Lons-le-Saunier
Lons-le-Saunier Lon-Tsânier | ||
|---|---|---|
Bayan, prepektura | ||
 Place de la Liberté, na may Tore ng Orasan at Teatro ng Lons-le-Saunier. | ||
| ||
  Lons-le-Saunier Lokasyon ng Lons-le-Saunier | ||
| Mga koordinado: 46°40′31″N 5°33′16″E / 46.6753°N 5.5544°E | ||
| Bansa |  France | |
| Rehiyon | Bourgogne-Franche-Comté | |
| Departamento | Jura | |
| Arrondissement | Lons-le-Saunier | |
| Pamahalaan | ||
| • Alkalde (2026-2032) | Cyrille Brero[1] | |
| Lawak | ||
| • Kabuuan | 7.68 km2 (2.97 milya kuwadrado) | |
| Taas | 255 m (837 tal) | |
| Pinakamataas na pook | 415 m (1,362 tal) | |
| Pinakamababang pook | 243 m (797 tal) | |
| Populasyon (2023) | ||
| • Kabuuan | 16,618 | |
| • Kapal | 2,200/km2 (5,600/milya kuwadrado) | |
| Tawag sa tagalugar | Lédoniens | |
| INSEE/Postal code | 39300/39000 | |
| Websayt | http://www.lonslesaunier.fr/ | |
Ang Lons-le-Saunier (Bigkas sa Pranses: [lɔ̃s lə sonje] ⓘ; Arpitano: Lon-Tsânier) ay ang kabisera ng departamento ng Jura, sa rehiyong pangkultura at pangkasaysayan ng Franche-Comté at rehiyong administratibo ng Bourgogne-Franche-Comté. Ang lungsod ay matatagpuan sa taas na 255 metro.
Ang pangalan ng Lons-le-Saunier ay dahil sa mga pagawaan ng asin nito, na unang ginamit ng mga Romano, na nagdala ng kayamanan sa mga pamilya sa Bourgogne, Vienne, at Chalon mula noong Gitnang Panahon, pati na rin sa maraming mga abbey at kumbento.
Mayroon itong 17,320 na naninirahan noong 2018, sa loob ng mas malaking metropolitan area na 26,700. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Lédoniens (lalaki) at Lédoniennes (babae).
Heograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang lungsod ay nasa puso ng rehiyon ng Revermont, sa paanan ng unang talampas ng Kabundukan ng Jura sa silangan at timog, habang ang kapatagan ng Bresse ay umaabot sa kanluran at ang mga ubasan sa hilaga. Ang lungsod ay matatagpuan sa halos magkaparehong distansya (60 hanggang 80 kilometro kung tutuusin) mula sa Besançon, Chalon-sur-Saône, Dijon, Bourg-en-Bresse, at Ginebra, na tumatawid sa hanay ng kabundukan.
Ang Lons-le-Saunier ay ang pangatlong pinakamaliit na prepektura ng departamento sa France ayon sa lawak, kasunod ng Basse-Terre at Bobigny.
Ang teritoryo ng komyun ay nasa hangganan ng siyam na komyun: Ang mga nasa hangganang komyun ay ang Chille, Courbouzon, Macornay, Montaigu, Montmorot, Pannessières, Perrigny at Villeneuve-sous-Pymont.
Pangalan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong Laons noong 1233,[2] dou Poys de Lons noong 1290,[3] Pois de Laon noong 1295,[3] dou Pois de Laon lou Sanier noong 1310-11,[3] Lons le Sanier noong 1315, at de Ledone Salnerii noong 1397 (anyong Latin).[2]
Ang Lons ay isang hindi kilalang uri ng toponimiko dahil sa kawalan ng mga anyong nagmula pa noong Maagang Gitnang Panahon; malamang na nagmula ito sa Galiko. Ang mga anyong Laon, bagama't medyo bago, ay nagmumungkahi ng posibleng parallel na ebolusyon sa Laon, katulad ng Lugdunum, isang kilalang-kilala at napakaraming uri ng toponimiko ng Keltiko (kahit sa Inglatera) na binubuo nina Lug "diyos na Lug" + -dunon (na may Latin na dulong -um) "kuta" o "kuta, pinatibay na bakuran, bundok."[4] Gayunpaman, kung makakahanap nga tayo ng bakas (-on) ng lumang Galiko apelatib na dunum, ang unang elemento ay maaaring kumatawan sa personal na pangalang Galiko na Litu, Litus, na nagpapahiwatig ng ebolusyong ponetiko na *Litódunu(m) > *Litodónu(m) > *Lioónu(m).
Ang karagdagang pantukoy na le Sanier o le Saunier ay lumitaw noong huling bahagi ng Gitnang Panahon. Sa kabaligtaran, ang karaniwang pangngalang saunier ay pinatutunayan nang mas maaga sa Pranses sa Histoire des Anglais ni Geffrei Gaimar, sa anyong salnier noong bandang 1140, na nangangahulugang "isang nagbebenta at namamahagi ng asin," at pagkatapos ay sa isang koleksyon ng mga dokumento noong ika-12 at ika-13 siglo, ang Ban sur le sel, sa anyong saulnier':, na nangangahulugang "isang gumagawa ng asin." Ang medyebal na Latin ay may anyong salinarius': (nagmula sa salinae, mga gawaan ng asin), na pinatunayan noong 1086, na nangangahulugang "tagagawa ng asin."[5] Hindi alam kung kaninong tao ang tinutukoy ng pantukoy na ito, maliban kung ang le Saunier ay tumutukoy sa produksyon ng asin ng lokalidad sa kabuuan, na binigyang-katauhan.
Kasaysayan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang mga bukal na may tubig-alat ng Lons-le-Saunier ay ginagamit na simula pa noong Neolitiko.[6] Noong ika-19 na siglo, itinatag ang mga paliguan na may init, kung saan napreserba ang napakalaking Thermes Lédonia. Noong ika-19 na siglo, may mga pandayan ng tanso at bakal, at kalakalan ng mga kabayo, baka, butil, keso, atbp.[7]
Ekonomiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Lons-le-Saunier ay tahanan ng Chambre de commerce et d'industrie du Jura, na, kasama ang Keolis (isang subsidiary ng SNCF), ang namamahala sa Paliparan ng Dole-Jura.
Sa kasalukuyan, ang ekonomiya ng Jura ay nagbago nang malaki, na nakasentro sa dalawang pangunahing sentro: Dole at Lons-le-Saunier.
Nakikinabang ang Lons-le-Saunier dahil sa kalapitan nito sa Switzerland at matatagpuan sa pasukan patungo sa mga sikat na lugar ng turista tulad ng Parc naturel régional du Haut-Jura. Bukod pa rito, ang estratehikong lokasyon ng Lons-le-Saunier sa sangandaan ng kapatagan ng Jura at ng mga unang talampas ay nagbigay dito ng mahalagang papel bilang isang sentro ng komersyo.
Klima
[baguhin | baguhin ang wikitext]| Datos ng klima para sa Lons-le-Saunier (1991–2020 normals, extremes 1974–present) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Buwan | Ene | Peb | Mar | Abr | May | Hun | Hul | Ago | Set | Okt | Nob | Dis | Taon |
| Sukdulang taas °S (°P) | 17.2 (63) |
20.8 (69.4) |
23.8 (74.8) |
28.3 (82.9) |
32.4 (90.3) |
36.6 (97.9) |
39.4 (102.9) |
39.8 (103.6) |
33.7 (92.7) |
29.0 (84.2) |
22.4 (72.3) |
19.9 (67.8) |
39.8 (103.6) |
| Katamtamang taas °S (°P) | 6.0 (42.8) |
7.6 (45.7) |
12.4 (54.3) |
16.1 (61) |
20.0 (68) |
23.8 (74.8) |
25.9 (78.6) |
25.8 (78.4) |
21.3 (70.3) |
16.2 (61.2) |
10.1 (50.2) |
6.6 (43.9) |
16.0 (60.8) |
| Arawang tamtaman °S (°P) | 3.3 (37.9) |
4.2 (39.6) |
8.1 (46.6) |
11.3 (52.3) |
15.1 (59.2) |
18.7 (65.7) |
20.7 (69.3) |
20.5 (68.9) |
16.5 (61.7) |
12.5 (54.5) |
7.1 (44.8) |
3.9 (39) |
11.8 (53.2) |
| Katamtamang baba °S (°P) | 0.6 (33.1) |
0.8 (33.4) |
3.8 (38.8) |
6.4 (43.5) |
10.1 (50.2) |
13.6 (56.5) |
15.5 (59.9) |
15.3 (59.5) |
11.8 (53.2) |
8.8 (47.8) |
4.1 (39.4) |
1.3 (34.3) |
7.7 (45.9) |
| Sukdulang baba °S (°P) | −19.6 (−3.3) |
−15.8 (3.6) |
−12.2 (10) |
−3.8 (25.2) |
−0.2 (31.6) |
1.7 (35.1) |
6.6 (43.9) |
4.8 (40.6) |
0.4 (32.7) |
−4.2 (24.4) |
−9.2 (15.4) |
−15.0 (5) |
−19.6 (−3.3) |
| Katamtamang presipitasyon mm (pulgada) | 83.0 (3.268) |
76.6 (3.016) |
79.7 (3.138) |
91.5 (3.602) |
113.0 (4.449) |
88.8 (3.496) |
95.4 (3.756) |
95.3 (3.752) |
95.0 (3.74) |
112.4 (4.425) |
117.2 (4.614) |
99.5 (3.917) |
1,147.4 (45.173) |
| Araw ng katamtamang presipitasyon (≥ 1.0 mm) | 12.2 | 11.1 | 10.9 | 10.8 | 12.6 | 9.7 | 9.5 | 9.8 | 9.1 | 12.0 | 12.2 | 13.5 | 133.4 |
| Sanggunian: Meteociel[8] | |||||||||||||
Eskudo de armas
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Nahahati: Unang hati, I gules isang liko o at II o isang sungay ng pangangaso na kulay asul, may bibig, may ferrulated at nakatali gules, pangalawa ay kulay pilak na kapatagan.[9]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Répertoire national des élus: les maires". data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises (sa wikang Pranses). 9 August 2021.
- 1 2 Ernest Nègre, Toponymie générale de la France, Droz, Genève, 1990, t. 1, p.171, n° 2706 sur books.google.fr.
- 1 2 3 PRINET (Max), « Industrie du sel en Franche-Comté avant la conquête française » (suite) in Mémoires de la société d'Émulation du Doubs, année 1897 (1898), t. 2, p. 105, n.2.
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise (approche linguistique du vieux celtique continental), éditions Errance, Paris, 2003, p. 163 ISBN 2-87772-237-6, p. 154-155.
- ↑ Site du cnrtl : étymologie de "saunier".
- ↑ Schülé, Christian (2017). "Histoire de sel entre Jura et Alpes — Salzgeschichten zwischen Jura und Alpen" (PDF) (sa wikang Pranses at Aleman). p. 17.
- ↑ Ross, J.M. (editor) (1878). "Globe Encyclopaedia of Universal Information", Vol. IV, Edinburgh-Scotland, Thomas C. Jack, Grange Publishing Works
- ↑ "Normales et records pour Lons-le-Saunier (39)". Meteociel. Nakuha noong 21 November 2024.
- ↑ Eskudo de armas ng Lons-le-Saunier