Noli, Liguria
Noli | |||
|---|---|---|---|
| Comune di Noli | |||
 | |||
| |||
Lokasyon ng Noli  | |||
  Noli Lokasyon ng Noli sa Italya  Noli Noli (Liguria) | |||
| Mga koordinado: 44°12′22″N 8°24′48″E / 44.20611°N 8.41333°E[1] | |||
| Bansa | Italya | ||
| Rehiyon | Liguria | ||
| Lalawigan | Savona (SV) | ||
| Mga frazione | Tosse, Voze | ||
| Lawak | |||
| • Kabuuan | 9.67 km2 (3.73 milya kuwadrado) | ||
| Taas | 2 m (7 tal) | ||
| Populasyon (2018-01-01)[3] | |||
| • Kabuuan | 2,692 | ||
| • Kapal | 280/km2 (720/milya kuwadrado) | ||
| Tawag sa tagalugar | Nolesi | ||
| Sona ng oras | UTC+1 (CET) | ||
| • Tag-init (DST) | UTC+2 (CEST) | ||
| Kodigong Postal | 17026 | ||
| Kodigo sa pagpihit | 019 | ||
| Santong Patron | Eugenius of Carthage | ||
| Saint day | Second Sunday of July | ||
| Websayt | Opisyal na website | ||
Ang Noli (Italyano: [ˈnɔːli] Ligurian: Nöi [ˈnɔːi] ) ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Lalawigan ng Savona, rehiyon ng Liguria, hilagang-kanlurang Italya, ito ay may habang humigit-kumulang 50 kilometro (31 mi) timog-kanluran ng Genova sakay ng tren, mga 4 metro (13 tal) sa ibabaw ng antas ng dagat. Ang pinagmulan ng pangalan ay maaaring nagmula sa Neapolis, na nangangahulugang "bagong lungsod" sa Griyego.
Isa ito sa I Borghi più belli d'Italia ("Ang pinakamagandang nayon ng Italya").[4] Mula 1192 hanggang 1797, ang Noli ay isa sa mga republikang pandagat, ang Republika ng Noli.
Heograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]May hangganan ang Noli sa Finale Ligure, Spotorno, at Vezzi Portio.
Kasaysayan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Isang sinaunang sentro ng mga Ligur, ito ay isang munisipalidad noong panahon ng mga Romano.
Hindi tiyak ang pagkakatatag ng Noli: sinasabi ng ilang mga mapagkukunan na ito ay lumitaw bilang isang kolonya ng mga Ligur ng Genuati at Sabazi noong 317 BK, ang iba ay naniniwala na ito ay mas matanda pa kaysa sa Roma; gayunpaman, napatunayan na may mga pamayanan ng Intemelii, Ingauni, at Sabazi noong panahon ng mga Romano at ang lugar ay mahusay na ipinagtanggol ng mga sinaunang Liguria salamat din sa estratehikong posisyon nito.[5]
Ang lungsod ay itinatag nang tatlong beses: ang una sa tuktok ng Bundok Ursino, kung saan nakatayo ang kastilyo na may parehong pangalan; ang pangalawa sa lugar na katabi ng Simbahan ng San Paragorio; ang pangatlo sa loob ng kasalukuyang mga pader ng lungsod.[6]
Noong Gitnang Kapanahunan, ito ay isang baseng Bisantino at, dahil naging nasasakupan ito ng mga Lombardo, na sumira dito noong 641, ito ay ganap na itinayong muli malapit sa dagat. Ito rin ay nasasakupan ng mga Franco sa ilalim ni Carlomagno. Sa pagkawasak ng imperyong Carolingia, ito ay isinama, kasama ang kalapit na Varigotti, sa mga pag-aari ng Marca Aleramica at ng pamilyang Del Carretto ng sangay ng Savona.[7]
Ang pangalang Noli, na pinatutunayan sa anyong Naboli sa mga pinakamatandang dokumento (sa pagitan ng 1004 at 1005), ay tiyak na nagmula sa isang anyo ng Neapolis na nangangahulugang "bagong lungsod" sa Bisantinong Griyego (parehong etimolohiya gaya ng sa Napoles). Ang isa pang posibilidad ay ang pangalan ay nagmula sa Romanong toponym na Ad Navalia.[8]
Maaaring banggitin ito bilang Neapolis ng heograpong si Jorge ng Tsipre noong ika-7 siglo.[9]
Ang Republika ng Noli ay isang malayang republika mula 1193 hanggang 1797. Noong 1239, isang diyosesis ng Noli ang itinatag, na nanatili hanggang sa pagsasama nito sa Diyosesis ng Savona bilang Diyosesis ng Savona-Noli noong 1986. Ang pagsalakay ni Napoleon noong 1797 ang nagwakas sa soberanya ng Noli.
Noong 1808, na ngayon ay itinuturing na isang "bastion" ng Republikang Liguria ng Pransiya, ito ay labis na binomba, noong ika-4 ng hapon noong Agosto 1, ng plota ng hukbong-dagat ng Ingles.
Mula 1973 hanggang Disyembre 31, 2008 ito ay bahagi ng Pamayanang Bundok ng Pollupice.
Kakambal na bayan — mga kinakapatid na lungsod
[baguhin | baguhin ang wikitext]Kakambal ng Noli ang:
Langenargen, Alemanya (2005)
Mga personalidad
[baguhin | baguhin ang wikitext]- António de Noli, Italian nobleman at explorer, discoverer ng ilang teritoryo ng Guinea at Cape Verde islands sa ngalan ng Korona ng Portuges.[10] Ipinanganak sa Genova noong 1419, "pamilyang nagmula sa Noli o sa Kastilyo ng Noli".[11]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang artikulong ito ay nagsasama ng teksto mula sa isang lathalatin na nasa dominyong publiko na ngayon: Chisholm, Hugh, pat. (1911). "Noli". Encyclopædia Britannica (sa wikang Ingles). Bol. 19 (ika-11 (na) labas). Cambridge University Press. p. 734.
- ↑ "The World Gazetteer". Inarkibo mula sa orihinal noong 2007-10-01. Nakuha noong 2007-02-20.
- ↑ "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011". Istat. Nakuha noong 16 Marso 2019.
- ↑ "Popolazione Residente al 1° Gennaio 2018". Istat. Nakuha noong 16 Marso 2019.
- ↑ "Liguria" (sa wikang Italyano). Nakuha noong 31 July 2023.
- ↑
{{cite book}}: Empty citation () - ↑
{{cite book}}: Empty citation () - ↑ "Fonte dal sito del comune di Noli-Storia". Inarkibo mula sa orihinal noong 15 novembre 2012. Nakuha noong 21 novembre 2012.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=at|archive-date=(); Invalid|url-status=sì() - ↑ Fonte dal sito "The Ancient Library" (sa wikang Ingles). p. 11. Nakuha noong 11 febbraio 2022.
{{cite web}}:|archive-date=requires|archive-url=(); Check date values in:|access-date=at|archive-date=() - ↑ Balzaretti, Ross (2013). Dark Age Liguria: regional identity and local power c. 400-1020. Studies in early medieval history. London: Bloomsbury. pp. 49–50. ISBN 978-1-78093-030-5.
- ↑ Joao de Barros wrote on the Italian navigator: "Di natione genovese, et di sangue nobile, che per alcuni dispiaceri che hebbe nella patria sua se ne venne in questo regno con due navi”. Barros, João. "L’Asia", Dec. I. lib. 2. cap. I. Republished by Vincenzo Valgrisio, Venice, 1562
- ↑ According to Della Cella manuscripts "Perittissimo piloto Genovese"; on the family "l’origine si puo supponere dalla piccola Città o Castello di Noli”. Della Cella, "Famiglie Di Genova. Antiche, e moderne, estinte, e viventi, nobili, e populari". Parte II, D.E.F.G.I.L.M.N.O./ MDCCLXXXIII. Page 293
Mga panlabas na link
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Mga midyang may kaugynayan sa Noli, Liguria sa Wikimedia Commons
- (sa Italyano) Mga litrato ni Noli