Pagkakaiba sa pagitan ng mga pagbago ng "Poland"

Jump to navigation Jump to search
Ibinalik muli sa huling anyo, na may pagbabago para sa pagpapalipat
(Ibinalik sa bersiyon bago isinanib ang pahina)
(Ibinalik muli sa huling anyo, na may pagbabago para sa pagpapalipat)
{{Infobox Country|
native_name = ''Rzeczpospolita Polska'' |
conventional_long_name = Republika ng PolandPolonya|
common_name = PolandPolonya|
image_flag = Flag of Poland.svg |
image_coat = Herb Polski.svg |
national_motto = wala<ref>Tingnan din ang [[mga di-opisyal na pambansang moto ng Poland]].</ref>|
national_anthem = [[Mazurek Dąbrowskiego]] |
official_languages = [[Wikang Polako|Polako]]<ref>Ginagamit ang [[Wikang Belaruso|Belaruso]], [[Wikang Kasubyo|Kasubyo]], [[Wikang Aleman|Aleman]], at [[Wikang UkranyoUkranyano|UkranyoUkranyano]] sa 5 [[gmina]] ([[Wikang LitwanyanoLitwano|LitwanyanoLitwano]]). Gayumpaman, hindi sila itinuturing na mga [[opisyal na wika]] sa antas pang-estado.</ref> |
capital = [[Warsaw]] |
latd=52|latm=13|latNS=N|longd=21|longm=02|longEW=E|
calling_code = 48 |
}}
Ang '''Republika ng PolandPolonya'''<ref>Oficina de Educación Iberoamericana. (1972). "Polonia". ''Hispanismos en el tagalo'' (''Mga Hispanismo sa Tagalog''), pahina 476.</ref> ([[Wikang Polako|Polako]]: ''[[Rzeczpospolita]] Polska'', [[wikang Ingles|Ingles]]: ''Republic of Poland'') ay isang bansang matatagpuan sa gitnang [[Europa]], sa pagitan ng [[Alemanya]] sa kanluran, ang [[Republikang Tseko]] at [[Eslobakya]] sa timog, [[Ukranya]] at [[Belarus]] sa silangan, at ng [[Dagat Baltiko]], [[Litwaniya]], at ng [[Oblast ng Kaliningrad]] ng [[Rusya]] sa hilaga. Ang kabisera at gayundin ang pinakamataong lungsod nito ay ang [[Warsaw]].
 
Unang itinatag ang PolandPolonya noong 966 sa [[Kristiyanisasyon]] nito. Inabot ng PolandPolonya ang rurok nito noong ika-16 siglo sa pagkatatag ng [[Komonwelt ng PolandPolonya at LithuaniaLitwaniya]] hanggang sa paghahati-hati nito sa pagitan ng [[Imperyong Ruso]], [[Austria-Unggarya]] at ang [[Prusya|Kaharian ng Prusya]] noong ika-19 siglo, kung saan tumigil ang pag-iral nito bilang hiwalay na bansa. Muling itinatag ang PolandPolonya noong 11 Nobyembre 1918, pagkatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]], na kilala bilang [[Ikalawang Republika ng PolandPolonya|Ikalawang Republika]].
 
== Etimolohiya ==
Maaaring nagmula ang pangalang "PolandPolonya" sa [[mga Polano]] ({{lang-pl|Polanie}}), isang tribong Kanlurang Eslabo. Hindi alam ang etimolohiya nito, pero maaaring nagmula ito sa salitang "''pole''" (parang):<ref name="dictionary">"fr. pal, pele, altd. pal, pael, dn. pael, sw. pale, isl. pall, bre. pal, peul, it. polo, pole, pila, [in:] A dictionary of the Anglo-Saxon languages. Joseph Bosworth. S.275.; planus, plain, flat; from Indo- Germanic pele, flat, to spread, also the root of words like plan, floor, and field. [in:] John Hejduk. Soundings. 1993. p. 399"; "the root pele is the source of the English words "field" and "floor". The root "plak" is the source of the English word "flake" [in:] Loren Edward Meierding. Ace the Verbal on the SAT. 2005. p. 82</ref> nagsisimula ang mga kaparangan sa mga lupaing Polako mula sa dalampasigan ng Dagat Baltiko hanggang sa paanan ng [[kabundukang Carpatos|Carpatos]] sa timog.
 
Sa ibang mga wika, nagmula naman ang mga eksonimo para sa PolandPolonya mula sa pangalan ng ibang tribo, ang [[mga Lechite]] ({{lang-pl|Lechici}}).
 
== Pulitika ==
[[Talaksan:Bronisław Komorowski rotcroppedBronisław_Komorowski_official_photo.jpg|left|thumb|150px|Si [[Bronisław Komorowski]], ang kasalukuyang [[Pangulo ng PolandPolonya]].]]
Isang [[demokrasya]] ang PolandPolonya, ayon sa [[Saligang Batas ng PolandPolonya|saligang batas]] na inangkin nito noong 1997. Pinamumunuan ito ng isang [[pangulo]] bilang [[pinuno ng estado]], ngunit nakatuon ang balangkas ng pamahalaan sa isang [[punong ministro]] ({{lang-pl|premier}}) bilang [[pinuno ng pamahalaan]], na nakasentro sa [[Konseho ng mga Ministro (Poland)|Konseho ng mga Ministro]] bilang [[gabinete]] nito. Binubuo ang Konseho ng mga ministrong ipinili ng Pangulo sa payo ng Punong Ministro, at karaniwa'y nagmumula sa partidong may mayoridad sa tagapagbatas ang mga ministrong bumubuo nito.
 
Kasalukuyang nanunungkulan bilang Pangulo ng PolandPolonya si [[Bronisław Komorowski]], na inihalal noong 2010 makatapos namatay ang nanguna sa kaniya, si [[Lech Kaczyński]], sa pagbangga ng kaniyang eroplano sa Rusya noong siya'y papunta roon upang ipagdiwang ang [[masaker sa Katyń]]. Nanunungkulan naman bilang Punong Ministro si [[Donald Tusk]], na itinanghal sa tanggapang ito noong 2007 nang manalo ang kaniyang partido, ang [[Platapormang Makabayan]] (''Platforma Obywatelska'', PO), sa halalan. Inihalal muli ang PO noong 2011, at si Tusk ay ang kauna-unahang Punong Ministro sa kasaysayan ng PolandPolonya na inihalal muli sa puwesto.
 
May dalawang kapulungan ang [[Pambansang Asemblea ng PolandPolonya|Pambansang Asemblea]] (''Zgromadzenie Narodowe''), ang tagapagbatas ng Poland: ang [[Sejm]], na may 460 kinatawan (''poseł'', literal na "sugo"), at ang [[Senado ng PolandPolonya|Senado]], na binubuo ng 100 senador. Gayunpaman, hindi nagkakaisa ang dalawang magkahiwalay na kapulungan maliban na sa tatlong pagkakataon: kapag may bagong Pangulo at siya'y manunumpa sa Asemblea, kapag may habla laban sa Pangulo sa Tribunal ng Estado, o kapag nais ihayag ng Asemblea na wala nang kakayahan ang Pangulo na manungkulan sa posisyon. Kasalukuyang nangyari lamang ang unang pagkakataon sa pagtatanghal ng Pambansang Asemblea.
 
== Talababa ==
[[br:Polonia]]
[[bs:Poljska]]
[[bxr:Польш]]
[[ca:Polònia]]
[[cdo:Pŏ̤-làng]]
[[ce:Польша]]
[[ceb:PolandPolonya]]
[[chr:ᏉᎳᏂ]]
[[chy:Poland]]

Menu ng paglilibot