Mga Tao ng Palawan

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search

Ang Palawan, ang pinakamalaking lalawigan sa Pilipinas, ay tahanan ng ilang mga indigenous ethnolinguistic groups na pinangalanang, ang Kagayanen [1], Tagbanwa, Palawano, Taaw't Bato, Molbog, at mga tribo ng Batak. Nakatira sila sa mga malalayong nayon sa mga bundok at baybayin.[1]

Naniniwala na ang kanilang mga ninuno ay inookupahan ang lalawigan bago pa dumating ang mga Malay settler mula sa Majapahit Empire ng Indonesia sa mga islang ito sa huling ika-12 o ika-13 siglo.

Noong 1962, isang koponan ng mga antropologo mula sa Pambansang Museo na pinangunahan ni Dr. Robert Fox ang nakakuha ng mga fossil sa Lipuun Point (na kilala ngayon bilang Tabon Cave Complex) sa bayan Quezon na inuri bilang mga Homo sapiens at naniniwala na 22,000 hanggang 24,000 taon matanda. Ang pagbawi ng Taong Tabon at iba pang mahahalagang natuklasan sa lugar na kinita para sa Palawan ang pamagat, "The Cradle of Philippine Civilization. ( Ang duyan ng sibilisasyon ng Pilipinas)""

Ipinakita sa pananaliksik na ang Tagbanwa at Palawano ay posibleng mga inapo ng mga naninirahan sa Kweba ng Tabon. Ang kanilang wika at alpabeto, mga pamamaraan sa pagsasaka, at karaniwang paniniwala sa mga kamag-anak ng kaluluwa ay ilan sa kanilang kultural na pagkakatulad..

Pagkatapos mapatay ni Ferdinand Magellan sa Mactan, ang mga labi ng kanyang fleet ay dumaong sa Palawan. Ang Magellan's chronicler ni Antonio Pigafetta, sa kanyang mga sulatin, inilarawan niya ang mga nilinang na larangan ng mga katutubong tao na naninirahan sa mga isla ng Palawan.  Binanggit din niya na ang mga taong ito ay gumagamit ng mga armas na binubuo ng mga blowpipe, spear at bronze ombard. Sa panahon ng kanyang paglagi sa lugar, nasaksihan niya ang Cockfigthing at fistfighting. Natuklasan din niya na ang mga katutubo ay may sarili ng sistema ng pagsulat na binubuo ng 13 mga katinig at 3 mga patinig, at mayroon silang diyalekto ng 18 na mga paniig .Isinulat pa niya na sa Palawan, ang lokal na Hari ay may 10 eskriba na nagsulat ng pagdidikta ng Hari sa mga dahon ng mga halaman.[2]

Mga pangkat etniko[baguhin | baguhin ang batayan]

Batak[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Batak, na nangangahulugang "mga taong bundok" sa Cuyonon ay isang pangkat ng mga katutubo na naninirahan sa hilagang-silangan na bahagi ng Palawan. Nakatira sila sa masungit na interior sa hilagang-silangan ng Palawan. Buhay na malapit sa kalikasan, sila ay isang tahimik at nahihiya na mga tao. Naniniwala ang mga taong ito sa mga espiritu ng kalikasan, kung kanino sila nakikipag-usap sa pamamagitan ng isang babaylan o daluyan


Palaweños[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga naninirahan sa mababang lupain (na tinatawag ang kanilang mga sarili na mga Palaweños, karamihan sa kaluguran at pagkabalisa ng mga orihinal na grupo ng mga panlipi, tulad ng Palawan na tinatawag na Palawano ng mga tagalabas) kasama ang mga sub-grupo ng Cuyunon, Agutayanon. Ang mga Cuyunon, na orihinal na mula sa bayan ng isla ng Cuyo sa hilagang Palawan, ay itinuturing na elite class sa pangkat na ito. Ang mga ito ay relihiyoso, disiplinado at may mataas na pag-unlad na espiritu ng komunidad. Ang kanilang conversion sa Kristiyanismo ay humantong sa pagsama ng animistic paniniwala ng Cuyunon sa mga elementong Kristiyano upang makabuo ng isang katutubong Kristiyanismo na kung saan ay ang pananaig na paniniwala ng Cuyunon. Nagsasagawa ang mga Agutayanon ng mas simple na paraan ng pamumuhay ng isla, na may pangingisda at pagsasaka bilang pangunahing pinagkukunan ng kabuhayan.

Palawano[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Tribo ng Palawano , na kilala rin bilang Pala'wan (o Palawan, depende sa sub-dialect) o Palawano (tanging sa pamamagitan ng mga tagalabas), ay isa sa mga katutubong mamamayan ng Palawan. Ang mga ito ay bahagi ng malaking grupo ng mga Manobo na nakabase sa timog Pilipinas Karaniwan nilang ginagamit ang paggamit ng soars at blowguns ng kawayan.[3]

Ang Palawano ay katulad ng Tagbanwa, at sa nakaraan, walang alinlangang sila ang parehong mga tao. Ang ilang mga residente ng Tausug sa Palawan ay tumawag sa Palawano Traan, na nangangahulugang "mga tao sa mga nakakalat na lugar". Tulad ng Yakan ng Basilan, ang Palawano ay naninirahan sa mga bahay sa labas ng paningin ng bawat isa, na nakakalat sa kanilang mga plots ng mga lupang sakahan. Ang kanilang pangunahing trabaho ay ang subsistence farming, na nakatuon sa pangunahing na bigas sa kataasan.[kailangan ng sanggunian]

Ang tribu ay binubuo ng maraming sub-grupo. Isang maliit na komunidad ng S.W. Ang mga Palawanos, na naninirahan sa panloob na bundok ay kilala bilang taaw't bato (kadalasang sinasadya ng mga Pilipino bilang tau't bato sa pamamagitan ng pagpapalit ng salitang Tagalog na "tao" para sa Palawano na salitang taaw). Ang ibig sabihin ng Taaw't Bato ay simple ang "mga tao ng bato." Ang mga ito ay matatagpuan sa katimugang loob ng Palawan sa bulkan ng bunganga ng Mount Mantalingaan. Ang ilang mga naka-unipormeng tagalabas ay naniniwala na mayroong isang hiwalay na grupo na tinatawag na Ke'ney (at katulad na mga anyo), ngunit ito ay simpleng isang makatarungan na kataga na nangangahulugang "makapal, mataas na tao." Walang sinuman ang gumagamit ng term na tumutukoy sa kanilang sarili bilang isang tao.

Karamihan sa mga Palawan ay nananatili ngayon sa kabundukan ng isla ng Palawan, mula sa hilaga ng Quezon sa kanlurang bahagi at Abo-Abo sa silangan, hanggang sa timog na dulo ng isla sa Buliluyan. Ang kanilang relihiyon ay isang lumang anyo ng paniniwala na dating isinagawa sa buong gitnang Pilipinas bago ang pagdating ng Espanyol sa ika-16 na siglo; isang halo ng tradisyonal na animismo na may mga elemento ng Hinduism at Islamikong paniniwala. Ang ilan ay sumakop sa Islam mula sa kanilang mga katimugang kalapit na Molbog at Palawani. Ang isang maliit na bilang ng mga ito ay Protestante dahil sa kamakailang mga kampanya ng misyonero.

Taaw't-Bato[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Taaw't Bato ay nangangahulugang "mga tao ng bato". Ang mga ito ay hindi talaga isang hiwalay na wika o grupo ng etniko, kundi isang maliit na komunidad ng mga tradisyonal na timog-kanluran ng Palawanos na nangyari na naninirahan sa bunganga ng isang bulkan na bulkan sa ilang mga panahon ng taon, sa mga bahay na itinayo sa itaas na mga sahig sa loob ng mga kuweba kahit na itinakda ng iba ang kanilang mga tahanan sa bukas na mga slope. Ang mga ito ay matatagpuan sa Singnapan Basin, isang lambak na hangganan ng Mount Matalingahan sa silangan at sa baybayin sa kanluran. Ang North ng mga ito ay ang munisipalidad ng Quezon at sa timog ay ang mga unexplored pa ring rehiyon ng Palawan.[kailangan ng sanggunian]

Sila ay mga primitive pa rin sa kanilang pamumuhay, kahit na sa paraan ng dressing. Ang mga lalaki ay nagsusuot pa ng g-string na gawa sa balat at tela at ang mga kababaihan ay nagsusuot ng isang piraso ng tela na ginawa sa mga palda upang takpan ang mas mababang katawan. Pareho silang kalahati hubad ngunit kung minsan ang mga kababaihan magsuot ng isang blusa na hindi katutubong ngunit nakuha sa pamamagitan ng sistema ng merkado [4]

Ang kaayusan ng Taaw't Bato ay masama kumpara sa iba pang mga grupo ng Palawan, maliban sa pambihirang mga kaso na kinasasangkutan ng basket. Sa palibot ng mga bahay-kuweba, halimbawa, nagtatayo sila ng isang liwanag at matatag na sala-sala na gawa sa mga puno ng kahoy na pinagsama-sama at mabilis na naka-angkla sa mga kubo sa mga pader upang magbigay ng access sa mga kuweba. Ang konstruksiyon ay hindi nakasalalay sa anumang pangunahing balangkas upang i-hold ang yunit laban sa mga pader. Ang anchorage ay ipinamamahagi sa buong balangkas na tulad nila ang pagkasira ng isang seksyon ay maaaring mabayaran para sa natitirang bahagi ng konstruksiyon. Sa mga kondisyon na nag-iiba sa iba't ibang mga kuweba, may mga pagbabago at pagpapaliwanag sa mga pangunahing datag o sleeping platform, at lagkaw o kamalig.

Ang mga ito ay mga tagahulugan ng paglilinang, nagsasagawa ng maraming pag-crop sa kamoteng kahoy bilang pangunahing pinagmumulan ng karbohidrat. Gumagawa rin sila ng kamote, sugarcane, malungay, bawang, paminta, string beans, kalabasa, kamatis, pinya, atbp. Sa buong taon, ang pangangaso at paghahanda ay hinahabol upang makadagdag sa pagkain ng karbohidrat ng mga tao. Karamihan sa mga ligaw na baboy ay nahuli sa mga traps ng tagsibol


Pinagkalooban din nila ang sambi (barter) at kalakalan (palitan ng pera). Ang kalakalan ay partikular para sa marine fish na ibinibigay ng mga tao ng Candawaga bilang kapalit ng mga produktong hortikultural ng Taaw't-Bato. Ang Dagang ay nagsasangkot ng mga produkto ng kagubatan tulad ng almaciga, rattan, atbp.

Ang pangunahing yunit ng panlipunan sa Taaw't-Bato ng Singnapan ay ang ka-asawan (grupong kasal). Ito ay umaabot mula sa pangunahing mag-asawa, lalaki at babae, sa mas kumplikadong kaayusan ng isang compound at pinalawak na family grouping. Ang mga ka-asawahan o mga yunit ng kabahayan ay pinagsasama-sama sa mas malaking mga asosasyon na tinatawag na bulun-bulun, na literal na nangangahulugang "pagtitipon". Ang mga banda ng multi-sambahayan ay pisikal na nakatali sa mga tuntunin ng mga lugar ng tirahan. Ang bawat bulun-bulun ay karaniwang sumasakop sa isang solong kuweba para sa paninirahan, o isang solong bahay na kumplikadong lugar. Ang isang bagay na malinaw ay ang pagiging miyembro ng isang bulun-bulun ay nailalarawan sa pamamagitan ng ecosystem ng pagbabahagi sa pamamagitan ng iba't ibang uri ng panlipunan at materyal na palitan, isang kilalang halimbawa ang pagbabahagi ng pagkain.


Dahil sa kanilang pagiging kakatwa, ipinahayag ng gobyerno ng Pilipinas ang kanilang lugar sa mga limitasyon sa mga estranghero upang protektahan sila mula sa di-makatwirang pagsasamantala. Ang lipi na ito ay nagpapatuloy sa pangangaso, pangangalap ng mga prutas at pagtatanim ng mga pananim at kanin malapit sa kagubatan.[5] Gayunpaman, ang tribo ay kamakailan-lamang ay nababanta mula sa mga konsesyon sa pagmimina na ipinagkaloob. Sa partikular ang mga komunidad na naninirahan sa paligid ng Mt. Ang hanay ng Gangtong at Mantalingahan ay naapektuhan ng mga claim sa kanilang lupain para sa pagmimina ng nikel. Ito ay sa kabila ng mga panukala na kinuha upang maiwasan ang mga pangyayaring tulad nito na nangyayari habang ang paunang pag-angkin para sa pagmimina ay balido pa rin.

Tagbanwa[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang manghahabing Tagbanwa na si Celita Salunday ay naghahabi ng banig na gawa sa pandan.

Ang mga tribong Tagbanwa, o "mga tao sa daigdig," ay matatagpuan sa sentral at hilagang Palawan. Ginagawa nila ang paglilipat ng paglilinang ng upland rice, na itinuturing na isang banal na regalo, at kilala sa kanilang ritwal ng rice wine na tinatawag na pagdiwata. Ang Central Tagbanwas ay matatagpuan sa kanluran at silangan baybaying lugar ng sentral Palawan. Sila ay puro sa mga munisipalidad ng Aborlan, Quezon, at Puerto Princesa. Sa kabilang banda, ang Calamian Tagbanwa ay matatagpuan sa baybayin ng Baras, Busuanga Island, Coron Island, Linipacan Calibangbangan, isang lugar sa Cultural Preservation (mga limitasyon sa mga dayuhan at ang pinakamalaking magkakasabay na grupo), at sa ilang bahagi ng El Nido.[6]

Ang paglipat ng paglilinang ng upland rice ay bahagi ng kanilang kultura at pang-ekonomiyang mga kasanayan. Ang Rice ay itinuturing na isang banal na regalo at fermented upang gumawa ng rice wine, na ginagamit nila sa Pagdiwata, o rice wine ritual. Ang kulto ng patay ay ang susi sa sistema ng relihiyon ng Tagbanwa. Naniniwala sila sa ilang deities na natagpuan sa natural na kapaligiran. Ang kanilang wika at alpabeto, ang pagsasanay ng kaingin at karaniwang paniniwala sa mga kaluluwa ng kaluluwa ay bahagi ng kanilang kultura.

Ang grupong ito ay mahusay sa basket at larawang inukit sa kahoy. Bilang karagdagan, ang mga ito ay sikat din para sa kanilang mga maganda crafted accessories sa katawan. Ang kanilang mga sisidlan, bracelets, mga kwintas at anklets ay karaniwang gawa sa kahoy, kuwintas, tanso at tanso. [7]

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Camperspoint: Calamian and its Tribes. Accessed August 28, 2008.
  2. Puerto Princesa website. Accessed August 28, 2008.
  3. Palawan Profile at Home.comcast.net. Accessed August 28, 2008.
  4. Indigenous people: Palawan Islands. Accessed August 28, 2008.
  5. Camperspoint: Ethnic groups in the South Accessed August 28, 2008.
  6. Palawan Tourism Council: Palawan Culture. Accessed August 28, 2008.
  7. Philippine Ethnic Crafts: Tagbanua Naka-arkibo 2008-10-04 sa Wayback Machine.. Accessed August 28, 2008.

Panlabas na mga kawing[baguhin | baguhin ang batayan]