Pumunta sa nilalaman

Gintong Panuntunan

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Pagpapalitan ng kabutihan)
"Golden Rule Sign" that hung above the door of the employee's entrance to the Acme Sucker Rod Factory in Toledo, Ohio, 1913. The business was owned by Toledo Mayor Samuel M. Jones.
"Paskil ng Gintong Panuntunan" na nakasabit sa itaas ng pinto ng pasukan ng mga manggagawa ng Pabrika ng Acme Sucker Rod sa Toledo, Ohio, noong 1913.

Ang Gintong Panuntunan (Ingles: Golden Rule, Ethic of Reciprocity, o Norm of Reciprocity) ay ang prinsipyo ng pakikitungo sa iba ayon sa kung paano mo nais pakitunguhan ka nila. Ito ang pamantayan ng gantihan ng kabutihan o palitan ng gawaing mabuti, na nagsasaad ng ganito o katulad nito: "Huwag mong gawin sa iba ang ayaw mong gawin nila sa iyo."[1] Tinatawag din itong pamantayan ng resiprosidad o etika ng pagkakapantay-pantay, isang kasunduan ng pagtutulungan.[1] Ibig sabihin, dapat mong suklian sa iba ang pakikitungo na nais mong ibigay nila sa iyo (hindi kinakailangang kung paano ka nila aktuwal na tinatrato).

Sa Ingles, ganito ang kaanyuan ng pangungusap na ito: Do unto others as you would have them do unto you.[2] Sa pagnenegosyo o iba pang pagkakataon, madudugtungan ito ng mga negosyante ng ganitong pangungusap: Ginagamit ang Gintong Panuntunan, sa lahat ng panahon (o oras), sa lahat ng mga bagay, sa lahat ng mga pook.[3] Na maiaangat pa sa ganitong kataga: Palaging sinusubukang itrato ang mga tao na mas mainam ng bahagya kaysa kung paano nila ako tinatrato.[4]

Ang iba't ibang pagpapahayag ng panuntunang ito ay matatagpuan sa mga aral ng karamihan sa mga relihiyon at paniniwala sa paglipas ng panahon.[5]

Maaaring lumitaw ang kasabihang ito bilang positibo o negatibong utos na gumagabay sa asal:

  • Pakitunguhan ang kapwa sa paraang nais mong ikaw ay pakitunguhan (positibo o nag-uutos na anyo)[5]
  • Huwag pakitunguhan ang kapwa sa paraang ayaw mong ikaw ay pakitunguhan (negatibo o nagbabawal na anyo)
  • Ang anumang ninanais mo para sa kapwa ay ninanais mo rin para sa iyong sarili (maunawain o tumutugon na anyo)

Kontekstong pangrelihiyon

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Sa Bagong Tipan ng Bibliya, matatagpuan ito sa Ebanghelyo ni Mateo (Mateo 7:12): Kaya nga gawin ninyo sa iba ang ibig ninyo na gawin nila sa inyo.[6] Katumbas ng Ingles na: Do to others as you would have them do to you.[2] Sa isang bersiyong ginagamit ng pormal na matandang Ingles, ganito ang pagkakabanggit nito mula sa Mateo 7:12 ng The Holy Bible, Authorized King James Version, sa Ebanghelyo ayon kay San Mateo: "Therefore all things whatsoever ye would that men should do to you, do ye even so to them: for this is the law and the prophets."[7]

Ang mga pahayag na katulad ng Panuntunang Ginintuan ay makikita sa sinaunang Ehipto sa kuwento ng Ang Maliwanag na Magsasaka.[8] Tinalakay ni Rushworth Kidder ang mga sinaunang kontribusyon ni Confucio (551–479 BCE). Ayon kay Kidder, ang balangkas ng konseptong ito ay kilalang lumilitaw sa karamihan ng mga relihiyon kabilang ang Hinduismo, Budismo, Taoismo, Zoroastrianismo at iba pang mga pangunahing relhiyon.[9][10][11]

Sinaunang kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Sinaunang Babilonia

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang sinanunang inkarnasyon ng Panuntunang Ginintuan na matataguan sa Kodigo ni Hammurabi (1780 BCE) na mas naunang isinulat sa Bibliya,[12] ay nakikitungo sa resiprosidad na etikal sa mga paraan gaya ng paglilimita lamang sa paghihiganti na pantay at makatwiran.

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Sa larangan ng musika sa Pilipinas, matutunghayan ang diwa ng Gintong Panuntunan sa mga panitik o liriko ng awiting "Lupa" ni Rico J. Puno na kalauna'y inawit din ng bandang Asin. Ganito ang sinasaad sa taludturan ng koro o parteng inuulit ng kantang ito:

Kung ano ang 'di mo gusto
Huwag gawin sa iba
Kung ano ang iyong inutang
Ay s'ya ring kabayaran[13]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. 1 2 Gaboy, Luciano L. Golden Rule, ginintuang patakaran, kasunduan ng pakikipagtulungan o pagpapalitan ng kabutihan - Gabby's Dictionary: Praktikal na Talahuluganang Ingles-Filipino ni Gabby/Gabby's Practical English-Filipino Dictionary, GabbyDictionary.com.
  2. 1 2 The Christophers (2004). "Living the Golden Rule". Three Minutes a Day, Tomo 39. The Christophers, Lungsod ng Bagong York, ISBN 0939055384., pahina para sa Agosto 31. (sa Ingles)
  3. ↑ Salin mula sa Ingles na: The Golden Rule applies, at all times, in all things, in all places.
  4. ↑ Salin mula sa Ingles na: I always try to treat people just a little bit better than they treat me.
  5. 1 2 Antony Flew, pat. (1979). "golden rule". A Dictionary of Philosophy (sa wikang Ingles). London: Pan Books in association with The MacMillan Press. p. 134. ISBN 978-0-330-48730-6.
  6. ↑ Abriol, Jose C. (2000). "Mateo 7:12". Ang Banal na Biblia, Natatanging Edisyon, Jubileo A.D. Paulines Publishing House/Daughters of St. Paul (Lungsod ng Pasay) ISBN 9715901077., pahina 1440.
  7. ↑ St. Matthew 7:12, The Holy Bible, Authorized King James Version, pahina 9 ng The Gospel According to St. Matthew, The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ, Translated out of the original Greek and with the former translations diligently compared and revised by his Majesty's special command, New York Bible Society International, Bagong York/Gran Britanya, mula pa noong 1809.
  8. ↑ "The Culture of Ancient Egypt", John Albert Wilson, p. 121, University of Chicago Press, 1956, ISBN 0-226-90152-1 (sa Ingles)
  9. ↑ W.A. Spooner, "The Golden Rule," in James Hastings, ed. Encyclopedia of Religion and Ethics, Vol. 6 (New York: Charles Scribner's Sons, 1914) pp. 310–12, quoted in Rushworth M. Kidder, How Good People Make Tough Choices: Resolving the Dilemmas of Ethical Living, Harper, New York, 2003. ISBN 0-688-17590-2. p. 159. Simon Blackburn also notes the connection between Confucious and the Golden Rule. Simon, Blackburn (2001). Ethics: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. p. 101. ISBN 978-0-19-280442-6. (sa Ingles)
  10. ↑ Esptein, Greg M. (2010). Good Without God: What a Billion Nonreligious People Do Believe (sa wikang Ingles). New York: HarperCollins. p. 115. ISBN 978-0-06-167011-4.
  11. ↑ Simon, Blackburn (2001). Ethics: A Very Short Introduction (sa wikang Ingles). Oxford: Oxford University Press. p. 101. ISBN 978-0-19-280442-6.
  12. ↑ Quote from Kenneth Bond: "...Code of Hammurabi (1780 BC). I used a translation by L.W. King with Commentary by Charles F. Horne (1915). My version was a 1996 electronically enhanced version of the 1910 Encyclopædia Britannica." (end quote).Kenneth Bond (1998). "Religious Beliefs as a Basis for Ethical Decision Making in the Workplace" (sa wikang Ingles). Humboldt State University. Inarkibo mula sa orihinal noong 2007-07-03. Nakuha noong 10 Hulyo 2010.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  13. ↑ Lupa Naka-arkibo 2009-04-13 sa Wayback Machine. ng Asin, Lupa lyrics, AllTheLyrics.com
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gintong_Panuntunan&oldid=2190199"