Pumunta sa nilalaman

Mantikilyang-taba

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Kayarian ng isang trigliserido na naglalaman ng asidong miristiko, palmitiko, at oleiko

Ang mantikilyang-taba o taba ng gatas ay ang matabang bahagi ng gatas. Kadalasang ibinibenta ang gatas at krema batay sa dami ng mantikilyang-taba na taglay ng mga ito.

Pangunahing binubuo ang mantikilyang-taba ng trigliserido. Naglalaman ang bawat trigliserido ng tatlong asidong-mataba. Ang mga trigliserido ng mantikilyang-taba ay naglalaman ng mga sumusunod na dami ng asidong-mataba (ayon sa bahagdan ng bigat):[1][2]

Nilalaman ng asidong-mataba sa mantikilyang-taba
Uri ng asidong-mataba Bahagdan
Mas mababang puspos (hanggang C12)
  
 11%
Miristiko, puspos, C14
  
 12%
Palmitiko, puspos, C16
  
 31%
Esteariko, puspos, C18
  
 11%
Palmitoleiko, isahang di-puspos (monounsaturated), C16:1
  
 4%
Oleiko, isahang di-puspos, C18:1
  
 24%
Linoleiko, maraming di-puspos (polyunsaturated), C18:2
  
 3%
Alpa-linoleniko, maraming di-puspos, C18:3
  
 1%
Trans (pangunahing bakseniko, C18:1 trans-11)
  
 3%
itim: Puspos (saturated); abo: Isahang di-puspos (monounsaturated); berde: Maraming di-puspos (polyunsaturated); asul: Trans

Ang mantikilyang-taba ay naglalaman ng humigit-kumulang 3% tabang trans, na katumbas ng bahagyang mas mababa sa 0.5 gramo sa bawat isang kutsarang panukat (US tablespoon). Ang mga tabang trans likas na matatagpuan sa karne at gatas ng mga hayop na umuungos (ruminant). Ang pangunahing uri ng tabang trans na natatagpuan sa gatas ay ang asidong-mataba na bakseniko (vaccenic fatty acid).

Matatagpuan din ang mga tabang trans sa ilang pagkaing gawa sa pabrika, tulad ng mantikang pinaikli (shortenings) na nakukuha sa pamamagitan ng hidrohenasyon ng mga langis-halaman (vegetable oils). Batay sa kinikilalang ebidensiyang pang-agham, itinuturing ng mga awtoridad sa nutrisyon na ang lahat ng uri ng tabang trans ay pare-parehong nakapipinsala sa kalusugan, at inirerekomenda na ang kanilang pagkonsumo ay ibaba sa halos bakas lamang.[3][4][5][6][7]

Gayunman, dalawang pag-aaral sa Canada ang nagpakita na ang asidong bakseniko ay maaaring maging kapaki-pakinabang kung ihahambing sa mantikang-halaman (vegetable shortenings) na naglalaman ng tabang trans, o sa halo ng mantika ng baboy (pork lard) at taba ng balatong (soy fat), dahil nakabababa ito ng kabuuang antas ng LDL at trigliserido sa dugo.[8][9][10][11][12]

Isang pag-aaral naman ng Kagawaran ng Agrikultura ng Estados Unidos ang nagpakita na ang asidong bakseniko ay nagpapataas kapwa ng mga kolesterol na HDL at LDL, samantalang ang mga tabang trans na gawa sa industriya ay nagpapataas lamang ng LDL at walang mabuting epekto sa HDL.

Mga asidong mataba ng gatas, haba, at puwesto sa gliserol (1, 2, 3)
Asidong mataba Haba mol% (pinalapad) 1 2 3
Butiriko C4 12 0 0 100
Kaproiko C6 5 0 7 93
Kaprilico C8 2 25 12 63
Kapriko C10 4 17 27 56
Lauriko C12 4 42 53 5
Miristiko C14 11 29 52 19
Palmitiko C16 24 47 45 8
Heksadesenoiko C16:1 3 36 46 18
Esteariko C18 7 49 45 6
Oleiko C18:1 24 42 26 32
Linoleiko C18:2 3 23 47 31

Pamantayan ng Estados Unidos

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Sa Estados Unidos, may mga pamantayang pederal[13] para sa nilalamang mantikilyang-taba ng mga produktong gatasan (dairy products).[14][15][16][17] Marami ring ibang bansa ang may sariling mga pamantayan para sa pinakamababang antas ng taba sa mga produktong gatasan. Karaniwan, ang mga produktong pangkalakalan ay naglalaman lamang ng pinakamababang pinapayagang dami ng taba, at ang anumang sobrang taba ay inaalis upang gawing krema, na isang mahalagang kalakal.

  • Mga gatas
    • Gatas na walang taba (non-fat milk na tinatawag ding fat-free milk o skim milk) ay naglalaman ng mas mababa sa 0.5% taba
    • Gatas na mababa ang taba (low-fat milk) ay may 1% taba
    • Gatas na binawasan ang taba (reduced-fat milk) ay may 2% taba
    • Buong gatas (whole milk) ay naglalaman ng hindi bababa sa 3.25% taba
  • Mga keso
    • Tuyong namumuong gatas (dry curd) at kesong cottage na walang taba ay naglalaman ng mas mababa sa 0.5% taba
    • Mababang-tabang kesong cottage ay may 0.5–2% taba
    • Kesong cottage ay may hindi bababa sa 4% taba
    • Kesong Suwiso (Swiss cheese) ay may hindi bababa sa 43% taba kaugnay ng kabuuang solido
    • Kesong cheddar ay may hindi bababa sa 50% taba kaugnay ng kabuuang solido
  • Mga panghimagas na pinatigas sa yelo (frozen desserts)
    • Sorbetes na sherbet ay naglalaman ng 1–2% taba
    • Mababang-tabang sorbetes (lowfat ice cream na tinatawag ding ice milk) ay naglalaman ng hindi hihigit sa 2.6% taba
    • Sorbetes ay naglalaman ng hindi bababa sa 10% taba
    • Kremang nagyelo (frozen custard), tulad ng sorbetes, ay may hindi bababa sa 10% taba, subalit kinakailangang maglaman din ng hindi bababa sa 1.4% ng pinatuyong pula ng itlog
  • Mga krema
    • Kalahati at kalahati (half and half) ay naglalaman ng 10.5–18% taba
    • Magaan na krema (light cream) at asim na krema (sour cream) ay may 18–30% taba
    • Magaan na kremang pinalulupong (light whipping cream na madalas tawaging whipping cream lamang) ay may 30–36% taba
    • Mabigat na krema (heavy cream) ay may hindi bababa sa 36% taba
    • Krema ng tagagawa (manufacturer's cream) — hindi nasasaklaw ng pamantayang pederal — ay may 40% taba
    • Mantikilya, kabilang ang pinalupong mantikilya (whipped butter), ay naglalaman ng hindi bababa sa 80% taba

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ National Research Council, 1976, online edition Fat Content and Composition of Animal Products, Printing and Publishing Office, National Academy of Science, Washington, D.C., ISBN 0-309-02440-4; p. 203 (sa Ingles)
  2. ↑ Ang halaga sa banggit ay nagsasabi ng 1–3% sang-ayon sa sanggunian: Jost, Rolf (2007). "Milk and Dairy Products". Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (sa wikang Ingles). doi:10.1002/14356007.a16_589.pub3. ISBN 978-3-527-30673-2.
  3. ↑ EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies (NDA) (2010). "Scientific opinion on dietary reference values for fats". EFSA Journal (sa wikang Ingles). 8 (3): 1461. doi:10.2903/j.efsa.2010.1461.{{cite journal}}: CS1 maint: multiple names: mga may-akda (link)
  4. ↑ UK Scientific Advisory Committee on Nutrition (2007). "Update on trans fatty acids and health, Position Statement" (PDF) (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong 10 December 2010.
  5. ↑ Brouwer IA, Wanders AJ, Katan MB (2010). "Effect of animal and industrial trans fatty acids on HDL and LDL cholesterol levels in humans – a quantitative review". PLOS ONE (sa wikang Ingles). 5 (3) e9434. Bibcode:2010PLoSO...5.9434B. doi:10.1371/journal.pone.0009434. PMC 2830458. PMID 20209147. S2CID 983576.
  6. ↑ "Trans fat". It's your health (sa wikang Ingles). Health Canada. Disyembre 2007. Inarkibo mula sa orihinal noong 20 Abril 2012.
  7. ↑ "EFSA sets European dietary reference values for nutrient intakes" (Pahayag para sa midya) (sa wikang Ingles). European Food Safety Authority. 26 Marso 2010.
  8. ↑ Trans Fats From Ruminant Animals May Be Beneficial – Health News. redOrbit (8 Setyembre 2011). Nakuha noong 22 Enero 2013. (sa Ingles)
  9. ↑ Bassett, C. M. C.; Edel, A. L.; Patenaude, A. F.; McCullough, R. S.; Blackwood, D. P.; Chouinard, P. Y.; Paquin, P.; Lamarche, B.; Pierce, G. N. (Enero 2010). "Dietary Vaccenic Acid Has Antiatherogenic Effects in LDLr-/- Mice". The Journal of Nutrition (sa wikang Ingles). 140 (1): 18–24. doi:10.3945/jn.109.105163. PMID 19923390.
  10. ↑ Wang, Flora & Proctor, Spencer (2 Abril 2008). "Natural trans fats have health benefits, University of Alberta study shows" (Pahayag para sa midya) (sa wikang Ingles). University of Alberta. Inarkibo mula sa orihinal noong 17 Disyembre 2011. Nakuha noong 23 Agosto 2019.
  11. ↑ Wang Y, Jacome-Sosa MM, Vine DF, Proctor SD (20 Mayo 2010). "Beneficial effects of vaccenic acid on postprandial lipid metabolism and dyslipidemia: Impact of natural trans-fats to improve CVD risk". Lipid Technology (sa wikang Ingles). 22 (5): 103–106. doi:10.1002/lite.201000016.
  12. ↑ Bassett C, Edel AL, Patenaude AF, McCullough RS, Blackwood DP, Chouinard PY, Paquin P, Lamarche B, Pierce GN (2010). "Dietary Vaccenic Acid Has Antiatherogenic Effects in LDLr−/− Mice". The Journal of Nutrition (sa wikang Ingles). 140 (1): 18–24. doi:10.3945/jn.109.105163. PMID 19923390.
  13. ↑ United States Department of Agriculture Agricultural Marketing Service (sa Ingles)
  14. ↑ USDA Commercial Item Description: Fluid Milk and Milk Products (2018) Nakuha noong Enero 29, 2020 (sa Ingles)
  15. ↑ USDA Specifications for Cream Cheese, Cream Cheese with other Foods, and Related Products Naka-arkibo 2012-06-14 sa Wayback Machine. (1994). (sa Ingles)
  16. ↑ United States Department of Agriculture Standard for Ice Cream Naka-arkibo 2012-06-16 sa Wayback Machine. (1977). (sa Ingles)
  17. ↑ USDA Commercial Item Description: Cream, Eggnog, Half-and-half, and Sour Cream Naka-arkibo 2012-06-16 sa Wayback Machine. (2002). (sa Ingles)
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mantikilyang-taba&oldid=2179717"