Gapan

Gapan Lungsod ng Gapan
Lungsod
Mapa ng Nueva Ecija na nagpapakita ng lokasyon ng Lungsod ng Gapan.
Gapan Lokasyon sa Pilipinas
Mga koordinado: 15°18′44″N 120°56′56″E
Bansa	Pilipinas
Rehiyon	Gitnang Luzon (Rehiyong III)
Lalawigan	Nueva Ecija
Distrito	Pang-apat na Distrito ng Nueva Ecija
Mga barangay	23 (alamin)
Pagkatatag	1732
Ganap na Lungsod	25 Agosto 2001
Pamahalaan
• Punong Lungsod	Christian Tinio
• Manghalalal	96,721 botante (2025)
Lawak
• Kabuuan	118.00 km2 (45.56 milya kuwadrado)
Populasyon  (Senso ng 2024)
• Kabuuan	129,610
• Kapal	1,100/km2 (2,800/milya kuwadrado)
• Kabahayan	30,186
Ekonomiya
• Kaurian ng kita	ika-3 klase ng kita ng lungsod
• Antas ng kahirapan	13.99 sagisag ng porsiyento% (2023)
• Kita	₱ 1,065 million (2024)
• Aset	₱ 2,971 million (2024)
• Pananagutan	₱ 1,026 million (2024)
• Paggasta	₱ 949.4 million (2024)
Sona ng oras	UTC+8 (PST)
Kodigong Pangsulat	3105
PSGC	034908000
Kodigong pantawag	44
Uri ng klima	Tropikal na monsoon na klima
Mga wika	wikang Kapampangan Tagalog Wikang Iloko
Websayt	cityofgapan.gov.ph

Ang Gapan (pagbigkas: ga•pán) ay isang ika-4 na klase na lungsod sa probinsiya ng Nueva Ecija. Ang Gapan ay pinamagatang "Kabisera ng Sapin sa Paa ng Hilaga" at ito ay isang mahalagang bahagi ng Granaryo ng Kanin ng Pilipinas. Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 129,610 sa may 30,186 na kabahayan. Ito ay may laki na 185.68 km².

Ang lungsod ay nasa katimugang bahagi ng probinsiya. Katabi nito ang Peñaranda at San Leonardo sa hilaga, Gen. Tinio sa silangan, ang bayan ng San Miguel naman sa timog na nasa katabing probinsiya ng Bulacan at sa kanluran naman ang San Isidro.

Heograpiya

Ang Gapan ay matatagpuan sa katimugang bahagi ng lalawigan. Ito ay napapaligiran sa hilaga ng Peñaranda at San Leonardo, sa silangan ng General Tinio, sa timog ng San Miguel sa kalapit na lalawigan ng Bulacan, at sa kanluran ng San Isidro.

Ang Gapan ay 23 kilometro (14 mi) mula sa Cabanatuan, 37 kilometro (23 mi) mula sa Palayan, at 93 kilometro (58 mi) mula sa Maynila.

Mga Barangay

Ang bayan ng Gapan ay nahahati sa 23 mga barangay. Ang bawat barangay ay binubuo ng mga purok, at ang iba ay may mga sityo.

Pangalan ng barangay	Populasyon
Bayanihan	6,629
Bulak	2,776
Kapalangan	6,108
Mahipon	2,821
Malimba	4,170
Mangino	13,618
Marelo	2,138
Pambuan	15,993
Parcutela	1,273
San Lorenzo	6,934
San Nicolas	12,360
San Roque	9,574
San Vicente	9,304
Santa Cruz	3,991
Santo Cristo Norte	6,234
Santo Cristo Sur	4,917
Santo Niño	5,455
Makabaclay (Makabaklay)	2,901
Balante	2,031
Bungo	2,840
Mabunga	878
Maburak	4,086
Putting Tubig	2,579
Kabuuang Populasyon: 129,610

Kasaysayan

Ayon sa mga lumang tala, ang dating tawag sa Gapan ay Ibon. Kung paano ito naging Gapan ay isang interesanteng alamat: Noong mga panahon na ang lugar ay kahuyan pa, ang mga Kastila ay dumating sa isang misyon nang may nakita silang mga taga-roon at gumagapang. Pinahinto sila at dahil hindi alam kung paano magsalita ng lokal na diyalekto ay tinanong sila sa wikang Kastila. Ang mga taga-roon ay walang alam sa wikang Kastila at sa pag-aakalang tinatanong kung ano ang ginagawa nila, sumagot sila sa Tagalog, "Gumagapang gapang kami." Kinuha itong pangalan ng mga Kastila at sa paglipas ng panahon, nawala ang "g" at nanatili ang pangalan na Gapan hanggang ngayon. Ayon sa isa pang alamat, ang pangalan ay nanggaling sa umaakyat at gumagapang na mga halaman na sagana sa lugar.

Ang Gapan ay itinatag ng mga curato at opisyales na mga Kastila, na sa simula pa lang, ay may malawak na kapangyarihan sa mga tao at sa mga gawain nila. Ang kasaysayan ay naglagay Gapan bilang isa sa mga unang bayan ng Pampanga na itinatag noong kalagitnaan ng ika-16 na dantaon. Ang mga unang tala tungkol sa unang misyong Katoliko sa malayong silangan ay nagsasaad na noong 1595, sina Padre Contres Tendilla, Caballo at Salazar ay ang mga responsable sa pagtatanggal ng kakahuyan na kinalaunang naging pueblo. Sa pueblong ito, ang simbahan, presendencia at ang mga kabahayan na gawa sa mga limo at bloke ay itinayo na ngayon ay mga ilang daang taon na ang edad.

Nang dahil sa itinatag ang Gapan noong 1595, ang Gapan ang naging pinakamatandang bayan sa Nueva Ecija at isa sa mga pinakamamatanda sa Pilipinas. Ito ay isang malaking pueblo na ang sakop ay napakalaki, sapat upang isaklaw ang lungsod ng Cabanatuan sa hilaga. Noong 1942, sinakop ng mga Hapon sa Gapan, Nueva Ecija. Noong 1945, ang mga papasok na mga hukbong Pilipino kasama ng mga gerilya ay binawi ang Gapan.

Sa pamamagitan ng Republic Act 9022 at ang ratipikasyon nito sa isang plebisito na isinagawa noong ika-25 ng Agosto 2001 ang bayan ng Gapan ay naging isang bahaging lungsod ng Nueva Ecija. Si Ernesto L. Natividad ang naging unang alkalde ng lungsod ng Gapan.

Ekonomiya

Ang mga pangunahing pinagkukunan ng kita ng lungsod ay ang pagsasaka, paggawa ng tsinelas, palaisdaan, manukan at babuyan at mga establisimentong pangkalakalan (commercial).

Ang lungsod ng Gapan ay may pangako hindi lamang sa mga likas na yamat nito kundi pati sa mga potensiyal nito sa mga agrikulturang industriya at ang mga industriyang tsinelas na nakakatulong na panatilihin ang papel nito sa agrikultural at industriyal na produksiyon. Ang mga pangkalakalan (commercial) at mga kalakalan sa lungsod ay napapabilis pa lalo dahil sa pagdating ng mga bangko at mga bagong negosyo.

Demograpiko

Senso ng populasyon ng
Gapan

Taon	Pop.	±% p.a.
1903	11,278	—
1918	13,617	+1.26%
1939	23,324	+2.60%
1948	25,719	+1.09%
1960	32,514	+1.97%
1970	45,426	+3.40%
1975	50,506	+2.15%
1980	60,014	+3.51%
1990	70,489	+1.62%
1995	77,735	+1.85%
2000	89,199	+2.99%
2007	98,795	+1.42%
2010	101,488	+0.98%
2015	110,303	+1.60%
2020	122,968	+2.31%
2024	129,610	+1.27%
Sanggunian: PSA

Mga Kawing Panlabas

• Opisyal na Websayt ng Lungsod ng Gapan Naka-arkibo 2008-01-31 sa Wayback Machine.
• Pasyalan Nueva Ecija Naka-arkibo 2007-08-23 sa Wayback Machine.
• Pamantayang Heograpiya ng Pilipinas Naka-arkibo 2012-04-13 sa Wayback Machine.