Pambansang Demokrasya (Pilipinas)

Mga pinuno ng koalisyong Makabayan sa protestang kontra-korapsyon noong 21 Setyembre 2025.

Ang pambansang demokrasya ay isang pampolitikang ideolohiya at kilusan sa Pilipinas na naglalayong tumatag ng demokrasyang bayan sa bansa sa gabay ng talibang partido komunista. Pinapalagay nito na ang bansa ay isang malakolonyal at malapyudal na lipunan na nakaugat ng tatlong batayang suliranin: imperyalismo, pyudalismo, at burukrata kapitalismo. Samakatuwid, itinataguyod ng mga nasyonal-demokrata ang pambansang industriyalisasyon, tunay na repormang panlupa, at pagbuo ng isang makabayan, siyentipiko, at makamasang sistema.

Lumitaw ito sa panahon ng Unang Dakilang Kilusang Pagwawasto, kung saan sistematiko itong inilahad ni Jose Maria Sison sa Lipunan at Rebolusyong Pilipino upang maging gabay na balangkas sa muling pagtatayo ng Partido Komunista ng Pilipinas noong 1968. Sa panahon ng diktadura ni Ferdinand Marcos sa Batas Militar, gumanap ang mga pambansa-demokratikong organisasyon ng malaking papel sa pagtutol sa rehimen.

Nananatiling mahalaga ngunit kontrobersyal ang posisyon nito sa larangang politika. Para sa mga tagasuporta nito, kinakatawan nito ang isa sa pinakamatagal at pinakamalawak na tradisyon ng militante at makabansang paglaban sa dayuhang pangingibabaw at lokal na pagsasamantala. Gayunpaman, pinupuna ito ng mga kritiko na ang pagsusuri nito sa lipunang Pilipino ay hindi na angkop sa kasalukuyang kalagayan ng bansa at malapit na kaugnay ng armadong insurhensiya ng Bagong Hukbong Bayan.

Kasaysayan

Ang paglakas ng Kilusang Pambansa-Demokratiko ay nagmula sa pakikibaka laban sa dating pangulong Ferdinand Marcos noong huling bahagi ng dekada 1960 at unang bahagi ng dekada 1970, ngunit sa kabuuan, ito ay pagpapatuloy ng pakikibaka ng Rebolusyong Pilipino na pinamunuan ng Katipunan noong 1896. Bilang resulta ng napapanatiling pang-aabusong sa larangan ng ekonomya, pulitika at militar sa panahon ng diktadurang Marcos, may mga ilang tao tulad ni Jose Maria Sison (sa sagisag-panulat na Amado Guerrero) na nagmungkahi na ang paglikha ng isang rebolusyonaryong kilusang masa na may pambansa-demokratikong katangian ay kinakailangan upang malampasan ang "tatlong pangunahing problema" na sumusuporta sa mapang-aping kalagayan ng lipunang Pilipino noong dekada 1970. Ginamit ni Sison ang mga prinsipyo ng Marxismo-Leninismo-Maoismo para sa pagsusuri ng lipunan at sa pagsusulong ng demokrasyang bayan o pambansang demokrasya:

Sa kasalukuyang kongkretong kundisyon na malakolonyal at malapyudal ang lipunang Pilipino, kailangang ilunsad ng Partido Komunista ang bagong tipo ng pambansa-demokratikong rebolusyon, ang demokratikong rebolusyong bayan. Kahit proletaryo ang liderato ng rebolusyong Pilipino, hindi pa ito proletaryong rebolusyong sosyalista. Huwag nating ipagkamali ang pambansa-demokratikong yugto sa sosyalistang yugto ng rebolusyong Pilipino. Kapag nakumpleto na ang pambansa-demokratikong yugto, saka lamang mailulunsad ng rebolusyonaryong lideratong proletaryo ang rebolusyong sosyalista bilang yugto papunta sa komunismo.

— Amado Guerrero, Lipunan at Rebolusyong Pilipino, Ikatlong Kabanata, Ang Demokratikong Rebolusyong Bayan

Nang ang batas militar ay napawi noong 1981 at si Corazon Aquino ay nahalal na pangulo noong 1986 pagkatapos ng People Power Revolution, ang katiwalian at pang-aabuso sa kapangyarihan ng gubyerno ay nananatiling malawak sa sistemang pampulitika ng Pilipinas, na ayon sa KPD ay naipakita ng masaker sa Mendiola, ng mga programang kontra-insureksyon laban sa mga armadong grupong Moro Islamic Liberation Front at Bagong Hukbong Bayan, ng pagkalugi at pagnanakaw sa termino nina Joseph Estrada at Gloria Macapagal Arroyo, at ng masaker sa Hacienda Luisita noong 2004. Ayon sa "pagsusuring pambansa-demokratiko" na isinalin ni Sison at iba pa sa mula 1970 hanggang sa ngayon, ang pagpapatuloy ng mga paglabag sa karapatang pantao sa Pilipinas sa kamay ng mga upisyal ng gubyerno at iba pang mga kawalang-katarungang panlipunan, pang-ekonomiya, at pampulitika ay nagbibigay-diin sa pangangailangan ng pagpapalaya sa bayan sa mga pwersang imperyalista - na pinagugunahan ng United States, dahil sa pagiging dating kolonya ng huli.

Mga kasaping organisasyon

Ang Bagong Alyansang Makabayan (BAYAN), Alliance of Concerned Teachers, Anakpawis, Bayan Muna, GABRIELA, at Kabataan Partylist ay ilan sa mga kabilang sa maraming mga samahan na bumubuo at umaapik sa kilusan. Naglalayon ang kilusan na isulong ang pambansang kalayaan mula sa imperyalismo at demokrasya sa Pilipinas. Ang kilusang pambansa-demokratiko sa Pilipinas ay nakaugnay sa isang mas malawak na pandaigdigang alyansa: ang International League of People's Struggle (ILPS), kung saan nagsilbi si Sison bilang dating tagapangulo nito.

Kabilang sa kilusan ay ang:

• Alliance of Concerned Scientists, Technologists, Engineers and People (STEP)
• Alliance of Concerned Teachers (ACT)
• AMIHAN (National Federation of Peasant Women)
• Alay Sining
• Anakbayan
• Anakbayan-USA
• Anakbayan-Canada
• Anakpawis
• Babae-GABRIELA Babae-SF
• Bagong Alyansang Makabayan (BAYAN)
• Bayan Muna
• BAYAN-USA
• College Editors Guild of the Philippines
• Committee for Human Rights in the Philippines
• Ecumenical Movement for Justice and Peace
• Gabriela Women's Party (GABRIELA)
• Health Alliance for Democracy (HEAD)
• Kabataan Partylist
• KARAPATAN: Alliance for the Advancement of People's Rights
• Kalipunan ng mga Katutubong Mamamayan ng Pilipinas (KAMP) (National Alliance of Indigenous Peoples Organizations in the Philippines)
• Kalipunan ng Damayang Mahihirap (KADAMAY) (Militant Center of the Filipino Urban Poor)
• Katribu Partylist (Progressive Indigenous Peoples' Party of the Philippines)
• Kilusan ng Manggagawang Kababaihan (Pilipina Women Workers' Movement)
• Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) (Peasant Movement of the Philippines)
• Kilusang Mayo Uno (KMU) (May First Movement)
• Kusog sa Katawhang Lumad sa Mindanao (KALUMARAN) (Mindanao Alliance of Indigenous Peoples)
• Liga ng mga Pilipinong Mag-aaral (LPS/LFS)
• Makabayang Koalisyon ng Mamamayan (Patriotic Coalition of Citizens)
• MIGRANTE (Alliance of Filipino Migrants Organizations)
• Pambansa-Demokratikong Prente ng Pilipinas (NDFP/PDPP)
• Pambansang Lakas ng Kilusang Mamamalakaya ng Pilipinas (PAMALAKAYA) (National Federation of Fisherfolk Organizations)
• Panday Sining
• Promotion of Church People's Response (PCPR)
• Samahan ng Malayang Kababaihang Nagkakaisa (SAMAKANA) (Association of United and Free Women)
• Student Christian Movement (Philippines)