Simbahan ng Tondo

Ang Basilika Menor ng Santo Niño de Tondo, na kilala rin bilang Dambanang Arkidiyosesis ng Parokya ng Santo Niño de Tondo ay isang Katoliko Romanong menor na basilika sa Tondo, Maynila, Pilipinas. Ang dambana ay orihinal na itinatag ng Ordeng Agustino, sa ilalim ng hurisdiksyon ng Arkidiyosesis ng Maynila. Ang Basilika ay inialay sa Batang Hesus.

Ang dambana ay naglalaman ng isang imaheng garing ng Kristong Batang nagmula sa Acapulco, Mexico at ibinigay ng isang mayamang mangangalakal sa Arsobispo ng Maynila noong panahong iyon, na kalaunan ay ibinigay naman ito sa kura paroko ng Tondo, Maynila. Mula noong 1572, ang imahen ng Santo Niño ay itinaguyod sa simbahang ito. Ito ang pangalawang pinakamatandang imahen ng Batang Hesus sa Pilipinas kasunod ng Santo Niño de Cebú sa Lungsod ng Cebu.

Nagbigay si Papa Leon XIV ng isang Dekretong Pontipiko na nagtaas sa katayuan ng dambana bilang basilika menor noong Nobyembre 9, 2025. Ang dambana ay pinasinayaan sa publiko noong Mayo 11, 2026.

Kasaysayan

Ang simbahan, isa sa mga pinakaunang simbahang itinatag ng mga prayleng Espanyol sa Luzon, ay itinatag ng mga Agustino na siyang unang orden ng mga Katolikong dumating sa Pilipinas. Ang Kumbentong Agustino sa Tondo ay inaprubahan ng kabanatang panlalawigan noong Mayo 3, 1572. Ang mga visita nito ay Lubao, Betis, at Calumpit. Si Fray Alonzo Alvarado, OSA ang unang relihiyosong Agustino na namuno sa simbahan. Noong 1572, idinagdag ng Simbahan ng Tondo ang mga visita ng mga hilagang suburb, kabilang ang Malolos. Sa pamamagitan ni Fray Diego Ordoñez de Vivar, pinalawak ng Tondo ang eklesyastikong teritoryo nito hanggang sa Morong.

Pinaniniwalaang nagsimula ang pagtatayo ng unang monasteryong bato noong 1611 sa ilalim ni Fray Alonso Guerrero, na noon ay ministro ng Tondo. Ang kumbento ng Tondo ay inalis sa sampung porsiyentong kontribusyon nito (ikapu) sa Maynila noong 1620 dahil sa kinakailangang magastos na pagkukumpuni ng kumbento at ng simbahan. Inulit ang resolusyong ito nang sumunod na taon dahil sa kinakailangang tulong na ipagkaloob para sa amang probinsiyano na noon ay nananatili sa Tondo.

Noong 1625, isinangla ni Fray Antonio de Ocampo ang kumbento sa halagang 800 piso, ang halagang gagastusin sa loob ng tatlong taong termino para sa pagpapabuti ng mga pasilidad ng bahay tulad ng cenador, hagdanan, atbp. Pinaniniwalaang natapos ang pagtatayo ng simbahan at kumbento noong mga panahong ito.

Noong 1641, ang prior ay nagpahintuloy na kumpunihin ang simbahan dahil sa kaguluhang dulot ng mga Sangley at bilang karagdagan, naglagay ng mga imbakan ng tubig upang makatipid sa badyet para sa pagbili. Pagkalipas ng apat na taon, ang simbahan ay nangailangan ng agarang pagkukumpuni dahil muli itong nawasak ng lindol sa Luzon noong 1645. Natapos ang mga pagkukumpuni at pagpapanumbalik at ang "simbahan ay mukhang kahanga-hanga at matibay sa buong konstruksiyon nito na gawa sa masoneriya".

Ang karilagan na ito ay panandalian lamang dahil, noong 1661, si Gobernador Sabiniano Manrique de Lara, na natakot kay Koseng (Koxinga), isang pirata na Tsino mula sa Isla ng Hermosa (Formosa, na ngayon ay Taiwan), ay sinabing maaaring magkuta sa loob ng gusali. Iniutos niya na gibain ang estruktura. Ayon sa isang sugnay ng Kabanata ng 1661, "ang kumbento ay labis na nagdusa noong digmaan ng mga Sangley kaya ngayon ay hindi na ito sapat nang tumayo sa sarili nitong paa". Ang kita mula sa mga tindahan ng Sangley, ang limos para sa mga kaluluwa sa Purgatoryo, ilang donasyon at eksemsiyon sa buwis ay ginamit para sa muling pagtatayo ng simbahan at kumbento.