Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Mga pahati ng 10 na inilarawan ng Cuisenaire rods : 1, 2, 5, at 10
Sa sipnayan , ang sinasabing nahahati o pahati ang isang buumbilang
m
{\displaystyle m}
ng
n
{\displaystyle n}
, kung may isa pang bilang na mapaparami sa
m
{\displaystyle m}
upang maging bunga ng dalawa ang
n
{\displaystyle n}
. Ito ang siyang tinatawag na pagkahatiin ng mga bilang.
Sinasabing pahati ng isang bilang
n
{\displaystyle n}
ang isang buumbilang
m
{\displaystyle m}
kung mayroong isang buumbilang
k
{\displaystyle k}
kung saan
n
=
m
k
{\displaystyle n=mk}
. Isinusulat ito bilang
m
∣
n
{\displaystyle m\mid n}
at kung hindi,
m
∤
n
.
{\displaystyle m\not \mid n.}
.
Sa lahat ng buumbilang
a
,
b
,
c
{\displaystyle a,b,c}
:
Kung
a
∣
b
{\displaystyle a\mid b}
at
b
∣
c
,
{\displaystyle b\mid c,}
sagayon
a
∣
c
;
{\displaystyle a\mid c;}
alalaong baga, palipat ang pagkahatiin.
Kung
a
∣
b
{\displaystyle a\mid b}
at
b
∣
a
,
{\displaystyle b\mid a,}
sagayon
a
=
b
{\displaystyle a=b}
o
a
=
−
b
.
{\displaystyle a=-b.}
Kung
a
∣
b
{\displaystyle a\mid b}
and
a
∣
c
,
{\displaystyle a\mid c,}
sagayon
a
∣
(
b
+
c
)
{\displaystyle a\mid (b+c)}
at
a
∣
(
b
−
c
)
.
{\displaystyle a\mid (b-c).}
[ a] Subali’t kung
a
∣
b
{\displaystyle a\mid b}
at
c
∣
b
,
{\displaystyle c\mid b,}
hindi laging totoo na
(
a
+
c
)
∣
b
{\displaystyle (a+c)\mid b}
(halimbawa,
2
∣
6
{\displaystyle 2\mid 6}
at
3
∣
6
{\displaystyle 3\mid 6}
nguni’t di pahati ng 5 ang 6).
a
∣
b
⟺
a
c
∣
b
c
{\displaystyle a\mid b\iff ac\mid bc}
sa di-serong
c
{\displaystyle c}
. Sumasakatuwid ito sa katotohanang
k
a
=
b
⟺
k
a
c
=
b
c
{\displaystyle ka=b\iff kac=bc}
.
↑
a
∣
b
,
a
∣
c
{\displaystyle a\mid b,\,a\mid c}
⇒
∃
j
:
j
a
=
b
,
∃
k
:
k
a
=
c
{\displaystyle \Rightarrow \exists j\colon ja=b,\,\exists k\colon ka=c}
⇒
∃
j
,
k
:
(
j
+
k
)
a
=
b
+
c
{\displaystyle \Rightarrow \exists j,k\colon (j+k)a=b+c}
⇒
a
∣
(
b
+
c
)
.
{\displaystyle \Rightarrow a\mid (b+c).}
Gayundin,
a
∣
b
,
a
∣
c
{\displaystyle a\mid b,\,a\mid c}
⇒
∃
j
:
j
a
=
b
,
∃
k
:
k
a
=
c
{\displaystyle \Rightarrow \exists j\colon ja=b,\,\exists k\colon ka=c}
⇒
∃
j
,
k
:
(
j
−
k
)
a
=
b
−
c
{\displaystyle \Rightarrow \exists j,k\colon (j-k)a=b-c}
⇒
a
∣
(
b
−
c
)
.
{\displaystyle \Rightarrow a\mid (b-c).}