Pagkakaiba sa pagitan ng mga pagbago ng "Poland"

Jump to navigation Jump to search
12,596 bytes added ,  7 year ago
Ibinalik sa bersiyon bago isinanib ang pahina
m (Inilipat ni Sky Harbor ang pahinang Polonya papunta sa Poland: Pagsanib ng kasaysayan)
(Ibinalik sa bersiyon bago isinanib ang pahina)
:''Tungkol ito sa isang bansa. Para sa elemento, pumunta sa [[Polonyo (elemento)]].''
#REDIRECT [[Poland]]
 
{{Infobox Country|
native_name = ''Rzeczpospolita Polska'' |
conventional_long_name = Republika ng Poland|
common_name = Poland|
image_flag = Flag of Poland.svg |
image_coat = Herb Polski.svg |
image_map = EU location POL.png |
map_caption = {{map_caption |location_color=kahel |region=[[Europa]] |region_color=puti |subregion=[[Unyong Europeo]]}} |
national_motto = wala<ref>Tingnan din ang [[mga di-opisyal na pambansang moto ng Poland]].</ref>|
national_anthem = [[Mazurek Dąbrowskiego]] |
official_languages = [[Wikang Polako|Polako]]<ref>Ginagamit ang [[Wikang Belaruso|Belaruso]], [[Wikang Kasubyo|Kasubyo]], [[Wikang Aleman|Aleman]], at [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] sa 5 [[gmina]] ([[Wikang Litwanyano|Litwanyano]]). Gayumpaman, hindi sila itinuturing na mga [[opisyal na wika]] sa antas pang-estado.</ref> |
capital = [[Warsaw]] |
latd=52|latm=13|latNS=N|longd=21|longm=02|longEW=E|
largest_city = [[Warsaw]] |
|government_type = [[:en:Parliamentary republic|Republikang parlamentaryo]]
|leader_title1 = [[:en:President of Poland|Pangulo]]
|leader_title2 = [[:en:Prime Minister of the Republic of Poland|Punong Ministro]]
|leader_name1 = [[:en:Bronisław Komorowski|Bronisław Komorowski]]
|leader_name2 = [[:en:Donald Tusk|Donald Tusk]]
|area_rank = ika-69
|area_magnitude = 1 E11
|area_km2 = 312685
|area_sq_mi = 120,696.41 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|area_footnote ={{Ref label|d|d}}
|percent_water = 3.07
|population_estimate = 38,186,860<ref name="GUS – Population as of 30.06.2010">{{cite web|url=http://www.stat.gov.pl/gus/5840_655_ENG_HTML.htm|title=GUS – Population as of 30.06.2010|publisher=Stat.gov.pl|accessdate=26 Mayo 2011}}</ref>
|population_estimate_rank = ika-34
|population_estimate_year = 2010
|population_census = 38,501,000
|population_census_rank =
|population_census_year = 2011
|population_density_km2 = 120
|population_density_sq_mi = 319.9 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|population_density_rank = ika-83
|GDP_PPP_year = 2011
|GDP_PPP = $771.658 bilyon<ref name="imf2">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=25&pr.y=3&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=964&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=|title=Poland|publisher=[[Pandaigdigang Pondong Pananalapi]]|accessdate=20 Abril 2012}}</ref> <!--Do not edit!-->
|GDP_PPP_rank =
|GDP_PPP_per_capita = $20,334<ref name="imf2"/> <!--Do not edit!-->
|GDP_PPP_per_capita_rank =
|GDP_nominal_year = 2011
|GDP_nominal = $513.821 bilyon<ref name="imf2"/> <!--Do not edit!-->
|GDP_nominal_rank =
|GDP_nominal_per_capita = $13,540<ref name=imf2/> <!--Do not edit!-->
|GDP_nominal_per_capita_rank =
|HDI_year = 2011
|HDI = {{increase}} 0.813<ref name="Table 1 – Human Development Index and its components">{{cite web|title=Table 1 – Human Development Index and its components|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf|work=Talatuntunan ng Kaunlaran ng Tao 2010|language=Ingles|publisher=Human Development Reports|accessdate=4 Nobyembre 2010}}</ref>
|HDI_rank = ika-39
|HDI_category = <span style="color:#090;">napakataas</span>
|sovereignty_type = Pagkabuo
|established_event1 = [[:en:Baptism of Poland|Kristiyanisasyon]]
|established_event2 = [[:en:Second Polish Republic|Muling ipinahayag]]
|established_date1 = [[Abril 14]], [[966]]
|established_date2 = [[Nobyembre 11]], [[1918]]
|currency = [[Złoty]] |
currency_code = PLN |
time_zone= [[Central European Time|CET]] |
utc_offset= +1 |
time_zone_DST= [[Central European Summer Time|CEST]] |
utc_offset_DST= +2 |
cctld= [[.pl]] |
calling_code = 48 |
}}
Ang '''Republika ng Poland'''<ref>Oficina de Educación Iberoamericana. (1972). "Polonia". ''Hispanismos en el tagalo'' (''Mga Hispanismo sa Tagalog''), pahina 476.</ref> ([[Wikang Polako|Polako]]: ''[[Rzeczpospolita]] Polska'', [[wikang Ingles|Ingles]]: ''Republic of Poland'') ay isang bansang matatagpuan sa gitnang [[Europa]], sa pagitan ng [[Alemanya]] sa kanluran, ang [[Republikang Tseko]] at [[Eslobakya]] sa timog, [[Ukranya]] at [[Belarus]] sa silangan, at ng [[Dagat Baltiko]], [[Litwaniya]], at ng [[Oblast ng Kaliningrad]] ng [[Rusya]] sa hilaga. Ang kabisera at gayundin ang pinakamataong lungsod nito ay ang [[Warsaw]].
 
Unang itinatag ang Poland noong 966 sa [[Kristiyanisasyon]] nito. Inabot ng Poland ang rurok nito noong ika-16 siglo sa pagkatatag ng [[Komonwelt ng Poland at Lithuania]] hanggang sa paghahati-hati nito sa pagitan ng [[Imperyong Ruso]], [[Austria-Unggarya]] at ang [[Prusya|Kaharian ng Prusya]] noong ika-19 siglo, kung saan tumigil ang pag-iral nito bilang hiwalay na bansa. Muling itinatag ang Poland noong 11 Nobyembre 1918, pagkatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]], na kilala bilang [[Ikalawang Republika ng Poland|Ikalawang Republika]].
 
== Etimolohiya ==
Maaaring nagmula ang pangalang "Poland" sa [[mga Polano]] ({{lang-pl|Polanie}}), isang tribong Kanlurang Eslabo. Hindi alam ang etimolohiya nito, pero maaaring nagmula ito sa salitang "''pole''" (parang):<ref name="dictionary">"fr. pal, pele, altd. pal, pael, dn. pael, sw. pale, isl. pall, bre. pal, peul, it. polo, pole, pila, [in:] A dictionary of the Anglo-Saxon languages. Joseph Bosworth. S.275.; planus, plain, flat; from Indo- Germanic pele, flat, to spread, also the root of words like plan, floor, and field. [in:] John Hejduk. Soundings. 1993. p. 399"; "the root pele is the source of the English words "field" and "floor". The root "plak" is the source of the English word "flake" [in:] Loren Edward Meierding. Ace the Verbal on the SAT. 2005. p. 82</ref> nagsisimula ang mga kaparangan sa mga lupaing Polako mula sa dalampasigan ng Dagat Baltiko hanggang sa paanan ng [[kabundukang Carpatos|Carpatos]] sa timog.
 
Sa ibang mga wika, nagmula naman ang mga eksonimo para sa Poland mula sa pangalan ng ibang tribo, ang [[mga Lechite]] ({{lang-pl|Lechici}}).
 
== Pulitika ==
[[Talaksan:Bronisław Komorowski rotcropped.jpg|left|thumb|150px|Si [[Bronisław Komorowski]], ang kasalukuyang [[Pangulo ng Poland]].]]
Isang [[demokrasya]] ang Poland, ayon sa [[Saligang Batas ng Poland|saligang batas]] na inangkin nito noong 1997. Pinamumunuan ito ng isang [[pangulo]] bilang [[pinuno ng estado]], ngunit nakatuon ang balangkas ng pamahalaan sa isang [[punong ministro]] ({{lang-pl|premier}}) bilang [[pinuno ng pamahalaan]], na nakasentro sa [[Konseho ng mga Ministro (Poland)|Konseho ng mga Ministro]] bilang [[gabinete]] nito. Binubuo ang Konseho ng mga ministrong ipinili ng Pangulo sa payo ng Punong Ministro, at karaniwa'y nagmumula sa partidong may mayoridad sa tagapagbatas ang mga ministrong bumubuo nito.
 
Kasalukuyang nanunungkulan bilang Pangulo ng Poland si [[Bronisław Komorowski]], na inihalal noong 2010 makatapos namatay ang nanguna sa kaniya, si [[Lech Kaczyński]], sa pagbangga ng kaniyang eroplano sa Rusya noong siya'y papunta roon upang ipagdiwang ang [[masaker sa Katyń]]. Nanunungkulan naman bilang Punong Ministro si [[Donald Tusk]], na itinanghal sa tanggapang ito noong 2007 nang manalo ang kaniyang partido, ang [[Platapormang Makabayan]] (''Platforma Obywatelska'', PO), sa halalan. Inihalal muli ang PO noong 2011, at si Tusk ay ang kauna-unahang Punong Ministro sa kasaysayan ng Poland na inihalal muli sa puwesto.
 
May dalawang kapulungan ang [[Pambansang Asemblea ng Poland|Pambansang Asemblea]] (''Zgromadzenie Narodowe''), ang tagapagbatas ng Poland: ang [[Sejm]], na may 460 kinatawan (''poseł'', literal na "sugo"), at ang [[Senado ng Poland|Senado]], na binubuo ng 100 senador. Gayunpaman, hindi nagkakaisa ang dalawang magkahiwalay na kapulungan maliban na sa tatlong pagkakataon: kapag may bagong Pangulo at siya'y manunumpa sa Asemblea, kapag may habla laban sa Pangulo sa Tribunal ng Estado, o kapag nais ihayag ng Asemblea na wala nang kakayahan ang Pangulo na manungkulan sa posisyon. Kasalukuyang nangyari lamang ang unang pagkakataon sa pagtatanghal ng Pambansang Asemblea.
 
== Talababa ==
{{reflist}}
 
{{EU countries and candidates}}
{{Europa}}
 
[[Kategorya:Poland| ]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Europa]]
 
{{Link FA|af}}
{{Link FA|no}}
{{Link FA|ro}}
{{Link FA|sk}}
{{Link FA|sl}}
 
[[ab:Полша]]
[[ace:Polandia]]
[[af:Pole]]
[[ak:Poland]]
[[als:Polen]]
[[am:ፖላንድ]]
[[an:Polonia]]
[[ang:Polaland]]
[[ar:بولندا]]
[[arc:ܦܘܠܢܕ]]
[[arz:بولاندا]]
[[ast:Polonia]]
[[ay:Puluña]]
[[az:Polşa]]
[[ba:Польша]]
[[bar:Poin]]
[[bat-smg:Lėnkėjė]]
[[bcl:Polonya]]
[[be:Польшча]]
[[be-x-old:Польшча]]
[[bg:Полша]]
[[bi:Poland]]
[[bn:পোল্যান্ড]]
[[bo:ཕོ་ལན།]]
[[bpy:পোল্যান্ড]]
[[br:Polonia]]
[[bs:Poljska]]
[[ca:Polònia]]
[[cdo:Pŏ̤-làng]]
[[ce:Польша]]
[[ceb:Poland]]
[[chr:ᏉᎳᏂ]]
[[chy:Poland]]
[[ckb:پۆڵەندا]]
[[co:Polonia]]
[[crh:Lehistan]]
[[cs:Polsko]]
[[csb:Pòlskô]]
[[cu:Пол҄ьска]]
[[cv:Польша]]
[[cy:Gwlad Pwyl]]
[[da:Polen]]
[[de:Polen]]
[[diq:Polonya]]
[[dsb:Pólska]]
[[dv:ޕޮލެންޑު]]
[[ee:Poland]]
[[el:Πολωνία]]
[[eml:Pulógna]]
[[en:Poland]]
[[eo:Pollando]]
[[es:Polonia]]
[[et:Poola]]
[[eu:Polonia]]
[[ext:Poloña]]
[[fa:لهستان]]
[[ff:Poloonya]]
[[fi:Puola]]
[[fiu-vro:Poola]]
[[fo:Pólland]]
[[fr:Pologne]]
[[frp:Pologne]]
[[frr:Poolen]]
[[fur:Polonie]]
[[fy:Poalen]]
[[ga:An Pholainn]]
[[gag:Polşa]]
[[gan:波蘭]]
[[gd:A' Phòlainn]]
[[gl:Polonia - Polska]]
[[gn:Poloña]]
[[gu:પોલેંડ]]
[[gv:Yn Pholynn]]
[[ha:Poland]]
[[hak:Pô-làn]]
[[haw:Pōlani]]
[[he:פולין]]
[[hi:पोलैंड]]
[[hif:Poland]]
[[hr:Poljska]]
[[hsb:Pólska]]
[[ht:Polòy]]
[[hu:Lengyelország]]
[[hy:Լեհաստան]]
[[ia:Polonia]]
[[id:Polandia]]
[[ie:Polonia]]
[[ig:Poland]]
[[ilo:Polonia]]
[[io:Polonia]]
[[is:Pólland]]
[[it:Polonia]]
[[iu:ᐳᓚᓐᑦ]]
[[ja:ポーランド]]
[[jbo:polskas]]
[[jv:Polandia]]
[[ka:პოლონეთი]]
[[kaa:Polsha]]
[[kab:Pulunya]]
[[kbd:Лахь жылэ]]
[[kg:Pologne]]
[[kk:Польша]]
[[kl:Poleni]]
[[km:ប្រទេសប៉ូឡូញ]]
[[kn:ಪೋಲೆಂಡ್]]
[[ko:폴란드]]
[[koi:Польска]]
[[krc:Польша]]
[[ku:Poland]]
[[kv:Польша]]
[[kw:Poloni]]
[[ky:Польша]]
[[la:Polonia]]
[[lad:Polonia]]
[[lb:Polen]]
[[lez:Польша]]
[[lg:Bupoolo]]
[[li:Pole]]
[[lij:Polonia]]
[[lmo:Pulònia]]
[[ln:Poloni]]
[[lt:Lenkija]]
[[ltg:Puoleja]]
[[lv:Polija]]
[[map-bms:Polandia]]
[[mdf:Полень мастор]]
[[mg:Polonia]]
[[mhr:Польша]]
[[mi:Pōrana]]
[[mk:Полска]]
[[ml:പോളണ്ട്]]
[[mn:Польш]]
[[mr:पोलंड]]
[[mrj:Польша]]
[[ms:Poland]]
[[mt:Polonja]]
[[mwl:Polónia]]
[[my:ပိုလန်နိုင်ငံ]]
[[mzn:لهستون]]
[[na:Poran]]
[[nah:Polonia]]
[[nap:Pulonnia]]
[[nds:Polen]]
[[nds-nl:Pooln]]
[[ne:पोल्याण्ड]]
[[nl:Polen]]
[[nn:Polen]]
[[no:Polen]]
[[nov:Polonia]]
[[nrm:Polongne]]
[[nv:Póolish Dineʼé Bikéyah]]
[[oc:Polonha]]
[[or:ପୋଲାଣ୍ଡ]]
[[os:Польшæ]]
[[pa:ਪੋਲੈਂਡ]]
[[pam:Polonya]]
[[pap:Polonia]]
[[pcd:Polonne]]
[[pdc:Polen]]
[[pfl:Pole]]
[[pih:Poeland]]
[[pl:Polska]]
[[pms:Polònia]]
[[pnb:پولینڈ]]
[[pnt:Πολωνία]]
[[ps:پولنډ]]
[[pt:Polónia]]
[[qu:Pulunya]]
[[rm:Pologna]]
[[rmy:Polska]]
[[rn:Polonia]]
[[ro:Polonia]]
[[roa-rup:Polandia]]
[[roa-tara:Pulonie]]
[[ru:Польша]]
[[rue:Польско]]
[[rw:Polonye]]
[[sa:पोलैंड]]
[[sah:Польша]]
[[sc:Polonia]]
[[scn:Pulonia]]
[[sco:Poland]]
[[se:Polska]]
[[sg:Pölôni]]
[[sh:Poljska]]
[[si:පෝලන්තය]]
[[simple:Poland]]
[[sk:Poľsko]]
[[sl:Poljska]]
[[sm:Polagi]]
[[so:Boland]]
[[sq:Polonia]]
[[sr:Пољска]]
[[ss:IPholandi]]
[[st:Poland]]
[[stq:Polen]]
[[su:Polandia]]
[[sv:Polen]]
[[sw:Poland]]
[[szl:Polsko]]
[[ta:போலந்து]]
[[te:పోలాండ్]]
[[tet:Polónia]]
[[tg:Лаҳистон]]
[[th:ประเทศโปแลนด์]]
[[tk:Polşa]]
[[tpi:Polan]]
[[tr:Polonya]]
[[tt:Польша]]
[[udm:Польша]]
[[ug:پولشا]]
[[uk:Польща]]
[[ur:بولندا]]
[[uz:Polsha]]
[[vec:Połonia]]
[[vep:Pol'šanma]]
[[vi:Ba Lan]]
[[vls:Pooln]]
[[vo:Polän]]
[[wa:Pologne]]
[[war:Polonya]]
[[wo:Poloñ]]
[[wuu:波兰]]
[[xal:Польшин Орн]]
[[xmf:პოლონეთი]]
[[yi:פוילן]]
[[yo:Pólàndì]]
[[zea:Poôl'n]]
[[zh:波兰]]
[[zh-classical:波蘭]]
[[zh-min-nan:Polska]]
[[zh-yue:波蘭]]
[[zu:IPolandi]]

Menu ng paglilibot