Potosintesis
Ang potosintesis ay isang sistema ng mga prosesong biyolohiko kung saan ang mga organismong autotropiko na may potopigmento, tulad ng karamihan sa mga halaman, alga, at siyanobakterya, ay naghuhugot ng enerhiya mula sa liwanag — karaniwang mula sa araw — at ginagawang enerhiyang kemikal na kailangan upang patakbuhin ang kanilang metabolismo. Ang terminong potosintesis ay karaniwang tumutukoy sa oksihenikong potosintesis, isang proseso na naglalabas ng oksiheno bilang panghuling produkto ng paghahati ng tubig. Iniimbak ng mga organismong potosintetiko ang nabubuong enerhiyang kemikal sa loob ng mga kawing ng mga organikong kompuwestong nasa loob ng selula (mga kumplikadong kompuwesto na naglalaman ng karbon), karaniwang mga karbohidrata gaya ng mga asukal (pangunahing glukosa, pruktosa at sukrosa), mga almirol, pitoglukoheno at selulosa. Kapag kailangang gamitin ang nakaimbak na enerhiyang ito, minemetabolisa ng mga selula ng isang organismo ang mga organikong kompuwesto sa pamamagitan ng respirasyong selular. May mahalagang papel ang potosintesis sa paglikha at pagpapanatili ng oksihenong nilalaman ng atmospera ng Daigdig, at ito ang nagbibigay ng karamihan sa enerhiyang biyolohikal na kailangan para sa masalimuot na anyo ng buhay sa Daigdig.[1]
Pangkalahatang-ideya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Karamihan ng mga organismong potosintetiko ay mga potoautotropo, na nangangahulugang kaya nilang sintetisahin ang sariling pagkain mula sa dioksido de karbono at tubig gamit ang enerhiya mula sa liwanag, nang direkta. Gayunpaman, hindi lahat ng organismo ay gumagamit ng dioksido de karbono bilang pinagmumulan ng karbon upang magsagawa ng potosintesis; ang mga potoheterotropo ay gumagamit ng mga organikong kompuwesto, sa halip na dioksido de karbono, bilang pinagmumulan ng karbon.[1]
Sa mga halaman, alga, at siyanobakterya, naglalabas ng oksiheno ang potosintesis. Ang oksihenikong potosintesis ang pinakakaraniwang uri ng potosintesis na ginagamit ng mga organismo. Ang ilang mga halamang mahilig sa lilim (eskiyopita) ay gumagawa ng napakababang antas ng produksiyon ng oksiheno sa potosintesis, kaya’t kinokonsumo nila ang lahat nito sa halip na ilabas sa atmospera.[2]
Ang pangkalahatang ekwasyon ng potosintesis, na unang ipinanukala ni Cornelis van Niel, ay:[3]
- + + → + +
Dahil ang tubig ang nagsisilbing donador ng elektron sa oksihenikong potosintesis, ang ekwasyon para sa prosesong ito ay:
- + + → + +
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- 1 2 Bryant, Donald A.; Frigaard, Niels-Ulrik (Nobyembre 2006). "Prokaryotic photosynthesis and phototrophy illuminated" [Prokaryotikong potosintesis at pototropiya, binigyang-linaw]. Trends in Microbiology (sa wikang Ingles). 14 (11): 488–496. doi:10.1016/j.tim.2006.09.001. PMID 16997562.
- ↑ Ingrouille, Martin; Eddie, Bill (Agosto 17, 2006). Plants: Diversity and Evolution [Halaman: Pagkakaiba-iba at Ebolusyon] (sa wikang Ingles). Cambridge University Press. ISBN 978-1-139-45546-6 – sa pamamagitan ni/ng Google Books.
- ↑ Whitmarsh & Govindjee 1999, p. 13.
Ang lathalaing ito na tungkol sa Botanika ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.