Nzérékoré
Nzérékoré ߒߛߙߍߜߘߺߍ߬ , 𞤟𞤫𞤪𞤫𞤳𞤮𞤪𞤫 Nzerekore | |
|---|---|
Lungsod | |
 | |
  Nzérékoré Lokasyon ng Nzérékoré | |
| Mga koordinado: 07°45′8″N 08°49′18″W / 7.75222°N 8.82167°W | |
| Bansa |  Guinea |
| Rehiyon | Nzérékoré |
| Prepektura | Nzérékoré |
| Taas | 560 m (1,840 tal) |
| Populasyon (2014) | |
| • Kabuuan | 195,027 |
Ang Nzérékoré ay ang pangatlong pinakamalaking lungsod sa Guinea ayon sa populasyon pagkatapos ng kabisera, ang Conakry at Kankan, at ang pinakamalaking lungsod sa rehiyon ng Guinée forestière sa timog-silangang Guinea. Ang lungsod ay ang kabisera ng Prepektura ng Nzérékoré. Ang Nzérékoré ay isang sentro ng komersyo at ekonomiya at matatagpuan humigit-kumulang 354 mi (570 km) timog-silangan ng Conakry.[1]
Ito ang sentro ng isang pag-aalsa laban sa pamamahala ng Pransya noong 1911 at ngayon ay kilala bilang isang bayan ng pamilihan at dahil sa mga panday-pilak nito. Ang bilang ng populasyon ay nasa pagitan ng ~110,000 at ~290,000 noong 1996[2] batay sa Senso, at lumalaki nang malaki simula nang magsimula ang mga digmaang sibil sa kalapit na Liberia, Sierra Leone, at Ivory Coast na nagdulot ng papasok na migrasyon, kung saan ang kasalukuyang bilang ng populasyon ay nasa pagitan ng ~230,000 at ~400,000.[3][4][5]
Kasaysayan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Nzérékoré ay sentro ng isang pag-aalsa laban sa pamamahala ng Pransya noong 1911. Mula 1911–1912, ang karamihan sa Rehiyon ng Nzérékoré ay isinailalim sa direktang pamamahala ng militar.
May tatlong araw na labanang etno-relihiyoso sa Nzérékoré noong Hulyo 2013.[6][7] Ang labanan sa pagitan ng etnikong Guerzé (Kpelle), na Kristiyano o animista, at etnikong Konianke, na mga Muslim at malapit sa mas malaking grupong etniko ng Malinké, ay nag-iwan ng hindi bababa sa 54 na patay.[7] Kabilang sa mga namatay ang mga taong pinatay gamit ang mga itak at sinunog nang buhay.[7] Natapos ang karahasan matapos magpatupad ng curfew ang militar ng Guinea, at si Pangulong Alpha Condé ay nanawagan para sa katahimikan sa telebisyon.[7]
Noong Disyembre 1, 2024, ang istadyum ng football ng Nzérékoré ay naging pinangyarihan ng marahas na mga sagupaan at isang stampede na nagdulot ng hindi bababa sa 56 na pagkamatay. Matapos ang isang pinagtatalunang desisyon ng referee, nagsimulang magbato ang mga tagahanga, na nagdulot ng takot, at pagkatapos ay sumali ang pulisya, na nagpaputok ng tear gas. Sa kasunod na pagmamadali at pag-aagawan para sa nag-iisang labasan sa istadyum, mga tao ang natumba sa lupa at marami, kabilang ang mga bata, ang natapakan ng paa.[8]
Heograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Nzérékoré ay matatagpuan sa pagitan ng 7°32 at 8°22 Hilagang latitud at 9°04 Kanlurang longhitud at sumasaklaw sa lawak na 47.3 km2. Ang distansya sa mga kalapit na prefecture ay 39 km para sa Nzérékoré-Lola, 62 km para sa Nzérékoré-Yomou, 125 km para sa Nzérékoré-Beyla, at 135 km para sa Nzérékoré-Macenta.
Tipograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Nzérékoré ay nasa taas na 480 m at ang lupain nito ay mabatong. Ang talampas ay pinangungunahan ng mga burol na minsan ay gneissic (Gonia) at minsan ay quartz (Gboyéba). Ang bayan ay may tatlong mahahalagang burol: Götö (450 m), Hononye at Kwéléyé (350 m).
Klima
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Nzérékoré ay may klimang tropikal na savanna (klasipikasyon ng klima ng Köppen na Aw). Ang lungsod ay mayroong mahabang tag-ulan na sumasaklaw sa mga buwan ng Marso hanggang Nobyembre, habang ang natitirang tatlong buwan ay bumubuo sa tag-init ng lungsod. Bagama't ang karaniwang pang-araw-araw na temperatura ay nananatiling medyo pare-pareho sa buong taon, ang Nzérékoré ay may mas mataas na pagkakaiba-iba ng temperatura sa araw sa panahon ng tag-init nito na may karaniwang pinakamataas na temperatura sa paligid ng 33 °C o 91.4 °F at karaniwang pinakamababa mula 10 hanggang 13 °C o 50.0 hanggang 55.4 °F. Ang lungsod ay may katamtamang presipitasyon na humigit-kumulang 1,800 mm o 70 pulgada taun-taon.
| Datos ng klima para sa Nzérékoré (1991–2020) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Buwan | Ene | Peb | Mar | Abr | May | Hun | Hul | Ago | Set | Okt | Nob | Dis | Taon |
| Katamtamang taas °S (°P) | 32.1 (89.8) |
33.3 (91.9) |
32.6 (90.7) |
31.4 (88.5) |
30.7 (87.3) |
29.3 (84.7) |
27.8 (82) |
27.8 (82) |
29.0 (84.2) |
29.8 (85.6) |
30.5 (86.9) |
31.1 (88) |
30.4 (86.7) |
| Arawang tamtaman °S (°P) | 24.7 (76.5) |
26.5 (79.7) |
26.9 (80.4) |
26.6 (79.9) |
26.2 (79.2) |
25.3 (77.5) |
24.4 (75.9) |
24.4 (75.9) |
25.0 (77) |
25.2 (77.4) |
25.5 (77.9) |
24.8 (76.6) |
25.5 (77.9) |
| Katamtamang baba °S (°P) | 17.3 (63.1) |
19.7 (67.5) |
21.3 (70.3) |
21.7 (71.1) |
21.7 (71.1) |
21.3 (70.3) |
21.0 (69.8) |
21.0 (69.8) |
21.1 (70) |
20.7 (69.3) |
20.5 (68.9) |
18.4 (65.1) |
20.5 (68.9) |
| Katamtamang presipitasyon mm (pulgada) | 14.2 (0.559) |
51.4 (2.024) |
120.7 (4.752) |
147.3 (5.799) |
187.0 (7.362) |
214.9 (8.461) |
235.5 (9.272) |
321.9 (12.673) |
316.8 (12.472) |
194.5 (7.657) |
73.0 (2.874) |
18.8 (0.74) |
1,896 (74.646) |
| Araw ng katamtamang presipitasyon (≥ 1.0 mm) | 1.3 | 3.8 | 9.2 | 11.0 | 14.5 | 14.9 | 17.1 | 22.1 | 21.6 | 16.5 | 7.7 | 1.7 | 141.4 |
| Katamtamang kahalumigmigang relatibo (%) | 65 | 68 | 72 | 76 | 79 | 81 | 84 | 85 | 82 | 80 | 79 | 73 | 77 |
| Sanggunian: NOAA (humidity 1961–1990)[9] | |||||||||||||
Sitwasyon sa paaralan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga pampublikong paaralang elementarya: 94 na gusali para sa 23 paaralan, 199 na silid-aralan para sa 15,916 na mag-aaral, kabilang ang 6,773 na babae. Mayroong 273 guro, kabilang ang 153 babae.
Mga pribadong paaralang elementarya: 17 gusali para sa 9 na paaralan, 60 silid-aralan para sa 2,107 na mag-aaral, kabilang ang 315 na babae.
Mga paaralang sekundarya: 14 na paaralan, kabilang ang 6 na pribado at 3 paaralang bokasyonal, na may 134 na silid-aralan para sa 8,884 na mag-aaral, kabilang ang 2,104 na babae. Mayroong 83 guro, kabilang ang 6 na babae.
Ekonomiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Agrikultura
[baguhin | baguhin ang wikitext]Iba-iba ang uri ng agrikultura: mga pananim na pagkain (palay, mais), mga tubers (kamoteng kahoy, kamote, gabi), mga pananim na pang-eksport (kape, kakaw, kola, langis ng palma), mga pananim sa pamilihan (letsugas, kamatis, okra, pipino, talong).
Mga sakahan ng hayop
[baguhin | baguhin ang wikitext]Bagama't ang mga tupa, kambing, at baboy ay inaalagaan sa lungsod, ang mga baka naman ay inaangkat mula sa mga kalapit na prefecture na direktang nakalaan para sa katayin.
Pangingisda
[baguhin | baguhin ang wikitext]May mga sistema ng pagsasaka ng isda na embryonic.
SME
[baguhin | baguhin ang wikitext]Maraming SME (petites et moyennes entreprises at maliliit at katamtamang laki ng mga negosyo) pangunahin na sa pananahi, pag-aayos ng buhok, karpinterya, pagtitina, gawaing raffia, mekaniko, pagbe-bake, pagkatay, tapiserya, atbp. Mayroon ding tatlong pamilihan: ang sentral na pamilihan, ang pamilihan ng Dorota, at ang pamilihan ng Mohomou sa Boma. Ang lingguhang araw ng pamilihan ay Miyerkules.
Transportasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang N1 highway ang nag-uugnay sa lungsod sa Kankan sa hilaga. Ang lungsod ay pinaglilingkuran din ng Paliparan ng Nzérékoré.
Mga lugar ng pagsamba
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga Ospital
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Hôpital régional de Nzérékoré
- Poste de Santé de Nyen 2
Tingnan din
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Encyclopedia of World Populations: Nzérékoré". Inarkibo mula sa orihinal noong 2021-05-13. Nakuha noong 2024-12-06.
- ↑ "Nzérékoré (Prefecture, Guinea) - Population Statistics, Charts, Map and Location". www.citypopulation.de. Nakuha noong 2024-12-07.
- ↑ "Population of Nzérékoré 2024 | Nzérékoré population - statistics". Population HUB (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-12-07.[patay na link]
- ↑ "Nzérékoré (Prefecture, Guinea) - Population Statistics, Charts, Map and Location". www.citypopulation.de. Nakuha noong 2024-12-07.
- ↑ "Nzerekore in Guinea | Facts and Information about Nzerekore - Places-in-the-World.com". places-in-the-world.com. Nakuha noong 2024-12-07.[patay na link]
- ↑ ""Guinea's Conde appeals for calm after 11 killed in ethnic clashes", Reuters, July 16, 2013". Reuters. Inarkibo mula sa orihinal noong October 6, 2014. Nakuha noong December 6, 2024.
- 1 2 3 4 ""Guinean troops deployed after deadly ethnic clashes", BBC Africa, 17 July 2013". BBC News. 16 July 2013. Inarkibo mula sa orihinal noong 17 October 2014. Nakuha noong 6 December 2024.
- ↑ Guinea stadium crush kills 56 people after disputed refereeing decision, Reuters, 2 December 2024. Accessed on 2 December 2024.
- ↑ "World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020 — Nzérékoré". National Oceanic and Atmospheric Administration. Inarkibo mula sa orihinal noong 5 January 2024. Nakuha noong 4 January 2024.