Pumunta sa nilalaman

Lumilikhang AI

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Ang lumilikha o generative na artipisyal na katalinuhan (GenAI) ay isang sublarangan ng artipisyal na katalinuhan (artificial intelligence o AI) na gumagamit ng mga lumilikhang modelo upang makabuo ng teksto, mga imahen, mga video, tugtugin, koda sa computer o iba pang anyo ng digital na datos.[1] Natututunan ng mga modelong ito ang mga pinagbabatayang padron at estruktura ng kanilang datos sa pagsasanay, at ginagamit ang mga ito upang makabuo ng mga bagong datos[2] bilang tugon sa input, na kadalasang nasa anyo ng mga natural na prompt ng wika.[3][4]

Ang paglaganap ng mga kagamitang lumilikhang AI ay tumaas nang malaki simula nang umusbong ang AI noong dekada 2020, na karaniwang pinaniniwalaang nagsimula noong Nobyembre 2022 kasabay ng paglabas ng ChatGPT. Ang pag-usbong na ito ay naging posible dahil sa mga pagpapabuti sa malalalim na neural network, partikular na ang malalaking modelo ng wika (LLM), na batay sa arkitektura ng transformer. Kabilang sa mga aplikasyon ng Generative AI ang mga chatbot tulad ng ChatGPT, Claude, Microsoft Copilot, DeepSeek, Doubao, Google Gemini, Grok, Kimi, at Qwen; mga modelong teksto-tungong-imahen tulad ng DALL-E, Firefly, Stable Diffusion, at Midjourney ; at teksto-tungong-video na modelo tulad ng Veo, LTX at Sora.[5][6][7]

Ang mga kompanya sa iba't ibang sektor ay gumamit ng lumilikhang AI, kabilang ang mga nasa software development, pangangalagang pangkalusugan,[8] pananalapi,[9] libangan,[10] benta at marketing,[11] pagsusulat,[12] at disenyo ng produkto.[13]

Ang lumilikhang AI ay ginamit para sa cybercrime, at upang linlangin at manipulahin ang mga tao sa pamamagitan ng mga pekeng balita at deepfake.[14][15] Ang mga modelo ng lumilikhang AI ay sinanay sa mga gawang may karapatang-ari nang walang pahintulot ng mga may-ari ng karapatan.[16] Maraming lumilikhang sistemang AI ang umaasa sa malalaking sentro ng datos, na ang mga epekto sa kapaligiran ay kinabibilangan ng elektronikong basura, pagkonsumo ng sariwang tubig para sa pagpapalamig, at mataas na pagkonsumo ng enerhiya na tinatayang patuloy na lumalaki.[17]

Batas at regulasyon

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Sa Estados Unidos, isang grupo ng mga kumpanya kabilang ang OpenAI, Alphabet, at Meta ang pumirma ng isang boluntaryong kasunduan sa administrasyong Biden noong Hulyo 2023 upang i-watermark ang nilalamang binuo ng AI.[18] Noong Oktubre 2023, inilapat ng Executive Order 14110 ang Defense Production Act upang hilingin sa lahat ng mga kompanya ng US na mag-ulat ng impormasyon sa pederal na pamahalaan kapag nagsasanay ng ilang mga modelo ng AI na may matataas na epekto.[19][20]

Sa European Union (EU), ang Artificial Intelligence Act ay kinabibilangan ng mga kinakailangan upang ibunyag ang mga materyal na may karapatang-ari na ginagamit upang sanayin ang mga generative AI system, at upang lagyan ng label ang anumang output na nabuo ng AI bilang ganito. [21] [22]

Mga alalahaning etika

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang pag-unlad ng lumilikhang AI ay nagdulot ng mga alalahanin mula sa mga pamahalaan, negosyo, at indibidwal, na nagresulta sa mga protesta, mga legal na aksiyon, mga panawagan na ihinto ang mga eksperimento sa AI, at mga aksyon ng maraming pamahalaan. Sa isang briefing noong Hulyo 2023 ng Konsehong Panseguridad ng mga Nagkakaisang Bansa, sinabi ni Kalihim-Panlahat António Guterres na "Ang Lumilikang AI ay may napakalaking potensiyal para sa kabutihan at kasamaan sa malawakang saklaw", na ang AI ay maaaring "magpabilis ng pandaigdigang pag-unlad" at mag-ambag sa pagitan ng $10 at $15 trilyon sa pandaigdigang ekonomiya pagsapit ng 2030, ngunit ang malisyosong paggamit nito ay "maaaring magdulot ng kakila-kilabot na antas ng kamatayan at pagkawasak, laganap na trauma, at malalim na sikolohikal na pinsala sa isang hindi maisip na saklaw".[23] Bukod pa rito, ang lumilikhang AI ay may malaking carbon footprint .[24]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Padron:Generative AIPadron:Large language modelsPadron:Digital artPadron:Artificial intelligence navbox

  1. ↑ Banh, Leonardo; Strobel, Gero (2023). "Generative artificial intelligence". Electronic Markets. 33 (1). doi:10.1007/s12525-023-00680-1. {{cite journal}}: |hdl-access= requires |hdl= ()
  2. ↑ Pasick, Adam (March 27, 2023). "Artificial Intelligence Glossary: Neural Networks and Other Terms Explained". The New York Times (sa wikang Ingles). ISSN 0362-4331. Inarkibo mula sa orihinal noong September 1, 2023. Nakuha noong April 22, 2023.
  3. ↑ Griffith, Erin; Metz, Cade (January 27, 2023). "Anthropic Said to Be Closing In on $300 Million in New A.I. Funding". The New York Times. Inarkibo mula sa orihinal noong December 9, 2023. Nakuha noong March 14, 2023.
  4. ↑ Lanxon, Nate; Bass, Dina; Davalos, Jackie (March 10, 2023). "A Cheat Sheet to AI Buzzwords and Their Meanings". Bloomberg News. Inarkibo mula sa orihinal noong November 17, 2023. Nakuha noong March 14, 2023.
  5. ↑ Roose, Kevin (October 21, 2022). "A Coming-Out Party for Generative A.I., Silicon Valley's New Craze". The New York Times. Inarkibo mula sa orihinal noong February 15, 2023. Nakuha noong March 14, 2023.
  6. ↑ Shahaf, Tal; Shahaf, Tal (2025-10-23). "Lightricks unveils powerful AI video model challenging OpenAI and Google". Ynetglobal (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-12-22.
  7. ↑ Metz, Cade (February 15, 2024). "OpenAI Unveils A.I. That Instantly Generates Eye-Popping Videos". The New York Times (sa wikang Ingles). ISSN 0362-4331. Inarkibo mula sa orihinal noong February 15, 2024. Nakuha noong February 16, 2024.
  8. ↑ Raza, Marium M.; Venkatesh, Kaushik P.; Kvedar, Joseph C. (March 7, 2024). "Generative AI and large language models in health care: pathways to implementation". npj Digital Medicine (sa wikang Ingles). 7 (1): 62. doi:10.1038/s41746-023-00988-4. ISSN 2398-6352. PMC 10920625. PMID 38454007.
  9. ↑ Mogaji, Emmanuel (January 7, 2025). "How generative AI is transforming financial services – and what it means for customers". The Conversation (sa wikang Ingles). Nakuha noong April 10, 2025.
  10. ↑ Bean, Thomas H. Davenport and Randy (June 19, 2023). "The Impact of Generative AI on Hollywood and Entertainment". MIT Sloan Management Review (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong August 6, 2024. Nakuha noong April 10, 2025.
  11. ↑ "Don't fear an AI-induced jobs apocalypse just yet". The Economist. March 6, 2023. Inarkibo mula sa orihinal noong November 17, 2023. Nakuha noong March 14, 2023.
  12. ↑ Coyle, Jake (September 27, 2023). "In Hollywood writers' battle against AI, humans win (for now)". AP News. Associated Press. Inarkibo mula sa orihinal noong April 3, 2024. Nakuha noong January 26, 2024.
  13. ↑ "How Generative AI Can Augment Human Creativity". Harvard Business Review. June 16, 2023. ISSN 0017-8012. Inarkibo mula sa orihinal noong June 20, 2023. Nakuha noong June 20, 2023.
  14. ↑ Taeihagh, Araz (2025-04-04). "Governance of Generative AI". Policy and Society (sa wikang Ingles). 44 (1): 1–22. doi:10.1093/polsoc/puaf001. ISSN 1449-4035.
  15. ↑ Simon, Felix M.; Altay, Sacha; Mercier, Hugo (18 October 2023). "Misinformation reloaded? Fears about the impact of generative AI on misinformation are overblown". Harvard Kennedy School Misinformation Review. doi:10.37016/mr-2020-127.
  16. ↑ "New AI systems collide with copyright law". BBC News. August 1, 2023. Nakuha noong September 28, 2024.
  17. ↑ "AI has an environmental problem. Here's what the world can do about that". www.unep.org (sa wikang Ingles). 2024-09-21. Nakuha noong 2025-08-20.
  18. ↑ Bartz, Diane; Hu, Krystal (July 21, 2023). "OpenAI, Google, others pledge to watermark AI content for safety, White House says". Reuters. Inarkibo mula sa orihinal noong July 27, 2023.
  19. ↑ "FACT SHEET: President Biden Issues Executive Order on Safe, Secure, and Trustworthy Artificial Intelligence". The White House. October 30, 2023. Inarkibo mula sa orihinal noong January 30, 2024. Nakuha noong January 30, 2024.
  20. ↑ Burt, Andrew (October 31, 2023). "3 Obstacles to Regulating Generative AI". Harvard Business Review. ISSN 0017-8012. Inarkibo mula sa orihinal noong February 17, 2024. Nakuha noong February 17, 2024.
  21. ↑ "EU AI Act: first regulation on artificial intelligence". European Parliament (sa wikang Ingles). August 6, 2023. Inarkibo mula sa orihinal noong February 21, 2024. Nakuha noong September 13, 2024.
  22. ↑ Chee, Foo Yun; Mukherjee, Supantha (June 14, 2023). "EU lawmakers vote for tougher AI rules as draft moves to final stage". Reuters (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong July 27, 2023. Nakuha noong July 26, 2023.
  23. ↑ "Secretary-General's remarks to the Security Council on Artificial Intelligence". un.org. July 18, 2023. Inarkibo mula sa orihinal noong July 28, 2023. Nakuha noong July 27, 2023.
  24. ↑ Heikkilä, Melissa (December 5, 2023). "AI's carbon footprint is bigger than you think". MIT Technology Review (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong July 5, 2024. Nakuha noong July 4, 2024.
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lumilikhang_AI&oldid=2229619"