Jump to content

Prinsipyong walang katiyakan: Pagkakaiba sa mga binago

m
re-categorisation, replaced: :Mekaniks na Kwantum → :Mekanikang quantum using AWB
No edit summary
m (re-categorisation, replaced: :Mekaniks na Kwantum → :Mekanikang quantum using AWB)
Sa [[mekaniks na kwantum]], ang '''Prinsipyong Walang Katiyakan''' ('''Heisenberg uncertainty principle''') ay nagsasaad ng pundamental na hangganan ng akurasiya(pagiging tiyak) kung saan ang mga ilang pares ng mga katangiang pisikal ng isang [[partikulo]] gaya ng [[posisyon]] at [[momentum]] ay hindi maaaring sabay na malaman. Sa ibang salita, kung mas tiyak na masusukat ang isang katangian, mas hindi tiyak namang matutukoy, malalaman o makokontrol ang isa pang katangian.
 
Eto ay inilimbag ni [[Werner Heisenberg]] noong 1927 at isang mahalagang pagkakatuklas sa simulang pagkakabuo ng [[teoriyang kwantum]]. Ipinapahiwatig nito na imposibleng sabay na masukat ang kasulukuyang posisyon habang tinutukoy din ang panghinaharap(future) na [[mosyon]] ng isang [[partikulo]] o anumang sistemang sapat na maliit upang mangailangan ng pagtratong [[kwantum mekaniks|kwantum mekanikal]]. <ref name=nptel>http://www.youtube.com/watch?v=TcmGYe39XG0 Indian Institute of Technology Madras, Professor V. Balakrishnan, Lecture 1 - Introduction to Quantum Physics; Heisenberg's uncertainty principle, National Programme of Technology Enhanced Learning</ref> Sa intuisyon, ang prinsipyong ito ay maaaring maunawan sa pamamagitan ng pagturing ng isang tipikal na pagsukat ng posisyon ng isang partikulo na sumasangkot sa pagkalat ng [[liwanag]] o pagkaalis ng ibang mga partikulo sa isang target at nangangailangan ng [[probabilidad|probabilistikong]] pagpapalit ng [[enerhiya]]. Ang ''prinsipyo ng walang katiyakan''' ay isang pundamental na katangian ng mga sistemang kwantum at hindi pangungusap sa kakayahang pagmasid ng kasalukuyang teknolohiya.<ref name=nptel/> Ang ilang mga walang katiyakan sa gayong mga partikulo ay hindi maiiwasan. Gayunpaman, kahit papaano ay maaring matukoy ang ''[[aberahe]]''(average) ng momentum at posisyon ng mga partikulo gamit ang [[mahinang pagsukat]].
 
Ang prinsipyong ito ay spesipikong nagsasaad na ang [[produkto (matematika)|produkto]] ng mga walang katiyakan sa posisyon at momentum ay palaging katumbas o mas malaki sa isa't kalahati ng '''ħ''', na [[pinaliit na konstanteng Planck]]. <math>\left (\frac{h}{2\pi} \right )</math>
{{reflist}}
 
[[Kategorya:MekaniksMekanikang na Kwantumquantum]]