Oksidente

Sinaunang Oksidente ng Imperyong Romano

Ang oksidente (Kastila: occidente, Ingles: occident) ay isang termino para sa Kanluran at kinagisnang tumutukoy sa anumang bagay na kabilang o mula sa mundong Kanluranin. Kabaligtaran ito ng terminong oryente na tumutukoy naman sa mundong Silanganin. Hindi na gaanong ginagamit ang occident sa wikang Ingles. Kadalasang ginagamit ang terminong oksidental (Ingles: occidental) upang ilarawan ang mga bagay mula sa Kanluranin ngunit maaaring ituring na lipas nang termino para sa ilan. Nagmula ang salita sa mga paghahating heograpiko na sumasalamin sa paghahating pangkalinangan sa pagitan ng Griyegong Silangan at Latinong Kanluran, at sa paghahating pampolitika sa pagitan ng Kanlurang Imperyong Romano at Silangang Imperyong Romano.

Etimolohiya

Nagmumula ang salitang "oksidente" sa salitang Latin na occidens na nangangahulugang "kanluran" (literal na kahulugan: "paglubog" (kung saan lumulubog ang araw) < occido "hulog/lubog").

Sa wikang Arabe, literal na nangangahulugang "ang paglubog ng araw" o "ang kanluran" ang Magreb ( maḡrib, Arabe: مَغْرِب < Arabe ḡarb غَرْب‎ "bumaba, umayos"). Katimugang bahagi ng dating Kanlurang Imperyong Romano ang Magreb.

Ang isa pang salita sa wikang Aleman para sa Oksidente ay Abendland (bihirang: Okzident). Patula na ito sa kasalukuyan, at literal na sinasalin bilang "lupain sa gabi". Pangunahing patula na rin ang kasalungat na terminong "Morgenland" na tumutukoy naman sa Asya.

Nagmumula ang kasalungat na terminong "Oryente" sa salitang Latin na oriens, na nangangahulugang "silangan" (literal na kahulugan: "sumisikat" < orior "sumikat").

Kasaysayan ng termino

Ginamit ang salitang pang-uri na "Oksidental" sa mga kultura, tao, bansa, alpombrang Europeo, at kalakal na mula sa Oksidente. Karaniwang "kanluranin" ang kahulugan ng "oksidental". "kanluran". Ito ay kinagisnang katawagan (lalo na kapag naka-malaking titik ang "o") para sa anumang bagay na kabilang sa Oksidente o "Kanluran" (para sa Europa), at lalo na sa kalinangang Kanluranin nito. Tinukoy nito ang kanlurang direksiyon sa lumang astronomiya at kalimitang dinaglat na "Occ".

Mga karagdagang babasahin

• Ankerl, Guy (2000). Coexisting contemporary civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and West. INU societal research. Bol. 1. Global communication without universal civilization. Geneva: INU Press. ISBN 2-88155-004-5.
• Hanafi, Hassan, Muqaddimah fi 'ilm al-istighrab (Introduction to Occidentalism), Cairo, Madbuli, 1991.
• König, Daniel G., Arabic-Islamic Views of the Latin West. Tracing the Emergence of Medieval Europe, Oxford, OUP, 2015.
• Souza, Teotonio R. de, "Orientalism, Occidentosis and Other Viral Strains: Historical Objectivity and Social Responsibilities", in The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads, Festschrift in Honour of Prof. K.S. Mathew, eds Pius Malekandathil & Jamal Mohammed, Fundação Oriente, India, 2001. ISBN 978-81-900166-5-0. pp. 452–479.

Mga panlabas na link

• The Western Tradition homepage sa Annenberg/CPB Naka-arkibo April 20, 2019, sa Wayback Machine. – na puwede kang manood ng bawat episodyo nang malaya (kinakailangan ng mga pop-up)