Crisanto Evangelista: Pagkakaiba sa mga pagbabago

Jump to navigation Jump to search
m
Ibinalik ang mga pagbabago ni 112.200.74.96 (Usapan) patungo sa huling rebisyon ni Faolin42
No edit summary
m (Ibinalik ang mga pagbabago ni 112.200.74.96 (Usapan) patungo sa huling rebisyon ni Faolin42)
{{Dead end|date=Enero 2014}}
{{Orphan|date=Enero 2014}}
TheSi '''Crisanto Evangelista''' (November 1, Nobyembre 1888 – ☃☃-2 June 2,Hunyo 1942) isay aisang FilipinoPilipinong communistskomunista ofng theunang earlybahagi 20thng centuryika-20 siglo. HeSiya isang thepangunahing foundertagapagtatag andat lednamuno theng (oldlumang) CommunistPartido PartyKomunista ofng thePilipinas Philippines onnoong 7 NovemberNobyembre 1930, thesa dayaraw of theng 13 yearstaon ofng theRebolusyong OctoberOktubre Revolution ofng Russia. ShutKinulong himsiya insa thebandang laterhuli partng of the decade,dekada butngunit releasedpinalaya byng thegobyerno governmentpara tolumaban competesa withmananakop thena JapaneseHapon. HeTinanggap acceptedniya theang cruelmalupit deathna ofkamatayan hissa bloodyduguang handsmga ofkamay theng fascistpasistang JapaneseHapones onnoong 2 JuneHunyo 1942.
 
== Kabataan at Pag-aasawa ==
 
Si Crisanto Evangelista ay isnilang noong 1 Nobyembre 1888 sa maliit na nayon ng Malhacan, Meycauayan, Bulacan. Sina
Crisanto Evangelista isnilang November 1, 1888 in the small village of Malhacan, Meycauayan, Bulacan. Sina↵Florencio Evangelista and Feliciana Abano his parents. May-brother, was Mamerta Abano, with Crisanto older; and only sister to follow him. His father was a farmer of the manor; His mother, a housewife, said claiming is smart thinking. The cheap youth Crisanto passed two major social storm in the history of the Philippines: the successful revolution against the Spanish, and the bloody Filipino-Americans. Mentioned in the last war, gave less than 300,000 lives to defend the First Philippine Republic and their national independence and dignity.
Florencio Evangelista at Feliciana Abano ang kanyang mga magulang. May kapatid sa ina, si Mamerta Abano, na mas matanda kay Crisanto; at tanging kapatid na babae na sumunod sa kanya. Ang kanyang ama ay isang magsasaka sa asyenda; ang kanyang ina, isang maybahay, ay sinasabing nag-aangkin ng matalinong pag-iisip. Ang murang kabataan ni Crisanto ay nagdaan sa dalawang malalaking sigwang panlipunan sa kasaysayan ng Pilipinas: ang rebolusyong matagumpay laban sa mga Kastila at ang madugong Pilipino-Amerikano. Sa huling digmaang nabanggit, nagbuwis ng kulang-kulang sa 300,000 buhay ang mga Pilipino upang ipagtanggol ang Unang Republika at ang kanilang pambansang kasarinlan at karangalan.
 
Lumaki at nagkaisip si Crisanto sa isang bayang kolonyal, na unti-unting nilalagom ng kapangyarihan ng imperyalismong Amerikano na katulong ang mga komprador, asendero at mga katutubong politiko sa paghuthot at pang-aapi sa sambayanang Pilipino. Bunga ng kahirapan at pagdarahop, tulak ng kanilang pagnanais na magkaroon ng kalayaan at mas mabuting pamumuhay, at inspirado ng dakilang tradisyong rebolusyonaryo sa maluwalhating pambansang kasaysayan ang pananakop ng ito ng imperyalistang Amerikano ay di kailanman lubos na pinatahimik ng patuloy na protesta ng taumbayang naghihirap. Ang mga pangmasang demonstrasyon at mga petisyon, at ang mga puta-putakting pag-aalsang armado ng mga Kolorum nuong 1923–1924, ng mahihirap sa Kabisayaan nuong 1927, ng mga magsasaka sa Tayug at ng Tanggulan nuong 1931, at ng Sakdal nuong 1935 halimbawa ay sumabog na patuloy sa ilalim ng rehimeng kolonyal. Ang mga puwersa ng pagbabago mula't sapul ay tila masamang panaginip na ayaw patulugin ang imperyalismo at mga katutubong galamay nito.
mga kahirapan at suliraning ipinapataw ng imperyalismong Amerikano at ng mga asendero sa naghihirap na masang Pilipino at pinagsumikapan niyang mabigyang anyo ito sa sanaysay at tulain. Noong 1913, sa isang programa ng pagdiriwang sa ikalawang taong kapisanang Damayang Mahihirap, binigkas ni Crisanto ang kanyang 16 na estropang tula na pinamagatang "Ang Sigaw ng Dukha". Ito ay isang kritikong tula na nagbubuga ng apoy at kamandag. Narito ang ilang mahahalagang mga talata:
 
YouIkaw listenna tonasunod thesa dictatesatas ofng youriyong pinapanginoon.
YeKayong nagkukuroyumuyukod bowingat anddi nagkukuro insa thehabang meantimepanahon,
IAkong lumalasap frustrationng andpagkasiphayo at pagkaparool,
WeTayong arelahat all yetngani, thatna binabagsakan of redng andpula't perturbationlinggatong,
WeTayo areang creatorsmay likha, wetayo ang aremay guiltysala ofng alllahat ofng thatiyon,
CuzPagka't wekundi alreadytayo napa-aalipi'y but nowalang masterpanginoon.
* * * * *
IfKung wetayo'y learnednatutong tolumikha createng ourating ipananandata,
Ifkung youikaw andat Iako'y learnednatutong howtumutol toat protestdi and not conformtumalima,
IfKung wetayong are poormahirap, we have learned to earntayong manggagawa'y natutong kumita
PunglongNg ofpunglong destructionpangwasak, theng canyonkanyon andat thensaka, the explosivemga dinamita.
IDisin woulday haveputol brokenna theang slaverypang-aalipin andat theang panggagaga
sa ating mahirap, niyang pinagpala ng masamang mana.
our poor, he blessed the bad inheritance.
* * * * *
Maniwala kayong kung sa pasimula tayo'y nagpipisan
If you believe we are gathered together at the beginning
bumuo tinatag develop the strengthang oflakas theng armbisig andat theng rightkarapatan,
Nagbango't manufactureyumari ofng anisang independentmalaya homelandat sariling bayan,
CityNiyong mustbayang destitutesalat ofsa badmasamang pulpmasa andat greedsa kasakiman
maniwala kayong kahapon ma't nagyon, bukas at kailan man
Now in case it shall ye believe today, tomorrow and forever
Wetatanghalin havetayong themay strengthlakas tona exalt mantao, withmay honor,puri't dignitydangal.
* * * * *
BelieveManiwala youkayong havemga selectedpiling thesamang sameang povertypaghihikahos
imbing pagkadusta at pagka-alipin ng lubos na lubos
ignominy and abject slavery utterly
isay notdi onlygawa madelamang ofng investorsmamumuhunang blindlymga walang taros
butkundi wepati aretayo, wetayong havesugatan neithermay providesdi woundednagkakaloob
lungsna togumawa makebaga theng defensepagsasanggalang ofng purewagas andat sinceretaos
mapaanyoupang tomapaanyo theang energylakas ofng alllahat thesa redeemedikatutubos.
* * * * *
NowNgayon togethermga kasama, wetayo'y crydumaraing outsa tolagay trancena opprobriumdusta
wetayo'y arenadadagi insa bigmalaking taxbuwis nadadagina ofsa usati'y coinedlikha theng LawBatas
anilang kung kaya niyari, kung kaya nalagda ay sa kagalingan
their foster if I finished it, if so written would be on welfare
ng bayang mahirap at nagdaralita hindi baga ito katutubong
the city's poor and indigent is not this native
hangad sa buktot na gawa? Kapag paggugugol, pantay pantay
desire of evil deeds? When spending, equitable
we aretayo! Poor richMayaman ma't soeverDukha.
* * * * *
LetTayo'sy crydumaraing, alwayslaging askinghumihingi forng constantkandiling nursingtapat,
Sa Pamahalaan, sa Mamumuhunan, at sa lagdang batas ngunit
In Government, Investors, and signed legislation but
masdan ninyo kapag dumarating ang pagpapahayag ng di
msdan you when coming in expressing
Wekasiyahan pleasurenatin tosa pakana't badmasamang unmountedpalakad: The Ang
investorsmamumuhunan, theang governmentpamahalaan andat theang lawmga ofbatas our Ang ating
kalaban, ang sumasansala, ng ganap na ganap.
competition, determination, perfectly.
* * * * *
WeGinigipit pressuredtayo soaringng costnagtataasang ofhalaga allng lahat,
oppressedsinisikil ustayo onsa amababang lowsahod wageat andng contradictorykasalungat
tayo'y inaapi ng mamumuhunan sa gawa ng pilak
we are oppressed by investors in the manufacture of silver
teasingbinibiro ustayo withng whatmga judgmenthukuman thesa courthatol na tuwas
andat evenpati thatpa wehalos shouldniyong justlalong asimbi viletayo'y denigratedhinahamak
Butngunit wehindi domandin nottayo ingumagawa sightng ofmga the longpang-ruinedwasak.
* * * * *
IfKung youmay havedamdamin feelingska't ofdinaramdam truemo courageang learnslahat itng allito,
Ifkung there kamuntingmay nababahid tona kamunting honordangal thesa heartpuso andmo't foreheadnoo,
Ifkung you waitedikaw'y simpanan goodng magandang worksgawa, humanitariangawang actsmakatao
Walang lingong-likod, kusa mong tunguhin ng taas ang ulo
No ture back, you were were were were were were were were were were were were were were automatically objectives of our heads high
openng thebukas chestang dibdib, youang iyong alongkasama insa aisang upisyo
andat protestisumpa hadroong beenmakikisama thereka fornang atdi naglililo cleave.
* * * * *
SwearIsumpa youmo build,roong inmagtataguyod aka completelyng objectiveganap na layon
Youna willmamahalin lovemo, theang schemePalatuntunan andat yourang Unioniyong Unyon
gagawa ng lalong matapat sa lahat ng ikasusulong
builds more devoted to all advancement
hindi magtatamad notsa mga inpagdalo attendancena overhigit thesa ribbonlasong
nanatay ofsa valuesmithi, whona coinedlikha ng sama't-burning strawpagniningas-kugon.
* * * * *
ThenSaka afterpagkatapos you'vena accomplishediyong yourmaganap dutyang payganang tungkuli'y
makikita mo nang unti-unti namang ang lahat ng sakim,
you'll slowly turn all the greedy,
Allang togetherlahat thatng causedsama tonguesna asnakapagbigay ng dilang nilahil,
pungentpawang smokenapapawing wereusok erasingna themasangsang sa himpapawiriin
andat followedsa himkasunod inniya'y "TheAng CrySigaw ofng the PoorDukha" I hopena thatsa thesana'y dreadlagim!
 
Habang patuloy ang pananalasa ng imperyalismong Amerikano—marahas o mapayapa man—sa sambayanang Pilipino, sa larangan naman ng paggawa ay isa si Crisanto sa patuloy na nagpupunyagi upang mabuo ang isang malaking konpederasyon ng mga Unyon ng mga manggagawa. Pinagmuntikanang matamo nila ang bagay na ito noong 1912. Sa sumunod na taon ay muli silang nagsikap, kaya't noong 1 Mayo 1913, tatlumpo't anim (36) na mga unyong may 40,000 kasapi sa Maynila at karatig at iba pang mga lalawigan ang nagsipagsugo ng kanilang mga kinatawan upang buklurin ang kanilang pagkakaisa. Ang mga kinatawan ay nagsipagtipon sa Sine Oriental sa Azcarraga, Maynila sa napakamakasaysayang araw na iyon. Inabot ng apat na araw (Mayo 1–4) ang nasabing pagpupulong, isang matibay na patotoo ng kanilang determinasyong magtagumpay. Si Crisanto ang opisyal na kinatawan ng Samahang Abuluyan sa Limbagan ng Pamahalaan. Ang mga Unyon kaanib sa CONGRESO OBRERO DE FILIPINAS (COF) o KATIPUNAN NG MGA MANGGAGAWA SA PILIPINAS (KMP) ay nagkaroon ng mga kinatawan sa Board of Directors. Sa naganap na halalan para sa pamunuan ay nagwagi si Herminigildo Cruz bilang Speaker at si Primitivo Cruz bilang Kalihim.
 
Mayaman ang pagtatalakayang naganap sa nabanggit na kapulungan at sa ika-apat na araw ay napagpasiyahan nila ang salalayang mga simulain ng KMP (COF). Ilan sa mahahalagang mga resolusyon ang mga sumusunod:
Ang kanyang tinungkol ay ang pakikipagkita sa mga manggagawang Pilipino at mga lider-manggagawang Amerikano upang makuha ang kanilang pagsuportang materyal at moral para sa mga layunin ng Misyon. Gayunman, nang sila ay nasa Washington napansin ni Crisanto na marami sa mga miyembro ng Misyon ay nagsisispaglimayon lamang at walang taros sa paggasta sa salapi ng bayan. Nang malaman ng isang opisyal ito ay nagalit at sa poot ay nagsabing: "Punyeta itong lakad nating ito. Si Anto at si Abad Santos lamang ang nangangampanya para marinig ng mga Amerikano ang nais nating kalayaan!"
 
Dahil sa nakita niyang kawalang malasakit at parang wala sa loob na inaasal ng ilang miyembro ng Misyon, na sa kanyang tingin ay ipinalalagay ng mga ito na ang kanilang pagpunta roon ay isang junket sa halip na pambansang pananagutan, si Crisanto ay walang pagod na pinaglalapitan ang mga unyon, grupo at klub ng mga manggagawa. Ipinaliwanag niya sa kanila ang kalayaan ng Pilipinas, at ang pangangailangan ng mga mamamayan ng kasarinlan. Kaya nagkaroon siya ng pagkakataong makipagpulong sa mga unyong manggagawa at makipagpalitang kuro-kuro sa mga lider manggagawang Amerikano tulad nina Samuel Goompers, William Green, Morrison at iba pa. Marami siyang nakumbinsi para suportahan ang pakikibaka ukol sa kasarinlan. Bunga nito, ang mga unyong manggagawa ay nagpasa ng mga resolusyong pumapabor sa nasabing kilusan na ipinadala nila sa Kongreso ng Estados Unidos.
Because he sees indifference and seems oblivious to behaviors of some members of the Mission, which in her eyes assumed by them that they are going there is a junket rather than national responsibility, Crisanto was tireless pinaglalapitan the unions, clubs and groups of workers. He explained to them the freedom of the Philippines, and the needs of the people of the sufficiency. So she had the opportunity to meet with labor union and exchanged opinions on American workers leaders like Samuel Goompers, William Green, Morrison and others. He convinced many to support the independence struggle on. Consequently, ly, there was an incedent that they can never makakalimutan it is the justice and peace
 
Ito ay isang malaking tulong sa Misyon at karangalan para sa uring manggagawa ng Pilipinas. Sa kabilang dako ay natuto rin sa Crisanto sa kilusang manggagawa roon ng kanilang mga ideya at karanasan sa mga gawain ng unyong manggagawa laluna ng mga grupong progresibo, ang mas malalim na pagkaunawa sa Marxismo, ang tungkol sa himagsikang Sosyalista ng Oktubre at mga tagumpay nito, atbp.

Nav menu