabasa'	[kaɡ͜ǃawa]
	ɢǃ
Matunog na katinig na pitik sa gilagid pagilid	gǃ		mugǁawa	'palaso'	[muɡ͜ǁawa]
	ɢǃ
Pailong na katinig na pitik sa gilagid	ŋǃ	!Kung	nǃan	'sa loob'	[ŋ͜ǃáŋ]
	ɴǃ	Zulu	inqola	'karwahe'	[iɴ͜ǃɔ́ːla]
Pailong na katinig na pitik sa gilagid	ŋǁ	Hadza	konxa	'magpares'	[koŋ͜ǁa]
	ɴǁ	Zulu	inxeba	'sugat'	[iɴ͜ǁɛ́ːɓa]
Katinig sa likurang gilagid
Palabas na katinig na pasara-sutsot sa likurang gilagid	t̠ʃʼ	Quechua	ch'umpi	'kayumanggi'	[t͡ʃʼʊmpɪ]
Palabas na katinig na pasutsot sa likurang gilagid	ʃʼ	Gullah	shew	'mag-ahit'	[ʃʼɛw]
Katinig sa dilang pulupot
Matunog na paloob na katinig sa dilang pulupot	ᶑ	Ngadha	haadha	'nanay'	[hɑːᶑ̥ɐ]
Di-matunog na paloob na katinig sa dilang pulupot	ᶑ̊	Oromo	modhe	'mabuti'	[ˈmoᶑe]
Palabas na katinig na pasara sa dilang pulupot	ʈʼ	Yokuts	ṭʼa∙yʼ	'ilalim ng balahibo' (ng ibon)	[ʈʼaːjˀ]
Palabas na katinig na pasara-sutsot sa dilang pulupot	tʂʼ	Adyghe	чӏыфэ çʼıfə	'utang'	[ʈ͡ʂʼəfa]
Palabas na katinig na pasutsot sa dilang pulupot	ʂʼ	Keres	sr'aatsi	'napilas'	[ʂʼɑːtsi]
Tenuis na katinig na pitik sa dilang pulupot	k𝼊	—
	q𝼊
Matunog na katinig na pitik sa dilang pulupot	ɡ𝼊	Gitnang !Kung	g‼ú	'tubig'	[ɡ͡‼ú]
	ɢ𝼊
Pailong na katinig na pitik sa dilang pulupot	ŋ𝼊	Damin	rnǃrn!u	'tubig-tabang'	[𝼊̃\𝼊̃u]
	ɴ𝼊

Tingnan din

• Harapang patinig

• Katinig sa likuran