Pumunta sa nilalaman

Mga Maasai

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Ang mga Maasai ( /ˈmɑːsaɪ,_mɑːˈsaɪ/)[1][2] ay isang pangkat etnikong Silangang Nilotiko na katutubo sa hilaga, gitna, at timog na mga rehiyon ng Kenya kabilang ang hilagang Tanzania, malapit sa rehiyon ng mga Dakilang Lawa ng Africa.[3] Ang kanilang wikang katutubo ay Maa, [4] isang wikang Nilotic na may kaugnayan sa Dinka, Kalenjin, at Nuer, isang sangay sa loob ng mas malawak na pamilya ng mga wikang Nilo-Sahariana. Maliban sa ilang matatandang naninirahan sa mga rural na lugar, karamihan sa mga taong Maasai ay nagsasalita ng mga opisyal na wika ng Kenya at Tanzania—Swahili at Ingles.[5]

Ang populasyon ng Maasai ay naiulat na may bilang na 1,189,522 sa Kenya noong senso ng 2019 kumpara sa 377,089 noong senso ng 1989.[6]

Kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang mga Maasai ay naninirahan sa rehiyon mga Dakilang Lawa ng Africa at nakarating sa pamamagitan ng Timog Sudan.[7] Ang mga Maasai, Turkana, at Samburu ay mfa tagapag-alaga ng hayop at kilala bilang mga nakakatakot na mandirigma at mga mangangaso ng baka.[8] Ang mga Maasai at iba pang mga grupo sa Silangang Africa ay gumamit ng mga kaugalian at kasanayan mula sa mga kalapit na grupong mga nagsasalita ng Cushita, kabilang ang sistema ng organisasyong panlipunan na nakabatay sa edad, pagtutuli, at mga terminong bokabularyo.[9][10]

Maraming grupong etniko na nakapagtayo na ng mga pamayanan sa rehiyon ang sapilitang pinaalis ng papasok na mga Maasai.[11] Ang iba pa, pangunahin na mga grupong Timog Cushita, ay isinama sa lipunang Maasai. Gayundin, ang mga ninunong Nilotiko ng Kalenjin ay sumipsip ng ilang sinaunang populasyong Cushita.[12]

Lalaking Maasai

Kultura

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Relihiyon

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Mga mandirigmang Maasai na humaharap sa isang batik-batik na hyena, isang karaniwang mandaragit na hayop, gaya ng nakuhanan ng larawan sa In Wildest Africa (1907)

Ang mga monoteistikong Maasai ay sumasamba sa iisang diyos na tinatawag na Enkai, Nkai[11], o Engai . Si Engai ay may dalawahang kalikasan, na kinakatawan ng dalawang kulay:[11] Si Engai Narok (Itim na Diyos) ay mabait, at si Engai Na-nyokie (Pulang Diyos) ay mapaghiganti.[13]

Pagbabago ng katawan

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Pagpepeklat ng babaeng Maasai sa kaniyang pisngi
Babaeng Maasai na may nakaunat na mga pingol

Ang pagtusok at pag-unat ng mga pingol ay karaniwan sa mga Maasai tulad ng ibang mga tribo, at kapwa ang mga lalaki at babae ay nagsusuot ng mga metal na hoop sa kanilang mga nakaunat na pingol. Iba't ibang materyales ang ginamit upang butasin at iunat ang mga lobe, kabilang ang mga tinik para sa butas, mga sanga, mga bungkos ng mga sanga, mga bato, ang cross-section ng mga pangil ng elepante at mga walang laman na lalagyan ng film.[14] Ang mga kababaihan ay nagsusuot ng iba't ibang anyo ng mga palamuting may beads sa parehong earlobe at mas maliliit na butas sa itaas ng tainga.[15] Sa mga lalaking Maasai, ang pagtutuli ay isinasagawa bilang isang ritwal ng paglipat mula sa pagiging binata patungo sa pagiging lalaki. Tinutuli rin ang mga babae (gaya ng inilalarawan sa ibaba sa organisasyong panlipunan).

Ang paniniwala at kaugaliang ito ay hindi natatangi sa mga Maasai. Sa kanayunan ng Kenya, isang grupo ng 95 batang may edad sa pagitan ng anim na buwan at dalawang taon ang sinuri noong 1991/92. 87% ang natuklasang sumailalim sa pagtanggal ng isa o higit pang mga nangungulag na usbong ng ngipin ng aso. Sa mas matandang pangkat ng edad (3–7 taong gulang), 72% ng 111 batang sinuri ay nagpakita ng nawawalang mandibular o maxillary deciduous canine.[16][17]

Paghiwa sa ari

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Batang mandirigmang Maasai (isang nakababatang Moran ) na may palamuti sa ulo at mga marka

Ayon sa kaugalian, ang mga Maasai ay nagsasagawa ng masalimuot na ritwal ng pagpapasa na kinabibilangan ng kirurhikong pagtanggal sa ari upang simulan ang mga bata sa pagtanda. Ang salitang Maa para sa pagtutuli, "emorata," ay ginagamit sa ritwal na ito para sa kapuwa lalaki at babae.[18] Ang ritwal na ito ay karaniwang isinasagawa ng mga matatanda, na gumagamit ng matalas na kutsilyo at pansamantalang nagtatago ng mga bendahe para sa pamamaraan.[19]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ "Lexicon". Darkwing.uoregon.edu. Inarkibo mula sa orihinal noong June 30, 2020. Nakuha noong June 30, 2020.
  2. ↑ "Maasai". Collins English Dictionary. Inarkibo mula sa orihinal noong August 8, 2022. Nakuha noong December 9, 2019.
  3. ↑ Maasai - Introduction Naka-arkibo 2008-07-04 sa Wayback Machine. Jens Fincke, 2000–2003
  4. ↑ Maasai - Introduction Error in webarchive template: Check |url= value. Empty. Jens Fincke, 2000–2003
  5. ↑ Berntsen, John L. (Autumn 1976). "The Maasai and Their Neighbors: Variables of Interaction". African Economic History (2): 1–11. doi:10.2307/3601509. JSTOR 3601509. Inarkibo mula sa orihinal noong 2021-06-04. Nakuha noong 2021-09-20.
  6. ↑ "2019 Population and Housing Census - Kenya National Bureau of Statistics". www.knbs.or.ke (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 25 November 2025. Nakuha noong 2026-01-24.
  7. ↑ A. Okoth & A. Ndaloh, Peak Revision K.C.P.E. Social Studies, East African, p.60–61.
  8. ↑ A. Okoth & A. Ndaloh, Peak Revision K.C.P.E. Social Studies, East African, p.60–61.
  9. ↑ Collins, Robert O. (2006). The southern Sudan in historical perspective. Transaction Publishers. pp. 9–10.
  10. ↑ S. Wandibba et al., p.19–20.
  11. 1 2 3 "Maasai People". THIRTEEN. New York: PBS. 2001. Nakuha noong 2023-03-13.
  12. ↑ International Labour Office (2000). Traditional occupations of indigenous and tribal peoples: emerging trends. International Labour Organization. p. 55.
  13. ↑ "African water symbolism and its consequences". Institut.veolia.org. Inarkibo mula sa orihinal noong 10 October 2007. Nakuha noong 28 February 2012.
  14. ↑ The Myth of Wild Africa: Conservation Without Illusion Naka-arkibo 2021-05-20 sa Wayback Machine..
  15. ↑ Culture and Customs of Kenya Naka-arkibo 2021-05-20 sa Wayback Machine..
  16. ↑ Hassanali J, Amwayi P, Muriithi A (Apr 1995). "Removal of deciduous canine tooth buds in Kenyan rural Maasai". East Afr Med J. 72 (4): 207–9. PMID 7621751.
  17. ↑ Hiza JF, Kikwilu EN (Apr 1992). "Missing primary teeth due to tooth bud extraction in a remote village in Tanzania". Int J Paediatr Dent. 2 (1): 31–4. doi:10.1111/j.1365-263x.1992.tb00005.x. PMID 1525129.
  18. ↑ "English - Maa". Darkwing.uoregon.edu. Inarkibo mula sa orihinal noong 2017-09-01. Nakuha noong 2012-02-28.
  19. ↑ Amin, Willetts & Eames 1987.

Bibliograpiya

[baguhin | baguhin ang wikitext]
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mga_Maasai&oldid=2228536"