Nababagong enerhiya
Ang nababagong enerhiya (tinatawag ding berdeng enerhiya) ay enerhiyang nagmumula sa mga nababagong likas na yaman na napupunan muli sa loob ng panahon ng tao. Ang pinakamalawak na ginagamit na uri ng nababagong enerhiya ay ang enerhiyang solar, enerhiyang hangin, at hidroelektrisidad. Mahalaga rin ang biyoenerhiya at enerhiyang heotermal sa ilang bansa. Ang mga instalasyon ng nababagong enerhiya ay maaaring malaki o maliit at angkop para sa parehong urbano at rural na lugar. Ang nababagong enerhiya ay kadalasang ginagamit kasabay ng karagdagang elektripikasyon. May ilang benepisyo ito: ang kuryente ay maaaring makapaglipat ng init at makapagpatakbo ng mga sasakyan nang mahusay at malinis sa punto ng pagkonsumo.[1][2] Ang mga baryableng pinagkukunan ng nababagong enerhiya ay yaong may pabago-bagong katangian, tulad ng enerhiyang hangin at enerhiyang solar. Sa kabaligtaran, ang mga kontroladong pinagkukunan ng nababagong enerhiya ay kinabibilangan ng hidroelektrisidad mula sa mga dam, biyoenerhiya, at enerhiyang heotermal.
Ang mga sistema ng nababagong enerhiya ay mas naging mahusay at mas mura sa nakalipas na 30 taon.[3] Malaking bahagi ng bagong kapasidad ng kuryente na inilalagay sa buong mundo ay mula na ngayon sa nababagong enerhiya.[4] Ang mga pinagkukunan ng nababagong enerhiya, tulad ng enerhiyang solar at enerhiyang hangin, ay nakaranas ng malaking pagbaba ng gastos sa nakalipas na dekada, na ginagawang mas mapagkompitensiya ang mga ito kumpara sa mga tradisyonal na panggatong na posil.[5] Sa ilang mga lugar, ang potoboltaikong solar o enerhiyang hangin sa lupa ang pinakamurang bagong itinatayong kapasidad ng kuryente.[6] Mula 2011 hanggang 2021, ang nababagong enerhiya ay lumago mula 20% hanggang 28% ng pandaigdigang suplay ng kuryente. Ang kuryente mula sa araw at hangin ang bumuo sa malaking bahagi ng pagtaas na ito, na lumago mula sa pinagsamang 2% hanggang 10%. Ang paggamit ng fossil fuel ay lumiit mula 68% hanggang 62%.[7] Noong 2024, ang nababagong enerhiya ay bumuo ng mahigit 30% ng pandaigdigang produksyon ng kuryente at inaasahang lalampas sa 45% pagdating ng 2030.[8][9] Maraming bansa ang mayroon nang nababagong enerhiya na bumubuo ng mahigit 20% ng kanilang kabuuang suplay ng enerhiya, kung saan ang ilan ay nakakalikha ng mahigit kalahati o kahit lahat ng kanilang kuryente mula sa nababagong mapagkukunan.[10][11]
Ang pangunahing motibasyon sa paggamit ng nababagong enerhiya sa halip na panggatong na posil ay ang pagbawas ng emisyon ng greenhouse gas, na nagdudulot ng pagbabago sa klima.[12] Sa pangkalahatan, ang mga pinagkukunan ng nababagong enerhiya ay nagdudulot ng mas kaunting polusyon kumpara sa mga panggatong na posil. Ang nababagong enerhiya ay nagdudulot din ng mas kaunting polusyon sa hangin kaysa sa mga panggatong na posil, na nagpapabuti sa kalusugan ng publiko at mas hindi maingay.[12]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ Armaroli, Nicola; Balzani, Vincenzo (2011). "Towards an electricity-powered world" [Patungo sa isang mundong pinapagana ng kuryente]. Energy and Environmental Science (sa wikang Ingles). 4 (9): 3193–3222. Bibcode:2011EnEnS...4.3193A. doi:10.1039/c1ee01249e. ISSN 1754-5692.
- ↑ Armaroli, Nicola; Balzani, Vincenzo (2016). "Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition" [Elektrisidad na Solar at mga Panggatong na Solar: Katayuan at mga Perspektibo sa Konteksto ng Pagbabago ng Enerhiya]. Chemistry – A European Journal (sa wikang Ingles). 22 (1): 32–57. Bibcode:2016ChEuJ..22...32A. doi:10.1002/chem.201503580. PMID 26584653.
- ↑ "Global renewable energy trends" [Mga pandaigdigang uso sa nababagong enerhiya]. Deloitte Insights (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 29 Enero 2019. Nakuha noong 28 Enero 2019.
- ↑ "Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity" [Ang Nababagong Enerhiya Ngayon ay Nagbubuo ng Isang Ikatlo ng Pandaigdigang Kapasidad ng Enerhiya]. irena.org (sa wikang Ingles). 2 Abril 2019. Inarkibo mula sa orihinal noong 2 Abril 2019. Nakuha noong 2 Disyembre 2020.
- ↑ "2023 Levelized Cost Of Energy+" [2023 Pantay na Gastos ng Enerhiya+]. www.lazard.com (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-06-10.
- ↑ IEA (2020). Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 [Nababagong Enerhiya 2020 Pagsusuri at pagtataya mula 2020 hanggang 2025] (Ulat) (sa wikang Ingles). p. 12. Inarkibo mula sa orihinal noong 26 Abril 2021. Nakuha noong 27 Abril 2021.
- ↑ "Renewables 2022" [Nababagong Enerhiya 2022]. Global Status Report (sa wikang Ingles) (renewable energies): 44. 14 Hunyo 2019. Inarkibo mula sa orihinal noong 24 Mayo 2019. Nakuha noong 5 Setyembre 2022.
- ↑ "Global Electricity Review 2025" [Pagsusuri sa Pandaigdigang Kuryente 2025]. Ember (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-04-11.
- ↑ "Renewables - Energy System" [Nababagong Enerhiya - Sistema ng Enerhiya]. IEA (sa wikang Ingles).
- ↑ Ritchie, Hannah; Roser, Max; Rosado, Pablo (Enero 2024). "Renewable Energy" [Nababagong Enerhiya]. Our World in Data.
- ↑ Sensiba, Jennifer (2021-10-28). "Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity" [Magandang Balita: 10 Bansa ang Nakakalikha ng Halos 100% na Nababagong Kuryente]. CleanTechnica (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 17 Nobyembre 2021. Nakuha noong 2021-11-22.
- 1 2 Ehrlich, Robert; Geller, Harold A.; Geller, Harold (2018). Renewable energy: a first course [Nababagong enerhiya: isang unang kurso] (sa wikang Ingles) (ika-2nd (na) labas). Boca Raton London New York: Taylor & Francis, CRC Press. ISBN 978-1-138-29738-8.