Pumunta sa nilalaman

Kipot ng Hormuz

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Kipot ng Hormuz
Larawan mula sa satelayt
LokasyonGolpong Persiko–Golpo ng Oman
Mga koordinado26°36′N 56°30′E / 26.6°N 56.5°E / 26.6; 56.5
UriKipot
Mga bansang beysinIran, Oman, Emiratos Arabes Unidos
Mga islaPulo ng Hormuz
Pulo ng Qeshm
Mga pamayanan

Ang Kipot ng Hormuz ( /hɔrˈmuːz/)[a] ay isang kipot sa pagitan ng Golpong Persiko at Golpo ng Oman. Sa hilagang baybayin ay matatagpuan ang Iran, at sa timog na baybayin naman ay matatagpuan ang Tangway ng Musandam, na pinagsasaluhan ng Emiratos Arabes Unidos at ng Gobernasyong Musandam, na isang eksklabo ng Oman. Ang kipot ay may habang humigit-kumulang 104 milya (90 nmi; 167 km) at may lapad na nag-iiba mula humigit-kumulang 60 mi (52 nmi; 97 km) hanggang 24 mi (21 nmi; 39 km).[1][2]

Ito ang tanging daanan ng dagat mula sa Golpong Persiko patungo sa bukas na karagatan at isa sa pinakamahalagang estratehikong kipot sa mundo.[3] Sa panahon ng 2023–2025, 20% ng likidong natural na gas ng mundo at 25% ng kalakalan ng langis sa pamamagitan ng dagat ang dumaraan sa kipot taun-taon. Ito ay isang pangunahing pinagmumulan ng mga produktong petrolyo para sa Europa at Asya at inilarawan bilang “kritikal” para sa seguridad ng enerhiya ng Europa.[4] Ito rin ang tanging rutang pandagat para sa ilang bansa sa Golpo, kabilang ang Qatar, Kuwait, at Bahrain, at ang anumang pagkagambala sa kipot ay maaaring magdulot ng matinding kakulangan sa suplay.[5]

Hindi kailanman isinara ang kipot sa mahabang panahon noong mga labanan sa Gitnang Silangan (hindi tulad ng mga Kipot ng Tiran at Bab el-Mandeb),[6] bagaman paminsan-minsan ay nagbanta ang Iran na isara ito,[7][8][9] at nagsagawa na ng mga paghahanda upang lagyan ito ng mga minang pandagat.[10] Gayunpaman, ang kipot ay naging sentro ng pansin ng internasyonal na komunidad sa panahon ng Digmaan sa Iran noong 2026, na humantong sa krisis sa Kipot ng Hormuz.[11]

Talababa

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ Persia: تنگهٔ هرمز, romanisado: Tange-ye Hormoz listenⓘ, Arabe: مَضيق هُرمُز, romanisado: Maḍīq Hurmuz

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ Jon M. Van Dyke (2 Oktubre 2008). "Transit Passage Through International Straits" (PDF). The Future of Ocean Regime-Building [Ang Kinabukasan ng Pagbuo ng Rehimen sa Karagatan] (sa wikang Ingles). University of Hawaii. p. 216. doi:10.1163/ej.9789004172678.i-786.50. ISBN 9789004172678. Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong 7 Agosto 2020. Nakuha noong 6 Hulyo 2019.
  2. ↑ "The Strait of Hormuz is the world's most important oil transit chokepoint" [Ang Kipot ng Hormuz ang pinakamahalagang kiputang pantransportasyon ng langis sa mundo] (sa wikang Ingles). U.S. Energy Information Administration. 4 Enero 2012. Inarkibo mula sa orihinal noong 11 Setyembre 2018. Nakuha noong 11 Setyembre 2018.
  3. ↑ Viktor Katona. "How Iran Plans To Bypass The World's Main Oil Chokepoint" [Paano Planong Lampasan ng Iran ang Pinakamahalagang Kiputang Pang-langis sa Mundo] (sa wikang Ingles). Oilprice.com. Inarkibo mula sa orihinal noong 11 Setyembre 2018. Nakuha noong 11 Setyembre 2018.
  4. ↑ "Why is the Strait of Hormuz critical to Europe?" [Bakit kritikal sa Europa ang Kipot ng Hormuz?]. euronews (sa wikang Ingles). 2026-03-16. Nakuha noong 2026-03-18.
  5. ↑ Surucu-Balci, Ebru; Balci, Gokcay (2026-03-04). "Strait of Hormuz: Gulf states' food security is at immediate risk but wider shortages could push up consumer prices globally" [Kipot ng Hormuz: Ang seguridad ng pagkain ng mga estado sa Gulpo ay nasa agarang panganib ngunit ang mas malawak na kakulangan ay maaaring magtulak sa mga presyo ng mga mamimili sa buong mundo]. The Conversation (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-03-18.
  6. ↑ "Oil Prices Jump, But Middle East Oil Keeps Flowing Uninterrupted" [Tumaas ang Presyo ng Langis, Ngunit Patuloy ang Pag-agos ng Langis sa Gitnang Silangan]. OilPrice.com (sa wikang Ingles). 17 Hunyo 2025. ang makitid na daanan ay hindi kailanman naharang sa anumang nakaraang tunggalian sa Gitnang Silangan. (Isinalin mula sa Ingles)
  7. ↑ Altman, Howard (14 Hunyo 2025). "Could Iran Carry Out Its Threat To Shut Down The Strait Of Hormuz?" [Kaya bang Isakatuparan ng Iran ang Banta Nitong Isara ang Kipot ng Hormuz?]. The War Zone (sa wikang Ingles). Nakuha noong 15 Hunyo 2025.
  8. ↑ "Oil settles up 7% as Israel, Iran trade air strikes" [Presyo ng langis tumaas ng 7% kasunod ng palitan ng air strike ng Israel at Iran]. Arab News (sa wikang Ingles). 14 Hunyo 2025. Nakuha noong 15 Hunyo 2025.
  9. ↑ "Iran Releases Tanker It Seized From the Strait of Hormuz" [Pinalaya ng Iran ang Tanker na Nasamsam Mula sa Kipot of Hormuz] (sa wikang Ingles). 2025-11-19. Nakuha noong 2025-11-28.
  10. ↑ Slattery, Gram; Stewart, Phil; Slattery, Gram; Stewart, Phil (1 Hulyo 2025). "Exclusive: Iran made preparations to mine the Strait of Hormuz, US sources say" [Eksklusibo: Naghanda ang Iran para lagyan ng mga mina ang Kipot ng Hormuz, ayon sa mga sanggunian ng US]. Reuters (sa wikang Ingles). Nakuha noong 3 Hulyo 2025.
  11. ↑ Sinha, Aditya (25 Pebrero 2026). "Why Hormuz, not Fordow, is the real centre of gravity in the Iran crisis" [Bakit ang Hormuz, hindi ang Fordow, ang tunay na sentro ng grabidad sa krisis sa Iran]. First Post (sa wikang Ingles). Nakuha noong 18 Marso 2026.{{cite web}}: CS1 maint: url-status (link)
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kipot_ng_Hormuz&oldid=2199593"