Pumunta sa nilalaman

Pagpapakilanlan sa kasarian

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Sariling-batid na kasarian)

Ang pagpapakilanlan sa kasarian o kasariang sariling pagpapakipanlan na orihinal na tinutukoy na gender identity sa wikang Ingles ay ang pansariling pakiramdam ng isang tao ukol sa kanyang kasarian—maaaring lalaki, babae, pareho, wala, o iba pa—na madalas ginagamit upang itangi sa aktuwal na kasarian o seks batay sa biyolohiya. Ang terminong gender identity ay likha ng propesor ng saykiyatriya na si Robert J. Stoller noong 1964 at pinalaganap ng sikolohistang si John Money.[1][2] Sa empirikal na biyolohiya, ang tunay na kasarian ng tao bilang anisogamo/gonokorikong espesye (Homo sapiens) ay binaryo (lalaki o babae) at nanatili ito sa buong buhay, batay sa magkakatugmang katangiang henetiko, gonadal (testes o obaryo), at anatomikal.[3][4][5][6] Sa karamihan ng populasyon (>99.98%), ang mga katangiang ito ay magkakatugma at tumutugma rin sa sariling kinikilalang kasarian. Ang natitirang <0.02% ay may Disorders/Differences of Sex Development (DSD) o Interseks, na hindi nangangahulugang "third sex" o "ikatlong kasarian" kundi bihirang kondisyong medikal. Ito ay natural na baryasyon sa pagitan ng binaryong kasarian. [7][8][9][10]

Gayunpaman, ang gender identity ay hindi biyolohikal na katangian na deterministik kundi panlipunan at sikolohikal na konstruksyon. Kadalasang sumasalamin ang ekspresyong pangkasarian (gender expression) sa pagpapakilanlan ng kasarian ng tao, ngunit hindi ito palaging ganito. Halimbawa; ang isang lalaking indibidwal (46,XY, may testes), na kinikilala ang sarili bilang babae ay maaring ang ekspresyong pangkasarian ay higit na nauugnay sa panlalaki. [11][12] Ang ilang indibidwal na ang kinikilalang kasarian ay hindi tumutugma sa kanilang biyolohikal na kasarian ay kinabibilangan ng transgender, non-binary, genderqueer, bigender o agender.[13]

Sa karamihan ng lipunan, may pangunahing pagkakahati sa mga katangiang pangkasarian na inuugnay sa mga lalaki at babae–binaryong kasarian na sinusunod ng karamihan at may kasamang mga inaasahan sa pagkalalaki at pagkababae sa lahat ng aspeto ng kasarian at sekswalidad: biyolohikal na kasarian, pagpapakilanlan sa kasarian, pagpapahayag ng kasarian, at sekswal na oryentasyon.[14][15][16]

Ayon sa aklat noong 2012 na Introduction to Behavioral Science in Medicine, maliban sa ilang pagbubukod, "Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay nabubuo nang mabilis sa mga unang taon ng pagkabata, at sa karamihan ng pagkakataon ay tila nagiging bahagyang hindi na mababago pagsapit ng edad na 3 o 4". Ayon sa Endocrine Society, "May malakihang ebidensiyang pang-agham na nagpapakita ng matatag na biyolohikal na elemento sa likod ng pagpapakilanlan sa kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang indibidwal dahil sa ibang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagdudulot ng pagbabago sa pagpapakilanlan sa kasarian."[17] Ipinapahayag ng mga panlipunang konstruktibista na ang pagpapakilanlan sa kasarian, o kung paano ito ipinapahayag, ay isang konseptong panlipunan na tinutukoy ng impluwensyang kultural at panlipunan. Hindi kinakailangang salungat ang ganitong uri ng konstruktibismo sa pagkakaroon ng likas na pagpapakilanlan sa kasarian, dahil maaaring ang paraan lamang ng pagpapahayag ng kasarian ang nag-iiba depende sa kultura.[17][11][12][18]

Pinagmulan ng salita

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang salitang gender identity ay isang bagong likhang salita o neolohismo sa wikang Ingles. Unang ginamit ito noong dekada 1960, at mas lumaganap noong dekada 1970 at mga sumunod na taon. Ito ay likhang salita ng propesor ng saykayatrya na si Robert J. Stoller noong 1964, at lalo itong pinasikat ng sikolohistang si John Money.[19][20][21]

Robert J. Stoller (1964) , ang unang gumamit ng termino. Sinasabing ang terminong "gender identity" ay unang inimbento ni Robert J. Stoller, isang sikayatrista mula sa UCLA, noong 1964. Siya ang nagpasimuno sa paggamit ng konsepto bilang bahagi ng usaping sikolohikal ukol sa pagkakakilanlan ng kasarian. [22] Si John Money ang nagpasikat ng konsepto. Habang hindi siya ang unang lumikha ng salita, si John Money, isang sikolohista at sexolohista sa Johns Hopkins, ang nagbigay-lakas at nagpatanyag sa konsepto sa pamamagitan ng kanyang trabaho noong mga 1960s. Si Money ang nagtatag ng Gender Identity Clinic noong 1965 at ginamit ang termino sa press release noong Nobyembre 21, 1966 para ipahayag ang pagbubukas ng klinika para sa mga transsexual. [23] Unang lumitaw ang salitang gender identity noong 1963 sa mga papel na ipinakita nina Robert Stoller at Ralph Greenson sa 23rd International Psycho-Analytic Congress sa Stockholm. Sa kanilang pananaliksik, inilalarawan nila ang gender identity bilang ang kamalayan ng isang tao sa kanyang kasarian—kung siya man ay lalaki o babae.[24]

Kasaysayan at mga Kahulugan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mga Kahulugan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang mga terminong gender identity at core gender identity ay unang ginamit sa kanilang kasalukuyang kahulugan—ang personal na karanasan ng isang tao hinggil sa kaniyang sariling kasarian noong mga dekada 1960.[25][26] Hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa ring ginagamit ang mga ito sa ganitong kahulugan,[14] bagaman ilang iskolar ang gumagamit din ng termino upang tumukoy sa mga kategorya ng sexual orientation at sexual identity na gay, lesbian at bisexual.[27] Naiiba ang gender expression sa gender identity sapagkat ang gender expression ay kung paano pinipiling ipakita ng isang tao ang kanilang kasarian sa pamamagitan ng "pangalan, panghalip, pananamit, ayos ng buhok, kilos, tinig o mga katangian ng katawan."[28] Kaya’t ito ay naiiba sa gender identity sapagkat ito ay panlabas na pagpapahayag ng kasarian ngunit maaaring hindi laging sumasalamin sa kasarian ng isang tao at maaaring magbago "ayon sa pinagmulan ng lahi/etnisidad, katayuang sosyo-ekonomiko, at lugar ng paninirahan."[29]

Maagang Panitikan Medikal

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, sa mga akdang medikal, ang mga babaeng tumatangging sumunod sa nakatalagang tungkulin ng kasarian ay tinatawag na "inverts", at inilalarawan silang may interes sa kaalaman at pag-aaral, at may "pagkamuhi at kung minsan ay kawalan ng kakayahan sa pananahi".[30] Noong kalagitnaan ng dekada 1900, itinataguyod ng mga doktor ang corrective therapy para sa mga ganitong kababaihan at mga bata, na nangangahulugang ang mga asal na hindi naaayon sa pamantayan ng kasarian ay paparusahan at babaguhin.[31][32] Layunin ng terapiyang ito na ibalik ang mga bata sa kanilang "tamang" tungkulin ng kasarian at sa gayon ay mabawasan ang bilang ng mga batang magiging transgender.[30]

Mga Pananaw nina Freud at Jung

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Noong 1905, ipinakita ni Sigmund Freud ang kaniyang teorya ng psychosexual development sa Three Essays on the Theory of Sexuality, na nagpapakita ng ebidensiya na sa pregenital na yugto, hindi pinag-iiba ng mga bata ang kasarian, at ipinapalagay na parehong may parehong genitalya at kakayahang magparami ang dalawang magulang. Batay dito, kaniyang ipinahayag na ang pagiging bisexual ang orihinal na oryentasyong sekswal at na ang pagiging heterosexual ay resulta ng pagpigil sa yugto ng phallic stage, kung saan nagiging malinaw ang gender identity.[33] Ayon kay Freud, sa yugtong ito, umuunlad ang mga bata ng Oedipus complex kung saan mayroon silang pantasyang sekswal para sa magulang na may kabaligtarang kasarian at pagkamuhi sa magulang na may parehong kasarian; ang pagkamuhi ay nagiging (hindi malay) na paglilipat at (may malay) na pagkakakilanlan sa kinamumuhiang magulang, na parehong nagsisilbing modelo upang mapawi ang pagnanasa at banta na putulin ang kapangyarihan ng bata na matugunan ito.[34] Noong 1913, iminungkahi ni Carl Jung ang Electra complex sapagkat naniniwala siya na ang pagiging bisexual ay hindi ugat ng sikolohikal na buhay, at na hindi sapat ang paglalarawan ni Freud sa batang babae (tinanggihan ni Freud ang mungkahing ito).[35]

Dekada 1950 at 1960

Noong dekada 1950 at 1960, nagsimulang pag-aralan ng mga sikologo ang pag-unlad ng kasarian sa mga batang paslit, bahagyang upang maunawaan ang pinagmulan ng homosexuality (na itinuturing noon bilang isang mental disorder). Noong 1958, itinatag ang Gender Identity Research Project sa UCLA Medical Center para sa pag-aaral ng mga intersex at transsexual. Pinagsama-sama ni Robert Stoller, isang psychoanalyst, ang maraming natuklasan ng proyekto sa kaniyang aklat na Sex and Gender: On the Development of Masculinity and Femininity (1968). Siya rin ang kinikilalang nagpakilala ng terminong gender identity sa International Psychoanalytic Congress sa Stockholm, Sweden, noong 1963.[36] Malaki rin ang naging ambag ni John Money, isang behavioral psychologist, sa pag-unlad ng mga unang teorya ng gender identity. Ang kaniyang gawain sa Gender Identity Clinic ng Johns Hopkins University (itinatag noong 1965) ay nagpasikat sa isang interactionist na teorya ng gender identity, na nagsasabing hanggang sa isang tiyak na edad, ang gender identity ay medyo nababago at patuloy na napag-uusapan. Ang kaniyang aklat na Man and Woman, Boy and Girl (1972) ay naging malawakang gamit na college textbook, bagaman maraming ideya ni Money ang kalaunan ay hinamon.[37][38]

Mga Pananaw ni Butler

Sa huling bahagi ng dekada 1980, nagsimulang magbigay ng regular na lektura ang iskolar sa pag-aaral ng kasarian na si Judith Butler hinggil sa gender identity, at noong 1990, inilathala nila ang Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity, na nagpapakilala sa konsepto ng gender performativity.[39] Ipinapahayag ni Butler na ang tradisyonal na pananaw sa kasarian ay naglilimita sapagkat sumusunod ito sa nangingibabaw na panlipunang pamantayan na tinuturing ang kasarian bilang dalawahan lamang. Sa pagsusuri sa kasarian, ipinakikilala ni Butler ang isang mas masusing pananaw kung saan pinagsasama nila ang mga konsepto ng performativity at kasarian.[40]

Mga Salik na Biyolohikal

Ilang mga salik na biyolohikal bago ipanganak, kabilang ang mga gene at hormone, ay maaaring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian.[41][42] May mga mungkahi na ang pagkakakilanlan ng kasarian ay kontrolado ng mga sex steroid bago ipanganak, ngunit mahirap itong subukan dahil walang paraan upang pag-aralan ang pagkakakilanlan ng kasarian sa mga hayop.[43] Ayon sa biyolohistang si Michael J. Ryan, tanging mga tao lamang ang may pagkakakilanlan ng kasarian.[44]

Sa isang pahayag ng posisyon, sinabi ng Endocrine Society:[45]

Ang medikal na pagkakasundo noong huling bahagi ng ika-20 siglo ay na ang mga taong transgender at hindi tugma sa kasarian ay may sakit sa kalusugang pangkaisipan na tinatawag na "gender identity disorder". Itinuturing noon na nababago ang pagkakakilanlan ng kasarian at maaaring maimpluwensyahan ng panlabas na mga salik. Sa kasalukuyan, gayunpaman, hindi na itinuturing na balido ang pananaw na ito. Lumitaw ang makabuluhang ebidensiyang siyentipiko na nagpapakita ng matibay na elementong biyolohikal sa likod ng pagkakakilanlan ng kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang mga indibidwal dahil sa iba pang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagiging sanhi upang baguhin ng isang tao ang kanilang pagkakakilanlan ng kasarian.

[45]

Transgender at Transseksuwalidad

Isang lalaki, biyolohikal, na kinikilala ang sarili bilang non-binary transgender woman. Ang gender expression niya ay maiuugnay sa mga istereotipo na kadalasang ipinapataw sa mga babae. Halimbawa, itinuturing sa maraming lipunan na ang mahabang buhok at paggamit ng meykap ay panlabas na anyong mas karaniwan sa mga babae.

May ilang pag-aaral na nagsiyasat kung may ugnayan sa pagitan ng mga salik na biyolohikal at transgender o transsexual na pagkakakilanlan.[46][47][48] Ipinakita ng ilang pag-aaral na ang sekswal na dimorpikong estruktura ng utak sa mga transseksuwal ay lumilihis mula sa nauugnay sa kanilang kasarian sa kapanganakan patungo sa nauugnay sa kanilang nais na kasarian.[49][50] Ang dami ng central subdivision ng bed nucleus of a stria terminalis o BSTc (isang bahagi ng basal ganglia ng utak na naaapektuhan ng prenatal androgens) ng mga babaeng transseksuwal ay sinasabing katulad ng sa mga babae at hindi katulad ng sa mga lalaki,[51][52] ngunit hindi pa malinaw ang relasyon ng dami ng BSTc sa pagkakakilanlan ng kasarian.[53] Katulad na mga pagkakaiba sa estruktura ng utak ay nakita sa pagitan ng mga lalaking bakla at heterosexual, at sa pagitan ng mga babaeng tomboy at heterosexual.[54][55] May komponenteng henetiko ang transseksuwalidad.[56]

Mga Intersex

Ang intersex ay isang payong na termino na kumakatawan sa mahigit 40 na uri ng kondisyong medikal, na bawat isa ay may kanya-kanyang partikular na paraan ng pag-unlad. Ang mga taong itinuturing na intersex ay may tipikal na pagbuo ng gonads (alinman sa bayag o obaryo) at may karaniwang estruktura ng Wolffian o Mullerian, kaya sila ay itinuturing pa rin maalinman sa lalaki o babae. Maaari silang makaranas ng pagkakakilanlan ng kasarian na hindi ganap na tumutugma sa kanilang pisikal na anyo. Ang ilang intersex na tao ay pinalaki bilang isang kasarian ngunit kalaunan ay kumikilala sa isa pa; ang iba naman ay maaaring hindi ikategorya nang malinaw bilang lalaki o babae.[57]

Ang intersex ay isang tao na ipinanganak na may katawan (tulad ng ari, hormones, o chromosomes) na hindi eksaktong akma sa karaniwang ideya ng “lalaki” o “babae.” Ibig sabihin, may halo o kakaibang kumbinasyon ng mga katangiang pangkatawan.[58] Hindi ito tungkol sa kung ano ang gender identity niya, kundi sa pisikal na anyo at biology niya mula pagkasilang.[59]


Sa ilang kaso, maaaring maapektuhan ng mga intersex na kondisyon ang mga sex hormone sa sinapupunan, na maaaring magdulot ng pagkakaibang pag-unlad ng utak at impluwensyahan ang pagkakakilanlan ng kasarian.[60] Ang mga desisyon ng magulang at doktor tungkol sa pag-aayos ng genital o pagpapalaki bilang isang partikular na kasarian ay maaari ring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian ng intersex na indibidwal.[61]

Ang terminong "hermaphrodite"

Pangunahing artikulo: Hermaphrodite

Sa kasaysayan, ginamit sa batas ang terminong "hermaphrodite" upang tukuyin ang mga taong may hindi tiyak na kasarian. Noong ika-12 siglo, binanggit sa Decretum Gratiani na "Kung maaaring magsaksi ang isang hermaphrodite sa isang testamento, ay nakadepende sa kung aling kasarian ang nangingibabaw" ("Hermafroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostendit").[62][63] Sa parehong paraan, ang Ingles na hurista at hukom noong ika-17 siglo na si Edward Coke (Lord Coke), ay sumulat sa kanyang Institutes of the Lawes of England hinggil sa mga batas ng pagmamana, na nagsasaad: "Bawat tagapagmana ay maaaring lalaki, babae, o hermaphrodite, na parehong lalaki at babae. At ang isang hermaphrodite (na tinatawag ding Androgynus) ay magiging tagapagmana, alinman bilang lalaki o babae, ayon sa uri ng kasariang nangingibabaw."[64][65]

Gender dysphoria at karamdaman sa pagkakakilanlan ng kasarian

Gender Identity Disorder ay ang dating tawag sa kondisyon kung saan ang isang tao ay nakakaramdam ng matinding hindi pagkakasiya o pagkadismaya (dysphoria) dahil ang kasarian na itinalaga sa kanila noong sila ay ipinanganak ay hindi tugma sa kanilang nararamdaman o pagkakakilanlan sa sarili. Ang Gender dysphoria (na dating tinawag na "gender identity disorder" o GID sa Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders o DSM) ay ang pormal na diyagnosis para sa mga taong nakararanas ng matinding dysphoria (hindi pagkakasiya o pagkadismaya) sa kasariang itinalaga sa kanila sa kapanganakan at/o sa mga gampanin ng kasarian na kaugnay nito:[66][67] "Sa gender identity disorder, mayroong hindi pagtutugma sa pagitan ng kasarian ng panlabas na ari at ng pagkakakilanlan ng kasarian sa isip bilang panlalaki o pambabae."[25] Ang DSM (302.85) ay may limang pamantayan na kailangang matugunan bago ma-diagnose ang gender identity disorder, at ang karamdaman ay hinahati pa sa mga tiyak na kategorya batay sa edad, halimbawa gender identity disorder in children (para sa mga batang nakararanas ng gender dysphoria).

Unang lumitaw ang konsepto ng gender identity sa ikatlong edisyon ng DSM, DSM-III (1980), sa anyo ng dalawang psychiatric diagnosis ng gender dysphoria: gender identity disorder of childhood (GIDC), at transsexualism (para sa mga kabataan at matatanda). Noong rebisyon ng 1987, DSM-III-R, idinagdag ang ikatlong diagnosis: gender identity disorder of adolescence and adulthood, nontranssexual type. Inalis ang huling diagnosis na ito sa sumunod na rebisyon, DSM-IV (1994), na pinagsama rin ang GIDC at transsexualism sa isang bagong diagnosis na gender identity disorder.[68] Noong 2013, binago ng DSM-5 ang pangalan ng diagnosis tungo sa gender dysphoria at nirebisa ang kahulugan nito.[69]

May mga awtor ng isang papel noong 2005 na kumwestyon sa pag-uuri ng mga problema sa gender identity bilang isang mental disorder, na nagpapalagay na ang ilang pagbabago sa DSM ay maaaring ginawa bilang kapalit nang alisin ang homoseksuwalidad bilang karamdaman. Nanatili itong kontrobersyal,[68] kahit na karamihan ng mga propesyonal sa kalusugang pangkaisipan ngayon ay sumusunod at sumasang-ayon sa kasalukuyang klasipikasyon ng DSM. Sa mga nakaraang taon, gayunpaman, mayroong "dumadaming tinig na tumututol sa pagtingin sa buhay ng mga transgender bilang karamdaman at sa nangingibabaw na medikal-agham na naratibo tungkol sa karanasan ng mga trans."[70] Dahil dito, noong 2019, inalis ng World Health Organization ang gender dysphoria mula sa kabanata ng sakit sa pag-iisip at inilipat ito sa kabanata ng kalusugang seksuwal, binago ang termino mula sa "Gender Dysphoria" tungo sa "Gender Incongruence," at tuluyang tinanggal bilang isang pathological na sakit sa pag-iisip.[71]


Mga Panlipunan at Pangkapaligirang Salik

Noong 1955, iminungkahi ni John Money na ang pagkakakilanlan sa kasarian ay nababago at natutukoy kung ang isang bata ay pinalaki bilang lalaki o babae sa kanyang murang kabataan.[72][73] Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,[73][74] ngunit ipinagpatuloy ng mga iskolar ang pag-aaral sa epekto ng mga panlipunang salik sa paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian.[73] Noong dekada 1960 at 1970, iminungkahi ang mga salik tulad ng kawalan ng ama, kagustuhan ng ina na magkaroon ng anak na babae, o mga pattern ng pampalakas mula sa magulang bilang mga impluwensya; mas bagong mga teorya na nagsasabing maaaring bahagyang maimpluwensyahan ng psychopathology ng magulang ang paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian ay nakatanggap lamang ng kakaunting ebidensyang empirikal,[73] na may isang artikulo noong 2004 na nagsasabing "kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan."[75] Isang pag-aaral noong 2008 ang nakakita na ang mga magulang ng mga batang may gender dysphoria ay walang palatandaan ng mga isyung sikopatolohikal maliban sa bahagyang depresyon sa mga ina.[76] Iminungkahi rin na maaaring makaapekto ang mga saloobin ng mga magulang ng bata sa pagkakakilanlan sa kasarian ng bata, bagaman kakaunti ang ebidensya.[77]


Maraming mga magulang ang bumubuo ng mga inaasahan sa kasarian para sa kanilang anak bago pa ito ipanganak, matapos matukoy ang kasarian ng bata sa pamamagitan ng teknolohiya tulad ng ultrasound. Kaya, ipinapanganak ang bata na may partikular sa kasariang pangalan, mga laro, at maging mga ambisyon.[42] Kapag natukoy na ang kasarian ng bata, karamihan sa mga bata ay pinalalaki nang naaayon dito, umaangkop sa papel ng kasariang lalaki o babae na bahagyang tinutukoy ng mga magulang. Kapag isinasaalang-alang ang antas ng lipunan ng mga magulang, karaniwang may tradisyonal na papel sa kasarian ang mga pamilyang mababa ang antas ng lipunan, kung saan ang ama ang nagtatrabaho at ang ina, na maaaring magtrabaho lamang dahil sa pangangailangang pinansyal, ay siya pa ring nag-aasikaso sa bahay. Gayunpaman, ang mga mag-asawang nasa gitnang uri na “propesyonal” ay karaniwang pinag-uusapan ang hatian ng trabaho at may pantay na ideolohiya. Ang mga magkakaibang pananaw na ito ukol sa kasarian ay maaaring maghubog sa pagkaunawa ng bata sa kasarian pati na rin sa pag-unlad ng kasarian ng bata.[78]

Isang pag-aaral na isinagawa ni Hillary Halpern[78] ang nagpakita na ang mga kilos ng magulang kaugnay sa kasarian, sa halip na mga paniniwala, ay mas mainam na tagapagpahiwatig ng saloobin ng isang bata tungkol sa kasarian. Ang kilos ng ina ay lalo nang may impluwensya sa mga palagay ng bata ukol sa sarili nitong kasarian. Halimbawa, ang mga ina na nagsasagawa ng mas tradisyonal na kilos sa harap ng kanilang mga anak ay nagresulta sa mas kaunting pagpapakita ng anak na lalaki ng mga istiryotipo ng papel ng lalaki, habang ang anak na babae naman ay mas nagpapakita ng mga istiryotipo ng papel ng babae. Walang nakitang kaugnayan sa pagitan ng kilos ng ama at ng kaalaman ng kanyang mga anak tungkol sa mga istiryotipo ng sarili nilang kasarian. Ang mga amang may paniniwala sa pagkakapantay-pantay ng kasarian ay may mga anak, lalo na mga anak na lalaki, na mas kakaunti ang mga paunang palagay tungkol sa kabaligtarang kasarian.[72][73] Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,[73][79]

Pandaigdigang batas sa karapatang pantao

Ang The Yogyakarta Principles, isang dokumento hinggil sa aplikasyon ng pandaigdigang batas sa karapatang pantao, ay nagbibigay sa pambungad ng isang depinisyon ng identidad ng kasarian bilang malalim na damdaming panloob at indibidwal na karanasan ng bawat tao ukol sa kasarian, na maaaring hindi tumutugma sa kasariang itinakda sa kapanganakan. Kabilang dito ang sariling pakiramdam ng tao tungkol sa kanyang katawan (na maaaring may kinalaman, kung kusang pinili, sa pagbabago ng anyo o paggana ng katawan sa pamamagitan ng medikal, siruhiya o iba pang paraan) at iba pang karanasan hinggil sa kasarian, gaya ng pananamit, pananalita at kilos. Itinatadhana ng Prinsipyo 3 na: "Ang sariling itinakdang identidad ng kasarian ng bawat tao ay mahalaga sa kanilang personalidad at isa sa mga pangunahing aspeto ng sariling pagpapasya, dangal at kalayaan. Walang sinuman ang dapat pilitin na sumailalim sa mga medikal na pamamaraan, kabilang ang operasyon sa pagbabago ng kasarian, isterilisasyon o hormonal na gamutan, bilang rekisito para sa legal na pagkilala ng kanilang identidad ng kasarian."[80] Itinatadhana ng Prinsipyo 18 na: "Sa kabila ng anumang klasipikasyon, ang seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian ng isang tao ay hindi, at sa kanilang sarili ay hindi, mga kondisyong medikal at hindi dapat ituring, gamutin o supilin."[81] Kaugnay ng prinsipyong ito, binanggit ng "Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles" na "Ang identidad ng kasarian na naiiba sa itinakda sa kapanganakan, o panlipunang tinatanggihan na pagpapahayag ng kasarian, ay itinuring na isang anyo ng sakit sa pag-iisip. Ang pagpapatologiya ng pagkakaiba ay nagbunsod upang ang mga batang labag sa nakasanayang kasarian at mga kabataan ay ikulong sa mga institusyong saykayatriko, at sumailalim sa mga teknik ng aversyon – kabilang ang electroshock therapy – bilang isang 'lunas'."[82] Ayon sa "Yogyakarta Principles in Action": "mahalagang tandaan na bagama't ang 'seksuwal na oryentasyon' ay inalis na bilang sakit sa pag-iisip sa maraming bansa, ang 'identidad ng kasarian' o 'sakit sa identidad ng kasarian' ay madalas nananatili sa konsiderasyon."[83] Ang mga Prinsipyong ito ay nakaimpluwensya sa deklarasyon ng UN hinggil sa seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian. Noong 2015, ang identidad ng kasarian ay bahagi ng kaso sa Korte Suprema ng Estados Unidos na Obergefell v. Hodges kung saan ang kasal ay hindi na legal na nililimitahan lamang sa pagitan ng lalaki at babae.[84]

Medikal na larangan

Ang mga Transgender ay minsan nagnanais sumailalim sa pisikal na operasyon upang baguhin ang kanilang pangunahing katangiang seksuwal, mga sekondaryang katangian, o pareho, dahil pakiramdam nila ay mas magiging komportable sila sa ibang ari. Maaari itong kabilangan ng pagtanggal ng ari ng lalaki, bayag o suso, o pagbuo ng ari ng lalaki, ari ng babae o suso.[85] Noon, isinasagawa ang operasyon sa pagtatalaga ng kasarian sa mga sanggol na ipinanganak na may hindi tiyak na ari. Gayunpaman, ang kasalukuyang opinyon ng mga eksperto sa medisina ay mariing tumututol sa ganitong pamamaraan sa mga sanggol, at nirerekomenda na ang operasyon ay isagawa lamang kung medikal na kinakailangan.[86] Sa kasalukuyan, ang gender-affirming surgery ay isinasagawa sa mga taong pinipiling lumipat upang ang kanilang panlabas na ari ay tumugma sa kanilang identidad ng kasarian.[87]

Sa Estados Unidos, ang Affordable Care Act ay nagbigay ng kakayahan sa mga health insurance exchange na mangolekta ng datos demograpiko hinggil sa identidad ng kasarian at seksuwal na identidad sa pamamagitan ng opsyonal na mga tanong, upang matulungan ang mga gumagawa ng polisiya na mas makilala ang mga pangangailangan ng komunidad ng LGBTQ.[88] Noong 2020, gayunpaman, pinagtibay ng administrasyong Trump ang isang panuntunan na "mag-aalis ng mga proteksiyon laban sa diskriminasyon para sa mga taong LGBTQ pagdating sa pangangalaga ng kalusugan at seguro sa kalusugan" sa ilalim ng Affordable Care Act at umaabot sa "mga regulasyon na may kinalaman sa akses sa seguro sa kalusugan."[89] Ang patakarang ito "ay isa sa maraming panuntunan at regulasyon na ipinasa ng administrasyong Trump na nagtatakda ng 'diskriminasyon sa kasarian' bilang naaangkop lamang kapag ang isang tao ay nakakaranas ng diskriminasyon dahil siya ay lalaki o babae, at hindi nagbibigay ng proteksiyon laban sa diskriminasyon batay sa seksuwal na oryentasyon o identidad ng kasarian."[89]

Tingnan din

Mga sanggunian

  1. ↑ "Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies". NBC News. 9 Hulyo 2006. Inarkibo mula sa orihinal noong 16 Enero 2022. Nakuha noong 16 Enero 2022.
  2. ↑ Stoller RJ (Nobyembre 1964). "The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites". The Journal of Nervous and Mental Disease. 139 (5): 453–457. doi:10.1097/00005053-196411000-00005. PMID 14227492. S2CID 22585295.
  3. ↑ Morrow DF (2006). "Sexual Orientation and Gender Identity Expression.". Mula sa Morrow DF, Messinger L (mga pat.). Sexual orientation and gender expression in social work practice: working with gay, lesbian, bisexual, and transgender people. New York: Columbia University Press. pp. 3–17 (8). ISBN 978-0-231-50186-6. Inarkibo mula sa orihinal noong 19 Disyembre 2021. Nakuha noong 19 Disyembre 2021. Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay tumutukoy sa pansariling pakiramdam ng isang tao kung siya ay panlalaki o pambabae, o kumbinasyon ng dalawa.
  4. ↑ Aztekin, Can; Storer, Mekayla A. (2022-02-22). "To regenerate or not to regenerate: Vertebrate model organisms of regeneration‐competency and ‐incompetency". Wound Repair and Regeneration. 30 (6): 623–635. doi:10.1111/wrr.13000. ISSN 1067-1927.
  5. ↑ Goymann, Wolfgang; Brumm, Henrik; Kappeler, Peter M. (2022-12-21). "Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles". BioEssays. 45 (2). doi:10.1002/bies.202200173. ISSN 0265-9247.
  6. ↑ Holub, Andrew M.; Shackelford, Todd K. (2021), "Gonochorism", Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior, Cham: Springer International Publishing, pp. 1–3, ISBN 978-3-319-47829-6, nakuha noong 2025-08-29{{citation}}: CS1 maint: work parameter with ISBN (link)
  7. ↑ "gender identity." Encyclopædia Britannica Online. 11 Marso 2011.
  8. ↑ Witchel, Selma Feldman (2018-04). "Disorders of sex development". Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology. 48: 90–102. doi:10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005. ISSN 1521-6934. {{cite journal}}: Check date values in: |date= ()
  9. ↑ Gamble, Tony; Zarkower, David (2012-04). "Sex determination". Current Biology. 22 (8): R257–R262. doi:10.1016/j.cub.2012.02.054. ISSN 0960-9822. {{cite journal}}: Check date values in: |date= ()
  10. ↑ Sax, Leonard (2002-08-01). "How common is lntersex? A response to Anne Fausto‐Sterling". The Journal of Sex Research. 39 (3): 174–178. doi:10.1080/00224490209552139. ISSN 0022-4499.
  11. 1 2 Summers RW (2016). Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]. ABC-CLIO. p. 232. ISBN 9781610695923.
  12. 1 2 American Psychological Association (Disyembre 2015). "Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people". The American Psychologist. 70 (9): 832–864. doi:10.1037/a0039906. PMID 26653312. S2CID 1751773.
  13. ↑ MacKenzie, Gordene Olga (1994). Transgender nation. Bowling Green, OH: Bowling Green State University Popular Press. ISBN 978-0-87972-596-9.
  14. 1 2 Martin GN, Carlson NR, Buskist W (2009). "Psychology and Neuroscience". Psychology: The Science of Behaviour (ika-4th (na) labas). Toronto, Canada: Pearson. pp. 140–141. ISBN 978-0-205-64524-4. Inarkibo mula sa orihinal noong 19 Disyembre 2021. Nakuha noong 19 Disyembre 2021.
  15. ↑ Eller JD (2015). Culture and diversity in the United States: so many ways to be American. Abingdon, Oxon: Routledge. p. 137. ISBN 978-1-317-57578-8. Karamihan sa mga lipunang Kanluranin, kabilang ang Estados Unidos, ay tradisyunal na gumagamit ng konsepto ng binaryong kasarian
  16. ↑ "Sexual Orientation & Homosexuality". American Psychological Association. 2020. Inarkibo mula sa orihinal noong 16 Pebrero 2019. Nakuha noong 6 Pebrero 2020.
  17. 1 2 "Gender identity". Encyclopædia Britannica. Inarkibo mula sa orihinal noong 12 Oktubre 2023. Nakuha noong 2022-10-13.
  18. ↑ Bhargava A, Arnold AP, Bangasser DA, Denton KM, Gupta A, Hilliard Krause LM, atbp. (Mayo 2021). "Considering Sex as a Biological Variable in Basic and Clinical Studies: An Endocrine Society Scientific Statement". Endocrine Reviews. 42 (3): 219–258. doi:10.1210/endrev/bnaa034. PMC 8348944. PMID 33704446.
  19. ↑ "Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies". NBC News. 9 Hulyo 2006. Inarkibo mula sa orihinal noong 16 Enero 2022. Nakuha noong 16 Enero 2022.
  20. ↑ Bevan TE (2015). The psychobiology of transsexualism and transgenderism: a new view based on scientific evidence. Santa Barbara, California: Bloomsbury. p. 40. ISBN 978-1440831270.
  21. ↑ Stoller RJ (Nobyembre 1964). "The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites". The Journal of Nervous and Mental Disease. 139 (5): 453–457. doi:10.1097/00005053-196411000-00005. PMID 14227492. S2CID 22585295.
  22. ↑ "About: Gender identity". dbpedia.org. Nakuha noong 2025-08-29.
  23. ↑ Money, J. (1994). "The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years". Journal of Sex & Marital Therapy. 20 (3): 163–177. doi:10.1080/00926239408403428. ISSN 0092-623X. PMID 7996589.
  24. ↑ https://philpapers.org/archive/BYRTOO-7.pdf
  25. 1 2 "Ang terminong 'gender identity' ay ginamit sa isang pahayag sa pamamahayag, Nobyembre 21, 1966, upang ianunsyo ang bagong klinika para sa mga transsexual sa The Johns Hopkins Hospital. Ito ay naipalaganap sa midya sa buong mundo, at agad na naging bahagi ng pang-araw-araw na wika. ... Ang gender identity ay ang iyong sariling pakiramdam o paniniwala sa pagiging lalaki o babae." Money J (1994). "The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years". Journal of Sex & Marital Therapy. 20 (3): 163–177. doi:10.1080/00926239408403428. PMID 7996589.
  26. ↑ Unge RK (2001). Handbook of the psychology of women and gender. New York: Wiley. p. 102. ISBN 978-0-471-65357-8. Gender identity ay ipinakilala sa propesyonal na bokabularyo nina Hooker at Stoller halos sabay sa mga unang taon ng dekada 1960 (tingnan si Money, 1985). Halimbawa, ginamit ni Stoller (1964) ang bahagyang naiibang terminong core gender identity...
  27. ↑ Brym RJ, Lie J, Roberts LW, Rytina S (2012). Sociology: Your Compass for a New World (ika-4th Canadian (na) labas). Toronto: Nelson Education. ISBN 978-0-17-650386-4.
  28. ↑ "Gender, gender identity, and gender expression". Inarkibo mula sa orihinal noong 13 April 2021. Nakuha noong 4 December 2022.
  29. ↑ White Hughto, Jaclyn M.; Reisner, Sari L.; Pachankis, John E. (December 2015). "Transgender Stigma and Health: A Critical Review of Stigma Determinants, Mechanisms, and Interventions". Social Science & Medicine. 147: 222–231. doi:10.1016/j.socscimed.2015.11.010. PMC 4689648. PMID 26599625.
  30. 1 2 Padawer, Ruth (8 August 2012). "What's So Bad About a Boy Who Wants to Wear a Dress?". The New York Times. Inarkibo mula sa orihinal noong 25 October 2012. Nakuha noong 27 February 2017.
  31. ↑ Khan, Farah Naz (16 November 2016). "A History of Transgender Health Care". Scientific American. Inarkibo mula sa orihinal noong 8 December 2023. Nakuha noong 16 December 2023.
  32. ↑ Chiang, Howard H. (18 November 2010). "Liberating sex, knowing desire: scientia sexualis and epistemic turning points in the history of sexuality". History of the Human Sciences. 25 (5): 42–69. doi:10.1177/0952695110378947. PMID 21322413. S2CID 26766140.
  33. ↑ Ruse, Michael (1988), Homosexuality: A Philosophical Inquiry, New York: Basil Blackwell, ISBN 0-631-15275-X
  34. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang myers); $2
  35. ↑ Freud S (1931). "Female Sexuality". The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud. Bol. 21. p. 229.
  36. ↑ Parker, Richard Guy; Aggleton, Peter (1999). Culture, Society and Sexuality: A Reader. Psychology Press. p. 80. ISBN 9781857288117. Inarkibo mula sa orihinal noong 22 February 2024. Nakuha noong 18 December 2023.
  37. ↑ Haraway D (1991). Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature. London: Free Association Books. p. 133. ISBN 978-0-415-90386-8.
  38. ↑ Karkazis K (November 2008). Fixing Sex: Intersex, Medical Authority, and Lived Experience. Duke University Press. ISBN 978-0-8223-4318-9.
  39. ↑ Butler J (1990). Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. London: Routledge. pp. front/backmatter. ISBN 978-0415389556.
  40. ↑ Mikkola, Mari (2023). "Feminist Perspectives on Sex and Gender". The Stanford Encyclopedia of Philosophy (ika-Fall 2023 (na) labas). Metaphysics Research Lab (Stanford University). Inarkibo mula sa orihinal noong 1 June 2022. Nakuha noong 17 December 2023.
  41. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang ZhongNan); $2
  42. 1 2 Ghosh S. "Gender Identity". MedScape. Inarkibo mula sa orihinal noong 6 March 2021. Nakuha noong 29 October 2012.
  43. ↑ Balthazart J (2012). The Biology of Homosexuality (sa Ingles). Oxford University Press, USA. p. 5. ISBN 978-0-19-983882-0. Inarkibo mula sa orihinal noong 17 February 2022. Nakuha noong 18 September 2021.
  44. ↑ Ryan MJ (16 January 2018). A Taste for the Beautiful: The Evolution of Attraction (sa Ingles). Princeton University Press. p. 9. ISBN 978-1-4008-8915-0. Inarkibo mula sa orihinal noong 11 March 2022. Nakuha noong 18 September 2021.
  45. 1 2 "Transgender Health". www.endocrine.org (sa Ingles). 16 Disyembre 2020. Inarkibo mula sa orihinal noong 10 Oktubre 2022. Nakuha noong 2022-10-13.
  46. ↑ Vilain E (Hulyo 2006). "Genetics of intersexuality". Journal of Gay & Lesbian Psychotherapy. 10 (2): 9–26. doi:10.1300/J236v10n02_02. S2CID 142998821.
  47. ↑ Fleming A, Vilain E (Enero 2005). "The endless quest for sex determination genes". Clinical Genetics. 67 (1): 15–25. doi:10.1111/j.1399-0004.2004.00376.x. PMID 15617542. S2CID 7595544.
  48. ↑ Savic I, Arver S (Nobyembre 2011). "Sex dimorphism of the brain in male-to-female transsexuals". Cerebral Cortex. 21 (11): 2525–2533. doi:10.1093/cercor/bhr032. PMID 21467211. Napagpasyahan na ang mga gynephilic trans women ay may mga utak na tulad ng sa mga lalaki, ngunit sa ilang bahagi, ang mga utak ng trans women ay naiiba sa parehong utak ng lalaki at babae.
  49. ↑ Gizewski ER, Krause E, Schlamann M, Happich F, Ladd ME, Forsting M, Senf W (Pebrero 2009). "Specific cerebral activation due to visual erotic stimuli in male-to-female transsexuals compared with male and female controls: an fMRI study". The Journal of Sexual Medicine. 6 (2): 440–448. doi:10.1111/j.1743-6109.2008.00981.x. PMID 18761592. Natuklasan na ang isang sample ng androphilic trans women ay lumipat patungo sa direksyong pambabae sa tugon ng utak.
  50. ↑ Rametti G, Carrillo B, Gómez-Gil E, Junque C, Segovia S, Gomez Á, Guillamon A (Pebrero 2011). "White matter microstructure in female to male transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A diffusion tensor imaging study". Journal of Psychiatric Research. 45 (2): 199–204. doi:10.1016/j.jpsychires.2010.05.006. PMID 20562024. Natuklasan na ang pattern ng white matter sa mga gynephilic trans men ay lumipat sa direksyong panlalaki kahit bago pa magsimulang uminom ng male hormones ang mga babaeng naging lalaki.
  51. ↑ Carlsson NR (2010). Psychology: The Science of Behavior (ika-7th (na) labas). Boston: Allyn & Bacon. p. 418. ISBN 978-0-205-54786-9.
  52. ↑ Zhou JN, Hofman MA, Gooren LJ, Swaab DF (Nobyembre 1995). "A sex difference in the human brain and its relation to transsexuality". Nature (Submitted manuscript). 378 (6552): 68–70. Bibcode:1995Natur.378...68Z. doi:10.1038/378068a0. hdl:20.500.11755/9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2. PMID 7477289. S2CID 4344570. Inarkibo mula sa orihinal noong 29 Agosto 2017. Nakuha noong 6 Setyembre 2018.
  53. ↑ Rosenthal SM (Disyembre 2014). "Approach to the patient: transgender youth: endocrine considerations". The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 99 (12): 4379–4389. doi:10.1210/jc.2014-1919. PMID 25140398. ang sekswal na dimorpikong pagkakaiba ng BSTc sa mga tao ay hindi lumilitaw hanggang sa pagbibinata, taliwas sa mga daga, kung saan ang ganitong pagkakaiba sa BST ay nangyayari sa maagang postnatal na yugto at tila nangangailangan ng perinatal na pagkakaiba sa antas ng T (44, 45). Dahil maraming kabataang transgender ang nakararanas ng makabuluhang gender dysphoria bago ang pagbibinata (at bago lumitaw ang pagkakaibang sekswal sa dami ng BSTc), tila hindi malinaw ang relasyon sa pagitan ng dami ng BSTc at pagkakakilanlan ng kasarian.
  54. ↑ LeVay S (Agosto 1991). "A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men". Science. 253 (5023): 1034–1037. Bibcode:1991Sci...253.1034L. doi:10.1126/science.1887219. PMID 1887219. S2CID 1674111.
  55. ↑ Byne W, Tobet S, Mattiace LA, Lasco MS, Kemether E, Edgar MA, atbp. (Setyembre 2001). "The interstitial nuclei of the human anterior hypothalamus: an investigation of variation with sex, sexual orientation, and HIV status". Hormones and Behavior. 40 (2): 86–92. doi:10.1006/hbeh.2001.1680. PMID 11534967. S2CID 3175414.
  56. ↑ Klink, Daniel (2013). "Genetic Aspects of Gender Identity Development and Gender Dysphoria". Gender Dysphoria and Disorders of Sex Development. Focus on Sexuality Research. Springer. pp. 25–51. doi:10.1007/978-1-4614-7441-8_2. ISBN 978-1-4614-7440-1.
  57. ↑ Dreger, Alice Domurat (1998). Hermaphrodites and the Medical Invention of Sex. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-39089-7. Inarkibo mula sa orihinal noong 19 Enero 2022. Nakuha noong 17 Enero 2022. {{cite book}}: Check |isbn= value: checksum ()
  58. ↑ "Definitions". United Nations Free & Equal. Inarkibo mula sa orihinal noong 20 Enero 2022. Nakuha noong 17 Enero 2022.
  59. ↑ Reis, Elizabeth (2010). "Intersex and the Medical Regulation of Gender". Harvard Journal of Law & Gender. 33: 487–500. Inarkibo mula sa orihinal noong 4 Nobyembre 2021. Nakuha noong 17 Enero 2022.
  60. ↑ Hughes, Ieuan A.; Houwing, Marie E.; Ahmed, S. Faisal (Disyembre 2020). "The Biology of Sex: Disorders/Differences of Sex Development and Their Effect on Gender Identity". Endocrine Reviews. 41 (6): 783–816. doi:10.1210/endrev/bnaa026. PMID 32949530.
  61. ↑ Reis, Elizabeth (2010). "Intersex and the Medical Regulation of Gender". Harvard Journal of Law & Gender. 33: 487–500. Inarkibo mula sa orihinal noong 4 Nobyembre 2021. Nakuha noong 17 Enero 2022.
  62. ↑ Decretum Gratiani, C. 4, q. 2 et 3, c. 3
  63. ↑ "Decretum Gratiani (Kirchenrechtssammlung)". Bayerische StaatsBibliothek (Bavarian State Library). 5 Pebrero 2009. Inarkibo mula sa orihinal noong 20 Disyembre 2016.
  64. ↑ E Coke, The First Part of the Institutes of the Laws of England, Institutes 8.a. (1st Am. Ed. 1812).
  65. ↑ Greenberg, Julie (1999). "Defining Male and Female: Intersexuality and the Collision Between Law and Biology". Arizona Law Review. 41: 277–278. SSRN 896307.
  66. ↑ "Gender Identity Disorder". Psychology Today. 24 October 2005. Inarkibo mula sa orihinal noong 6 March 2021. Nakuha noong 16 December 2010.
  67. ↑ "Gender Dysphoria Organization Research and Education - About Gender Dysphoria". 6 March 2010. Inarkibo mula sa orihinal noong 6 March 2010. Nakuha noong 13 May 2021.
  68. 1 2 Zucker KJ, Spitzer RL (Jan–Feb 2005). "Was the gender identity disorder of childhood diagnosis introduced into DSM-III as a backdoor maneuver to replace homosexuality? A historical note". Journal of Sex & Marital Therapy. 31 (1): 31–42. doi:10.1080/00926230590475251. PMID 15841704. S2CID 22589255.
  69. ↑ Parry W (4 June 2013). "DSM-5 Reflects Shift In Perspective On Gender Identity". The Huffington Post. Inarkibo mula sa orihinal noong 8 May 2016. Nakuha noong 23 October 2015.
  70. ↑ Kennedy, RM; Farley, Lisa (2019). "Transgender Children". Childhood Studies. doi:10.1093/OBO/9780199791231-0215. ISBN 978-0-19-979123-1.
  71. ↑ "ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics". Inarkibo mula sa orihinal noong 1 August 2018. Nakuha noong 4 December 2022.
  72. 1 2 Money J, Hampson JG, Hampson JL (Oktubre 1955). "Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism". Bulletin of the Johns Hopkins Hospital. 97 (4): 301–19. PMID 13260820. Inarkibo mula sa orihinal noong 6 Disyembre 2022. Nakuha noong 6 Disyembre 2022.
  73. 1 2 3 4 5 6 Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL (2014). Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge. New York: Springer. ISBN 978-1-4614-7441-8.
  74. ↑ Fausto-Sterling A (2000). Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality (ika-1st (na) labas). New York, NY: Basic Books. ISBN 978-0-465-07713-7.
  75. ↑ Swaab DF (Disyembre 2004). "Seksuwal na pagkakaiba ng utak ng tao: kaugnayan para sa pagkakakilanlan sa kasarian, transseksuwalismo at seksuwal na oryentasyon". Gynecological Endocrinology. 19 (6): 301–12. doi:10.1080/09513590400018231. PMID 15724806. S2CID 1410435. ...ang direktang epekto ng testosterone sa umuunlad na utak ng fetus ay may malaking kahalagahan para sa pagbuo ng pagkakakilanlan sa kasariang lalaki at heteroseksuwal na oryentasyon ng lalaki. Kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.
  76. ↑ Wallien MS, Cohen-Kettenis PT (Disyembre 2008). "Kinalabasang sikoseksuwal ng mga batang may gender dysphoria". Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. 47 (12): 1413–23. doi:10.1097/CHI.0b013e31818956b9. PMID 18981931.
  77. ↑ Weinraub M, Clemens LP, Sockloff A, Ethridge T, Gracely E, Myers B (Agosto 1984). "Ang pagbuo ng mga istiryotipong seksuwal sa ikatlong taon: mga relasyon sa pagtukoy ng kasarian, pagkakakilanlan sa kasarian, kagustuhan sa laruan ayon sa kasarian, at mga katangian ng pamilya". Child Development. 55 (4): 1493–503. doi:10.2307/1130019. JSTOR 1130019. PMID 6488962. Nabigo ang mga naunang mananaliksik na obserbahan ang kaugnayan sa pagitan ng saloobin ng magulang at maagang pagkuha ng mga papel sa kasarian ng mga bata...
  78. 1 2 Halpern HP, Perry-Jenkins M (Mayo 2016). "Parents' Gender Ideology and Gendered Behavior as Predictors of Children's Gender-Role Attitudes: A Longitudinal Exploration". Sex Roles. 74 (11): 527–542. doi:10.1007/s11199-015-0539-0. PMC 4945126. PMID 27445431.
  79. ↑ Fausto-Sterling A (2000). Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality (ika-1st (na) labas). New York, NY: Basic Books. ISBN 978-0-465-07713-7.
  80. ↑ The Yogyakarta Principles, Prinsipyo 3. Ang Karapatang Makilala sa Harap ng Batas
  81. ↑ The Yogyakarta Principles, Prinsipyo 18. Proteksyon laban sa pang-aabusong medikal
  82. ↑ O'Flaherty M, Williams G (2007). "Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles" (PDF). Human Rights Law Centre. University of Nottingham. p. 43. Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong 22 November 2010.
  83. ↑ Quinn S (2010). An activist's guide to the yogyakarta principles on the application of international human rights law in relation to sexual orientation and gender identity (PDF). Nicholson & Bass Limited. p. 100. Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong 4 January 2017. Nakuha noong 14 February 2018.
  84. ↑ Obergefell et al. V. Hodges, Director, Ohio Department of Health, et al. (U.S. Supreme Court 26 June 2015). Teksto
  85. ↑ Tristani-Firouzi, Bita; Veith, Jacob; Simpson, Andrew; Hoerger, Kelly; Rivera, Andy; Agarwalb, Cori A. (12 August 2021). "Preferences for and barriers to gender affirming surgeries in transgender and non-binary individuals". International Journal of Transgender Health. 23 (4): 458–471. doi:10.1080/26895269.2021.1926391. PMC 9621289. PMID 36324882.
  86. ↑ Behrens, Kevin G. (December 2020). "A principled ethical approach to intersex paediatric surgeries". BMC Medical Ethics. 21 (1): 108. doi:10.1186/s12910-020-00550-x. PMC 7597036. PMID 33121480.
  87. ↑ Diamond, Milton (July 2002). "Sex and Gender are Different: Sexual Identity and Gender Identity are Different". Clinical Child Psychology and Psychiatry. 7 (3): 320–334. doi:10.1177/1359104502007003002. S2CID 144721800.
  88. ↑ Baker K (16 October 2012). "FAQ: Collecting Sexual Orientation and Gender Identity Data". Center for American Progress. Inarkibo mula sa orihinal noong 25 October 2012. Nakuha noong 29 October 2012.
  89. 1 2 Simmons-Duffin, Selena (12 June 2020). "Transgender Health Protections Reversed by Trump Administration". NPR. Inarkibo mula sa orihinal noong 23 June 2020. Nakuha noong 4 December 2022.
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pagpapakilanlan_sa_kasarian&oldid=2191306"