Pagsabog ng sinag gamma
Ang mga pagsabog ng sinag gamma (Ingles: Gamma-ray burst o GRB) ay isang napakalakas na pagsabog na naglalabas ng matinding mga sinag gamma.[1] Ang mga ito ay nagaganap sa malalayong galaksiya at kabilang ito sa pinakamaliwanag na uri ng mga pangyayaring elektromagnetiko sa Uniberso.[2][3][4]
Ang mga pagsabog ng sinag gamma ay maaaring tumagal mula ilang milisegundo hanggang ilang mga minuto.[3][5] Pagkatapos ng unang bugso ng sinag gamma, karaniwang sinusundan ito ng mas matagal na afterglow na maaaring maglabas ng radiyasyon sa mas mahahabang wavelength, kabilang ang X-ray, ultrabiyoleta, nakikitang liwanag, infrared, microwave, at radyo.[6]
Ang unang pagsabog ng sinag gamma ay natukoy noong Hulyo 2, 1967, ng mga satelayt ng militar ng Estados Unidos na Vela 4 at Vela 5.[7] Ang mga satelayt na ito ay ginawa upang matukoy ang mga bugso ng sinag gamma na maaaring nagmumula sa mga pagsubok ng mga sandatang nuklear sa kalawakan. Tumagal ang unang naitalang pangyayari nang humigit-kumulang anim na segundo. Nanatiling lihim ang pagkakatuklas dito noong una, ngunit inilathala ito noong 1973.[8][9]
Ang mga pagsabog ng sinag gamma ay binibigyan ng pangalan gamit ang karaniwang format na GRB YYMMDDX. Nagsisimula ang pangalan sa unlaping “GRB”, na sinusundan ng dalawang-digit na taon, buwan, at araw ng pagkakatuklas ayon sa UTC, at isang titik ng alpabeto (A, B, C...) na nagpapakita ng pagkakasunod-sunod ng pagkakatuklas ng mga GRB sa araw na iyon.[10]
Tingnan din
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Gamma-Ray Bursts". ESO (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-08-17.
- ↑ "Gamma-ray Bursts: Harvesting Knowledge From the Universe's Most Powerful Explosions - NASA Science" (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-08-17.
- 1 2 "Gamma-ray Bursts". imagine.gsfc.nasa.gov. Nakuha noong 2026-08-17.
- ↑ "What is a gamma ray burst?". BBC Sky at Night Magazine (sa wikang Ingles). 2024-08-29. Nakuha noong 2026-08-17.
- ↑ Atkinson, Nancy (2013-04-16). "New Kind of Gamma Ray Burst is Ultra Long-Lasting". Universe Today (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-08-17.
- ↑ Vedrenne, G.; Atteia, J.-L. (2009). Gamma-Ray Bursts: The brightest explosions in the Universe. Springer. ISBN 978-3-540-39085-5.
- ↑ Ripa, Jakub (2011). "Statistical Analysis of the Observable Data of Gamma-Ray Bursts". High Energy Astrophysical Phenomena. arXiv:1105.2467. doi:10.48550/arXiv.1105.2467.
- ↑ Lea, Robert (2020-01-15). "What are gamma-ray bursts?". Space.com (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-08-17.
- ↑ "Gamma-Ray Burst - Introduction". imagine.gsfc.nasa.gov. Nakuha noong 2026-08-17.
- ↑ "Swift GRB Table". swift.gsfc.nasa.gov. Nakuha noong 2026-08-17.
Ang lathalaing ito na tungkol sa Astronomiya ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.