Nicolae Ceaușescu
Nicolae Ceaușescu | |
|---|---|
.jpg) Litratong opisyal, taong 1965. | |
 Ika-11 Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista Rumano | |
| Nasa puwesto 22 Marso 1965 – 22 Disyembre 1989 | |
| Nakaraang sinundan | Gheorghe Gheorghiu-Dej |
 Ika-1 Pangulo ng Rumanya | |
| Nasa puwesto 28 Marso 1974 – 22 Disyembre 1989 | |
| Sinundan ni | Ion Iliescu |
.svg){kind=small} Ika-3 Pangulo ng Konsehong Estatal | |
| Nasa puwesto 9 Disyembre 1967 – 28 Marso 1974 | |
| Nakaraang sinundan | Chivu Stoica |
| Pansariling Detalye | |
| Isinilang | 8 Pebrero [L.I. 26 Enero] 1918 Scornicești, Rumanya |
| Yumao | 25 Disyembre 1989 (71 taong gulang) Târgoviște, Rumanya |
| Himlayan | Libingang Ghencea, Bukarest |
| Partido | Partido Komunista Rumano |
| Asawa | Elena Petrescu (k. 1947–89) |
| Anak | |
| Magulang | Andruță Ceaușescu Alexandrina Ceaușescu |
| Pirma |  |
Si Nicolae Ceaușescu (Pebrero 8, 1918 – Disyembre 25, 1989) ay isang Rumanong politiko na naglingkod bilang pinuno ng Rumanya bilang Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista Rumano mula 1965 at Pangulo mula 1974 hanggang sa kanyang pagbagsak at pagpatay noong 1989.
Ipinanganak siya sa Scornicești, sumapi si Ceaușescu sa Romanian Communist Party noong kanyang kabataan at ilang ulit na nakulong sa ilalim ng pre-war at panahon ng digmaan dahil sa kanyang aktibismong komunista. Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, umangat siya sa loob ng partido sa ilalim ni Gheorghe Gheorghiu-Dej, ang Stalinistang pinuno ng bansa, na siya ring kanyang pinalitan bilang pangkalahatang kalihim.
Sa kanyang pag-akyat sa kapangyarihan, bahagyang pinaluwag ni Ceaușescu ang sensura sa pamamahayag at kinondena ang pagsalakay ng Warsaw Pact sa Czechoslovakia sa kanyang talumpati noong 21 Agosto 1968, na nagdulot ng pansamantalang pagtaas ng kanyang popularidad. Gayunpaman, naging panandalian lamang ang liberalisasyong ito, dahil kalaunan ay naging mahigpit na totalitaryo ang kanyang rehimen. Itinuturing ito bilang isa sa mga pinakarepresibong rehimen sa Eastern Bloc at sa makabagong kasaysayan. Ang kanyang lihim na pulisya, ang Securitate, ay responsable sa malawakang pagmamanman, matinding panunupil, at paglabag sa karapatang pantao, pati na rin sa kontrol ng midya at pamamahayag.
Ang mga patakaran ni Ceaușescu na naglalayong palakihin ang populasyon ay nagdulot ng pagtaas ng ilegal na aborsyon at pagdami ng mga ulilang inilagay sa mga institusyon ng estado. Ang maling pamamahala sa ekonomiya dahil sa mga nabigong proyektong langis noong dekada 1970 ay nagdulot ng malaking utang panlabas. Ang kanyang pagsisikap na bayaran ang utang sa pamamagitan ng austerity ay naging epektibo ngunit lubhang hindi popular. Lumawak ang kanyang kulto ng personalidad, kasabay ng paglala ng ugnayang panlabas kahit sa Unyong Sobyet.
Sa pagtatapos ng 1989, ang lumalaking kawalang-kasiyahan sa bansa at ang totalitaryong pamumuno ni Ceaușescu ay sumiklab sa Rebolusyong Rumano. Itinuring niya ang mga demonstrasyon sa Timișoara bilang banta at iniutos ang pagbabaril ng militar noong 17 Disyembre, na nagresulta sa maraming pagkamatay at pagkasugat. Kumalat ang mga demonstrasyon sa kabisera na Bucharest, na nagpilit kina Ceaușescu at sa kanyang asawang si Elena na tumakas sakay ng helicopter, ngunit sila ay nahuli matapos tumalikod ang sandatahang lakas laban sa kanila. Matapos hatulan sa isang huwad na paglilitis dahil sa economic sabotage at genocide, kapwa sila hinatulan ng kamatayan at agad na pinatay sa pamamagitan ng firing squad noong 25 Disyembre, na nagwakas sa apat na dekadang pamumuno ng komunismo sa Romania.
Maagang buhay at edukasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ipinanganak si Ceaușescu sa maliit na nayon ng Scornicești, Olt County, bilang ikatlo sa siyam na anak ng isang mahirap na pamilyang magsasaka (tingnan ang pamilyang Ceaușescu). Batay sa kanyang birth certificate, siya ay ipinanganak noong 5 Pebrero 1918 sa halip na ang opisyal na 8 Pebrero 1918—ang kanyang kapanganakan ay nairehistro nang may tatlong araw na pagkaantala, na kalaunan ay nagdulot ng kalituhan. Ayon sa impormasyong nakasaad sa kanyang sariling talambuhay, si Nicolae Ceaușescu ay ipinanganak noong 26 Enero 1918. Ang kanyang ama na si Andruță (1886–1969) ay may-ari ng 3 ektarya ng lupang sakahan at ilang tupa, at tumutulong si Nicolae sa kita ng malaking pamilya sa pamamagitan ng pananahi. Nag-aral siya sa paaralan ng nayon hanggang sa edad na 11, nang siya ay lumipat sa Bucharest. Ayon sa Olt County Service of National Archives, nakapasa si Nicolae A. Ceaușescu sa unang baitang na may average na 8.26 at ikalawang baitang na may average na 8.18, at pumangatlo sa klase na may 25 mag-aaral. Ayon sa mamamahayag na si Cătălin Gruia, tumakas umano siya mula sa kanyang relihiyoso, mapang-abuso at istriktong ama. Una siyang nanirahan kasama ang kanyang kapatid na si Niculina Rusescu.
Maagang aktibidad komunista at pag-aresto
[baguhin | baguhin ang wikitext]Naging aprentis siya bilang tagagawa ng sapatos, na nagtrabaho sa pagawaan ni Alexandru Săndulescu, isang sapatero na kasapi ng ilegal na Partido Komunista noong panahong iyon. Hindi nagtagal, nasangkot si Ceaușescu sa mga gawain ng Partido Komunista (naging kasapi noong unang bahagi ng 1932), ngunit bilang tinedyer ay maliliit na gawain lamang ang ipinagagawa sa kanya. Una siyang inaresto noong 1933 sa edad na 15 dahil sa pakikisangkot sa kaguluhan sa panahon ng welga, at muli noong 1934 dahil sa pangangalap ng pirma para sa petisyon laban sa paglilitis ng mga manggagawa sa riles, at iba pang katulad na gawain. Sa kalagitnaan ng dekada 1930, nakapaglakbay siya sa mga misyon sa Bucharest, Craiova, Câmpulung, at Râmnicu Vâlcea, at ilang ulit na naaresto.
Tinawag siya ng Siguranța Statului (lihim na pulisya) na “mapanganib na komunistang agitator” at “tagapamahagi ng propagandang komunista at anti-pasista.” Dahil dito, hinatulan siya noong 6 Hunyo 1936 ng Brașov Tribunal ng dalawang taong pagkakakulong, karagdagang anim na buwan para sa contempt of court, at isang taong sapilitang paninirahan sa Scornicești. Karamihan sa kanyang sentensiya ay ginugol niya sa Doftana Prison. Habang nasa labas ng kulungan noong 1939, nakilala niya si Elena Petrescu, na kanyang pinakasalan noong 1947 at kalaunan ay nagkaroon ng malaking impluwensya sa kanyang buhay pulitikal.
Ikalawang Digmaang Pandaigdig at Târgu Jiu
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa madaling panahon matapos makalaya, muli siyang inaresto at hinatulan dahil sa “pagsasabwatan laban sa kaayusang panlipunan,” at ginugol ang panahon ng digmaan sa mga kulungan at kampong internment: Jilava (1940), Caransebeș (1942), Văcărești (1943), at Târgu Jiu (1943).
Noong 1943, inilipat siya sa kampong internment ng Târgu Jiu, kung saan nakasama niya sa selda si Gheorghe Gheorghiu-Dej, na naging kanyang mentor.
Sa Târgu Jiu, binigyan ang mga bilanggong komunista ng ilang kalayaan sa pamamahala ng kanilang mga selda kapalit ng hindi pagtatangkang tumakas. Doon, pinamunuan ni Gheorghiu-Dej ang mga “self-criticism session” kung saan ang mga miyembro ng partido ay pinipilit umamin ng kanilang mga “kamalian” sa harap ng iba. Ayon sa ilang ulat, si Ceaușescu ay naging tagapagpatupad ng disiplina sa mga sesyon na ito at sinasabing nananakit ng mga kasapi na tumatangging sumunod o hindi sapat ang sigasig. Ang mga sesyong ito ay tumulong upang patatagin ang kontrol ni Gheorghiu-Dej sa partido at lalo pang inilapit si Ceaușescu sa kanya. Ang kanyang pananatili sa Târgu Jiu ang naging simula ng kanyang pag-angat sa kapangyarihan. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nang nagsimulang mapasailalim ang Romania sa impluwensiyang Sobyet, nagsilbi si Ceaușescu bilang kalihim ng Union of Communist Youth (1944–1945).
Pag-angat sa kapangyarihan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Pagkatapos sakupin ng mga Komunista ang kapangyarihan sa Romania noong 1947, sa ilalim ng patronahe ni Gheorghiu-Dej, si Ceaușescu ay nahalal bilang miyembro ng Great National Assembly, ang bagong lehislatibong katawan ng komunistang Romania.
Noong Mayo 1948, itinalaga siya bilang Kalihim ng Ministry of Agriculture, at noong Marso 1949 ay na-promote bilang Deputy Minister. Mula sa Ministry of Agriculture at walang karanasang militar, ginawa siyang Deputy Minister na namamahala sa sandatahang lakas, at binigyan ng ranggong Major General. Kalaunan, naitaas siya bilang Lieutenant General at naging First Deputy ng Ministry of Defence at pinuno ng Army’s Higher Political Directorate.
Noong 1952, isinama siya ni Gheorghiu-Dej sa Central Committee matapos ang purga sa tinatawag na “Muscovite faction” na pinamunuan ni Ana Pauker. Sa huling bahagi ng dekada 1940 hanggang unang bahagi ng 1950, nahati ang partido sa “home communists” na nanatili sa Romania at “Muscovites” na nasa pagkatapon sa Unyong Sobyet. Sa Romania, tulad ng Poland, nanaig ang “home communists,” at kabilang si Ceaușescu sa grupong ito na nakinabang sa pagbagsak ng “Muscovites” noong 1952. Noong 1954, naging ganap siyang miyembro ng Politburo, na nagbigay sa kanya ng isa sa pinakamataas na posisyon sa kapangyarihan sa bansa.
Papel sa proseso ng kolektibisasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Isang mataas na opisyal sa mga ministeryo ng agrikultura at depensa, si Ceaușescu ay may mahalagang papel sa sapilitang kolektibisasyon. Ayon sa datos mismo ng Romanian Workers’ Party, sa pagitan ng 1949 at 1952 may mahigit 80,000 magsasaka ang inaresto, at 30,000 ang hinatulan ng pagkakakulong. Isang halimbawa nito ay ang pag-aalsa sa Vadu Roșca (Vrancea county), kung saan tumutol ang mga magsasaka sa pagkumpiska ng kanilang lupa. Doon, nagpaputok ang mga yunit militar laban sa mga nag-aalsa, na ikinamatay ng siyam at ikinasugat ng 48. Si Ceaușescu mismo ang nanguna sa imbestigasyon na nagresulta sa pagkakakulong ng 18 magsasaka dahil sa “rebelyon” at “pagsasabwatan laban sa kaayusang panlipunan.”