Pagsamba sa kalikasan
Ang pagsamba sa kalikasan o Pagdiwata sa Filipino, na tinatawag ding naturismo o fisiolatriya, ay tumutukoy sa iba't ibang uri ng panrelihiyon, espiritwal, at debosyonal na mga gawain na nakatuon sa pagsamba sa isang diyos ng kalikasan na itinuturing na nasa likod ng mga likas na penomenang makikita sa kalikasan.
Ang isang diyos ng kalikasan ay maaaring mamahala sa kalikasan, isang lugar, isang biotope, ang biospero, ang kosmos, o ang uniberso. Madalas itinuturing ang pagsamba sa kalikasan bilang sinaunang pinagmulan ng mga modernong paniniwalang panrelihiyon, at makikita ito sa animismo, pantheismo, panentheismo, politeismo, deismo, totemismo, shamanismo, Taoismo, Hinduismo, ilang anyo ng teismo, at paganismo kabilang ang Wicca.
Karaniwang taglay ng halos lahat ng anyo ng pagsamba sa kalikasan ang espiritwal na pokus sa ugnayan at impluwensya ng isang indibidwal sa ilang aspeto ng kalikasan at ang paggalang dito. Dahil sa kanilang paghanga sa kalikasan, ang mga akda nina Edmund Spenser, Anthony Ashley-Cooper, at Carl Linnaeus ay itinuturing na mga halimbawa ng pagsamba sa kalikasan.[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9]
Sa Kanluraning kaisipan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Pagano sa Europa
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa sinaunang paganismo sa Europa, sentral sa buhay panrelihiyon ang pagbibigay-diyos sa mga puwersa ng kalikasan.[10] Naniniwala ang mga Celts at mga tribong Germanic na ang mga diyos at espiritu ay naninirahan sa mga elemento ng kalikasan gaya ng mga puno, ilog, at bundok. Halimbawa, si Thor ay inuugnay sa kulog, at ang kanyang maso, Mjolnir, ay pinaniniwalaang kumokontrol sa mga bagyo at kidlat. Gayundin, si diyosa Nerthus ay inuugnay sa kasaganahan at lupa, na may mga ritwal na kinabibilangan ng pagbubungkal ng mga sagradong bukirin upang matiyak ang masaganang ani.
Ang paggalang sa mga ginawang diyos na puwersa ng kalikasan ay ipinapahayag sa pamamagitan ng iba’t ibang ritwal, kabilang ang pag-aalay ng pagkain, mga sakripisyo, at mga pista. Itinuturing na tirahan ng mga diyos ang mga sagradong gubat, at madalas na ipinagbabawal ang pagpasok dito maliban sa mga pari o sa mga gumaganap ng ritwal.
.jpg)
Sinaunang Gresya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa sinaunang Gresya, maraming puwersa ng kalikasan ang isinasakatawan at sinasamba bilang mga diyos at diyosa.[11] Halimbawa, si Poseidon ay diyos ng dagat, kumokontrol sa mga bagyo, lindol, at mga kabayo. Si Demeter, diyosa ng agrikultura, ay pinaniniwalaang responsable sa kasaganahan ng lupa at sa pagbabago ng mga panahon. Ang mga ritwal na iniaalay sa mga diyos na ito ay kadalasang may kasamang mga handog, sakripisyo, at mga pista tulad ng Eleusinian Mysteries, na nagdiriwang ng siklo ng buhay, kamatayan, at muling pagsilang na nakaayon sa kalendaryong agrikultural.
Ipinapakita ng pagbibigay-diyos sa mga puwersa ng kalikasan sa relihiyong Griyego ang malalim na ugnayan sa pagitan ng tao at kapaligiran, kung saan ang mga penomenang natural ay nakikitang manipestasyon ng kapangyarihan ng diyos na dapat igalang at parangalan sa pamamagitan ng mga gawaing ritwal.[12] and there is some evidence that they were derived from the religious practices of the Mycenean period.[13]
Sa Silangang Daigdig o Asyanong Pananaw
[baguhin | baguhin ang wikitext]Hinduismo
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa Hinduismo, malinaw ang pagbibigay-diyos sa mga puwersa ng kalikasan sa pagsamba sa mga diyos at diyosa na may kaugnayan sa iba’t ibang elemento ng kalikasan. Si Agni, ang diyos ng apoy, ay isa sa pinakamatanda at pinaka-iginagalang na mga diyos, kumakatawan sa mahalagang puwersa ng buhay at nagsisilbing daluyan kung saan iniaalay ang mga handog sa ibang mga diyos. Si Indra, ang diyos ng ulan at bagyong may kulog, ay isa pang halimbawa ng puwersa ng kalikasan na isinakatawan bilang isang diyos, na may mga ritwal na isinasagawa upang hilingin ang kanyang pagpapala para sa ulan at kasaganaan sa agrikultura.[14]
Ang konsepto ng Prakriti, o kalikasan, sa pilosopiyang Hindu ay higit pang nagbibigay-diin sa kabanalan ng likas na mundo. Kadalasang may kasamang pag-aalay sa mga ilog, puno, at bundok ang mga ritwal, na itinuturing na katawan ng banal na pambabaeng enerhiya, o Shakti.[15]
Shintoismo sa Hapon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Shinto, ang katutubong relihiyon ng Hapon, ay pangunahing anyo ng pagsamba sa kalikasan kung saan ang mga puwersa ng kalikasan ay ginagawang kami (mga espiritu). Si Amaterasu, ang diyosa ng araw, ay ang pinaka-iginagalang na kami sa Shinto, sumasagisag sa buhay, paglago, at pagpapatuloy ng bansang Hapon. Ang mga bundok tulad ng Bundok Fuji ay itinuturing ding banal, at pinaniniwalaang tirahan ng makapangyarihang mga kami.[16]
Kadalasan, ang mga ritwal ng Shinto ay may kasamang mga seremonya ng paglilinis, pag-aalay ng pagkain at sake, at mga pagdiriwang tulad ng Matsuri na nagdiriwang sa mga puwersa ng kalikasan at tinitiyak ang kanilang patuloy na pabor.[17]
Budismo at Taoismo
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa Mahayana Buddhism, makikita ang pagsamba sa kalikasan sa paggalang sa mga banal na bundok at puno, tulad ng Bodhi tree kung saan nakamit ng Buddha ang kaliwanagan. Ang Taoismo, na nakatuon sa pagkakaisa sa Tao (ang likas na daan), ay nagbibigay-galang sa mga tanawin at elemento ng kalikasan bilang pagpapahayag ng kabanalan. Itinuro ni Laozi, ang nagtatag ng Taoismo, na ang likas na mundo at ang mga puwersa nito ay dapat igalang bilang mga manipestasyon ng Tao, na nagbunsod sa pagbibigay-diyos sa mga bundok, ilog, at iba pang elemento ng kalikasan.[18]
Sangunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Definition of PHYSIOLATRY". Merriam-Webster. 2022-10-13. Nakuha noong 2022-10-13.
- ↑ Uversa Press (2003). The Urantia Book. New York: Fifth Epochal Fellowship. pp. 805–810. ISBN 0965197220.
- ↑ Weir, James (16 July 2008). "Lust and Religion" (eBook).
- ↑ Tzu, Chuang Tzu (2010). The Tao of Nature (sa wikang Ingles) (ika-1st (na) labas). United kingdom: Penguin UK. pp. 25–100. ISBN 9780141192741.
- ↑ Sanders, C. (2009). Wicca's Charm: Understanding the Spiritual Hunger Behind the Rise of Modern Witchcraft and Pagan Spirituality. Crown Publishing Group. p. 13. ISBN 978-0-307-55109-2. Nakuha noong 2023-02-27.
- ↑ Wesleyan-Methodist Magazine: Being a Continuation of the Arminian Or Methodist Magazine First Publ. by John Wesley. 1778. p. 914. Nakuha noong 2022-10-13.
- ↑ Gill, S. (2006). William Wordsworth's The Prelude: A Casebook. Casebooks in Criticism. OUP USA. p. 181. ISBN 978-0-19-518091-6. Nakuha noong 2022-10-13.
- ↑ Glickman, S. (2000). The Picturesque and the Sublime: A Poetics of the Canadian Landscape. McGill-Queen's University Press. p. 8. ISBN 978-0-7735-2135-3. Nakuha noong 2023-02-26.
- ↑ Test, E.M.L. (2019). Sacred Seeds: New World Plants in Early Modern English Literature. Early Modern Cultural Studies. University of Nebraska Press. p. 111. ISBN 978-1-4962-1289-4. Nakuha noong 2023-02-26.
- ↑ M, York (2003). Pagan Theology: Paganism as a World Religion. New York University Press.
- ↑ Burkert, W (1985). Greek Religion: Archaic and Classical. Harvard University Press.
- ↑ Martin P. Nilsson, Vol I, p. 470
- ↑ Dietrich (1975) The origins of Greek Religion. Bristol Phoenix Press pp. 166, 167
- ↑ Monier-Williams, Monier (1899). A Sanskrit-English dictionary: with special reference to cognate Indo-European languages (sa wikang Ingles). Ocford, England: Oxford. OCLC 704040338.
- ↑ Monier-Williams, Monier (1899). A Sanskrit-English dictionary: with special reference to cognate Indo-European languages (sa wikang Ingles). Ocford, England: Oxford. OCLC 704040338.
- ↑ Tamura, Yoshiro (2000). Japanese Buddhism: A Cultural History (ika-1st (na) labas). Tokyo: Asher Publishing. p. 234. ISBN 4-333-01684-3.
- ↑ Boyd, James W.; Williams, Ron G. (1 January 2005). "Japanese Shintō: An Interpretation of a Priestly Perspective". Philosophy East and West. 55 (1): 33–63. doi:10.1353/pew.2004.0039. JSTOR 4487935. S2CID 144550475.
- ↑ Harvey (2013), p. 189.